Kanda hano uronke urutonde rw’ivyigwa.
Inyandiko ya mbere. Iki cigwa gishobora kunozwa uko igihe kigenda.
Icigwa ca 6 — Ivyakozwe n'Intumwa 6: Ugutunganya ibikorwa kwuzuye Mpwemu: uko Mpwemu Yera akorera mu bifatika
ICIYUMVIRO GIKURU
N'ugusukura ishengero, n'uguharura amashikanwa, n'ugukorera abapfakazi ni igikorwa imbere y'Imana. Mpwemu Yera yuzuza igikoni nk'uko yuzuza n'intebe yo kubwirizako. Igihe ishengero rya mbere ryahuye n'amatati ya mbere yo hagati muri ryo — hagati y'abapfakazi bavuga Ikigiriki n'abapfakazi b'Abaheburayo — intumwa zaranse guhitamwo hagati y'amasengesho n'ukwitwararika gufatika. Ahubwo, zagwije ubuyobozi. Zashizeho abagabo indwi buzuye Mpwemu n'ubwenge, ishengero rirakura. Ivyakozwe n'Intumwa 6 bitwigisha ko ata gutandukanya mu mpwemu kuri hagati y'igikorwa cera n'igikorwa gisanzwe mu mubiri wa Kristo.
IGICE CA 1 — GUSOMA IVYANDITSWE: IVYAKOZWE N'INTUMWA 6:1-15
Zingurura Bibiliya yawe, usome Ivyakozwe n'Intumwa 6 buhoro, gushika ku mpera. Ico gice gifise ibice bibiri: ishirwaho rya ba ndwi (imirongo 1-7) n'ukuzamuka kwa Stefano nk'icabona cuzuye Mpwemu (imirongo 8-15).
Mu Cigwa ca Gatanu twabonye ishengero riri munsi y'igitero co hanze kivuye ku nama nkuru y'Abayuda, Sanhedrin. Ubu Luka atwereka ikigeragezo co hagati muri ryo: ukudidomba hagati y'imigwi ibiri y'imico iri mw'ishengero. Intumwa zivyifatamwo atari mu kuvyirengagiza, atari mu gukankamira abadidomba, ariko mu gutanga inyishu y'umutunganyirize — biciye mu bwenge bwuzuye Mpwemu.
UMURONGO NGENDERWAKO — IVYAKOZWE N'INTUMWA 6:4
Ariko tweho tuzoshishikara gusenga no kugabura ijambo ry'Imana.
IGICE CA 2 — KUGENDERA MU VYAKOZWE N'INTUMWA 6
A. Ukudidomba kw'Abayuda bavuga Ikigiriki
“Kandi muri iyo misi, abigishwa bariko baragwira, Abayuda bavuye i Bugiriki bidodombera Abaheburayo kavukire, kuko abapfakazi babo birengagizwa ku ngaburo y'imisi yose.”
Imigwi ibiri y'imico iboneka muri iri shengero rya mbere cane. Abaheburayo kavukire bavuga Igiarameya kandi bamye baba muri ico gihugu. Abayuda bavuga Ikigiriki bava mu mahanga ya diaspora — bavuga Ikigiriki, kenshi bafise amazina yumvikana nk'ay'abanyamahanga, kandi bagarutse i Yerusalemu bavuye mu mahanga menshi. N'imbere y'uko Pentekoti yagura ishengero ikarishikana ku Banyamahanga, ayo matati y'imico yari asanzwe ari muri ryo.
Itegereze ibintu bitatu. Ubwa mbere, uku ni ukudidomba kw'ukuri, si ikintu cakozwe n'abantu kugira bateze uruhagarara. Hari abapfakazi vy'ukuri bariko baribagirwa. Ubwa kabiri, ukudidomba kuseruka ku murongo w'imico — kandi ni ho kenshi amatati abanza kubonekera mu mashengero avanze. Ubwa gatatu, Luka ntavyihisha. Abishira mu Gitabu c'Ivyakozwe n'Intumwa. Ishengero rya mbere ryari rifise ingorane z'ukuri, kandi Mpwemu Yera ntiyatewe isoni no kuvyandika.
B. Inyishu y'intumwa — ameza yompi ni igikorwa
Ba Cumi na Babiri bakoranya abigishwa bose, bavuga bati: “Ntibibereye yuko twebwe tureka kwigisha ijambo ry'Imana kubwo kugaburira ivyo ku meza.” Mu Congereza, iryo jambo ryumvikana nk'aho kugaburira ku meza ari igikorwa co hasi. Ariko raba ico Luka akora mu Kigiriki. Akoresha ijambo rimwe — diakonia — kuri ivyo bikorwa vyompi. Umurongo wa 1 uvuga ko abapfakazi birengagizwa muri “diakonia y'imisi yose.” Umurongo wa 4 uvuga ko intumwa zizoshishikara “gusenga no muri diakonia y'Ijambo.”
Vyompi ni diakonia. Vyompi ni igikorwa. Vyompi ni vyera. Intumwa ntiziriko zivuga ngo: “Twebwe turahambaye cane ku buryo tutokorera ku meza.” Ziriko zivuga ngo: “Ntitubwirizwa guheba umuhamagaro wacu wihariye kugira ngo dukore igikorwa ca bose.” Kumenya umuhamagaro wawe ni co gisabwa imbere y'uko igikorwa kigwizwa. Iyo bose bagerageje gukora vyose, nta n'umwe aba ariko arakora ikintu na kimwe neza.
Mw'Isezerano Rishasha nta rwego rwo mu mpwemu ruri hagati yo kwigisha no gukorera abandi. Hariho gusa igikorwa umwe wese yahawe na Mpwemu.
C. Ibisabwa — buzuye Mpwemu n'ubwenge
“Nuko, bavukanyi, ni murabe muri mwebwe abantu indwi bashimwa, buzuye Mpwemu Yera n'ubwenge, tubashire muri iki gikorwa. Ariko tweho tuzoshishikara gusenga no kugabura ijambo ry'Imana.”
Umva ico intumwa zitavuga. Ntizivuga ngo: “mutore abagabo indwi bazi amafaranga neza,” canke ngo “abagabo indwi bafise uburambe mu gutunganya ibikorwa,” canke ngo “abagabo indwi badafise vyinshi bakora.” Zivuga ziti: mutore indwi buzuye Mpwemu n'ubwenge.
Iyi ni yo ngingo ikwiye kuganza ishirwaho ryose mw'ishengero — ryaba ari iry'umukuru, umudiyakoni, umubitsi, umwigisha w'ishure ryo ku musi w'Imana, umurongozi wo guhimbaza, canke umuntu atunganya urutonde rw'ibifungurwa. Gukura mu mpwemu kurahambaye hose. Ubwenge ngirakamaro burahambaye hose. Mpwemu Yera yuzuza abantu bakorera ku meza, nk'uko yuzuza abantu babwiriza ubutumwa.
D. Ba ndwi — urutonde rw'amazina y'Ikigiriki
Raba amazina ya ba ndwi: Stefano, Filipo, Purokoro, Nikanori, Timoni, Parumena na Nikolayo (umuntu yavuye muri Antiyokiya yari yaratoye idini y'Abayuda). Amazina yose ari kuri uru rutonde ni ay'Ikigiriki. Intumwa, zari Abaheburayo kavukire, zarizeye abo bagabo indwi b'Abayuda bavuga Ikigiriki igikorwa c'ingaburo y'imisi yose. Ukudidomba kwavuye mu Bayuda bavuga Ikigiriki; ubuyobozi na bwo buva mu Bayuda bavuga Ikigiriki.
Ubu ni ubwenge butangaje. Intumwa ntizivuga ngo: “Twebwe tuzocungera abapfakazi banyu.” Zivuga ziti: “Tuzobagabiza abapfakazi banyu abarongozi banyu bwite, buzuye Mpwemu.” Guha ubushobozi umugwi wakomeretse ngo urongore ukwitwararika kwawo ni kimwe mu vyemezo bikiza cane umuyobozi wese yoshobora gufata. Ukudidomba kwabaye umuryango ujana mu buyobozi, si igikomere co gupfuka gusa.
Hanyuma intumwa zibarambikako ibiganza. Ba ndwi barashimangirwa imbere y'abantu, barasengerwa, bararungikwa. Muri ako gatunganyo gato k'ibikorwa, babiri muri ba ndwi — Stefano na Filipo — bazoba abantu bahambaye mu Vyakozwe n'Intumwa 7 na 8. Inyuma y'umuvugabutumwa wese akomeye mu Vyakozwe n'Intumwa hari ukwemera kubanza gukorera ku meza mu bwizigirwa.
E. Ijambo ry'Imana riragwira
Umurongo wa 7: “Nuko ijambo ry'Imana riragwira; abigishwa barongerekana cane i Yerusalemu, n'isinzi ry'abaherezi bumvira ukwizera.”
Itegereze ijambo “Nuko.” Ugukura kwari inkurikizi itaziguye y'ico cemezo c'umutunganyirize. Igihe intumwa zitangira Ijambo n'amasengesho, n'abakozi buzuye Mpwemu bakishira ku kwitwararika gufatika, Ijambo ryaragwiriye. Imiterere myiza irarekura igikorwa. Imiterere mibi irakiziniga.
N'igitangaje kuruta: isinzi ry'abaherezi ryumvira ukwizera. Abaherezi bari barakoreye mu rusengero noneho bariko barunamira Wa wundi urusengero rwamwerekezako. Ca kigo nyene cari caraciriye Yesu urubanza cariko kirinjirwamwo n'Injili iva imbere muri co. Mpwemu ashika ahantu tutari twigeze twitega ko yoshika.
F. Stefano aja imbere
Ubu Luka yerekeza amaso kuri umwe muri ba ndwi: Stefano. “Stefano yari yuzuye ubuntu bw'Imana n'ubushobozi, yakora ibitangaza n'ibimenyetso bikomeye mu bantu.”
Hagarara, uvyitegereze. Stefano si intumwa. Ntiyaduze ngo abe muri ba Cumi na Babiri. Ni umwe muri ba ndwi — umudiyakoni, nk'uko inyigisho z'inyuma zomudondora. Kandi ariko arakora ibitangaza n'ibimenyetso mu bantu. Igikorwa c'igitangaza ca Mpwemu ntikibikiwe abafise amabanga gusa. Mpwemu yuzuza abakozi kandi akabakoresha mu bushobozi.
Ivyo ni nkenerwa cane ku mashengero yacu uyu musi. Rimwe na rimwe twiyumvira ko ibitangaza biba gusa imbere y'ikoraniro — biciye ku bapasitori, ababwiriza, n'abavugabutumwa. Ivyakozwe n'Intumwa 6 bivuga ko umudiyakoni, yuzuye ubuntu n'ubushobozi, yakoze ibitangaza. Uwo wese yuzuye Mpwemu ashobora gukoreshwa na Mpwemu. Ikibanza si co cugurura ugusigwa amavuta; ukwishikana ni kwo kubikora.
G. Abarwanya — ubwenge batashoboye gutsinda
Abarwanya Stefano barahaguruka bavuye mu bantu bo mw'isinagogi y'Abaliberutino — abahoze ari abaja n'ababakomokako bari baragarutse i Yerusalemu bavuye i Kirene, Aleksandiriya, Kilikiya na Asiya. Baraharira na Stefano, ariko “ntibashobora gutsinda ubwenge na Mpwemu bimuvugisha.”
Iyi izoba ari yo njyana idahinduka mu Vyakozwe n'Intumwa. Mpwemu atanga ubwenge budashobora kwishurwa. Amajambo ava mu kanwa kuzuye Mpwemu isi idafitiye inyishu. Ni co gituma isi isubira ku kirwanisho cayo ca kera: intahe y'ibinyoma. Bohera abagabo mu mpisho ngo bavuge bati: “Twumvise avuga amajambo yo gutyoza Mose n'Imana.”
H. Mu maso h'umumarayika
Stefano arafatwa, azanwa imbere y'ikoraniro ry'abashingantahe. Ivyabona vy'ibinyoma bisubiramwo ivyo bamwagiriza. Hanyuma haza rimwe mu majambo afata umutima cane mu Vyakozwe n'Intumwa: “Abicaye mw'ikoraniro ry'abashingantahe bose bamuhanze amaso babona mu maso hiwe, hasa n'aho umumarayika.”
Iryo ni ryo koraniro ry'abashingantahe nyene ryaciriye Yesu urubanza. Ntibashobora kwirinda kubona uwo Mpwemu nyene kuri uyu mukozi. Mose yamanutse avuye kuri Sinayi mu maso hiwe hakayangana (Kuvayo 34:29-35). Stefano, yuzuye Mpwemu, afise mu maso h'ubwo bwoko nyene uko yitegurira gutanga ubutumwa burebure kuruta ubundi mu Vyakozwe n'Intumwa. Igice gikurikira — Icigwa ca Indwi — ni ubutumwa bwa Stefano. Agiye kubwiriza inkuru yose ya Isirayeli maze ayishireko ikidodo c'amaraso yiwe.
Ivyakozwe n'Intumwa 6 bihera kuri iyo shusho y'umukozi akayangana ari mu rubanza. Umudiyakoni atunganya ibikorwa acitse umuvugabutumwa w'ubuhanuzi. Umuntu yabanje gutwara umukate ku bapfakazi ubu atwaye ubutumwa bwa Kristo ku nama nkuru. Iyi ni yo nzira y'umukozi wese yuzuye Mpwemu: ubwizigirwa mu gikorwa gitoyi buba ikibanza co guhagurukirako uja mu gikorwa kinini kuruta. Ntugakengere imisi y'ibintu bitoyi.
IGICE CA 3 — MENYA IJAMBO: INYIGISHO NYAMUKURU
1\. Hari ijambo rimwe ku bikorwa bibiri — Diakonia
Ivyakozwe n'Intumwa 6 bikoresha ijambo rimwe ry'Ikigiriki, diakonia, ku gukorera ku meza no ku kugabura Ijambo. Ico ni igitero c'imbere c'Isezerano Rishasha ku nzego zacu z'ibintu “vyera” n'ibintu “bisanzwe.” Mu mubiri wa Kristo, igikorwa cose ni ceranda igihe gikozwe muri Mpwemu. Umuharuramari aharura amashikanwa ari mu gikorwa. Uwakira abantu ku muryango ari mu gikorwa. Uwuteka ibifungurwa vy'ubusabane ari mu gikorwa. Nyina w'abana yitwararika abana biwe i muhira ari mu gikorwa. Nta gikorwa co ku rwego rwa kabiri kiriho.
2\. Kumenya umuhamagaro wawe birekurira abandi kwinjira mu wabo
Intumwa zari zizi neza ico zahamagariwe: amasengesho no kugabura Ijambo. Mu kuvyita izina mu buryo butomoye, zaciye zitanga ikibanza kugira ngo ba ndwi binjire mu muhamagaro wabo. Umuyobozi agerageza gukora vyose azibira umuhamagaro w'abamukikije. Umuyobozi azi igikorwa ciwe arekura umubiri.
Ibaze uti: ni igiki Imana yampamagariye gukora mu buryo bwihariye? Kandi ni igiki nariko ndakora, ariko ntegerezwa kurekura ngo kije mu maboko y'uwundi?
3\. Imiterere myiza irarekura Ijambo
Ijambo ryaragwiriye kuko imiterere y'igikorwa yavuguruwe. Rimwe na rimwe dufata ingingo z'imitunganyirize nk'ibintu bitari ivy'impwemu. Ivyakozwe n'Intumwa 6 bivuga ko ari ivy'impwemu cane. Uko ishengero ryitunganya kurekura Ijambo canke kukarizibira. Abapasitori n'abakuru bakwiye gusengera uko ibikorwa vyabo bitunganijwe nk'uko basengera ivyo bandika ku butumwa bwabo.
IGICE CA 4 — WIZIGIRE MPWEMU: INYIGISHO NYAMUKURU
1\. Mpwemu yuzuza ibikorwa bifatika
Ibisabwa ku gukorera ku meza ni ibi: kuba buzuye Mpwemu n'ubwenge. Itegereze urutonde: Mpwemu abanza, ubwenge bugakurikira. Ubwenge butagira Mpwemu buhinduka ubuhinga bw'isi gusa. Igishika co mu mpwemu kidafatanije n'ubwenge gihinduka umunezero w'igihe gito gusa. Ubwenge bwuzuye Mpwemu ni ryo huriro Ivyakozwe n'Intumwa 6 bishima.
2\. Mpwemu asiga amavuta abakozi, si abafise amabanga gusa
Stefano ni umudiyakoni, si intumwa. Ariko akora ibitangaza n'ibimenyetso. Filipo ni umudiyakoni, kandi mu Vyakozwe n'Intumwa 8 ararongora ikanguro ry'igisagara cose. Ugusigwa amavuta kwa Mpwemu ntikubohewe ku banga; gukurikira umutima wuguruye. Uwo wese yishikana bimwe bishitse kuruta azokoreshwa mu bushobozi burushirije — uko ikibanza afise coba kimeze kwose.
3\. Mpwemu atanga ubwenge budashobora gutsindwa
“Ntibashobora gutsinda ubwenge na Mpwemu bimuvugisha.” Iri ni isezerano rigaruka kenshi: iyo twuzuye Mpwemu, aduha amajambo isi idashobora kwishura. Ntitukeneye gutsinda impaka zose. Dukeneye kwuzuzwa Mpwemu igihe tuvuga.
Ijambo na Mpwemu mu Vyakozwe n'Intumwa 6 — iruhande n'iruhande
Gukorera ku meza no kugabura Ijambo vyitwa vyompi 'diakonia' — ijambo rimwe ry'Ikigiriki ku bikorwa bibiri (Ivyakozwe n'Intumwa 6:1, 4). | Ibisabwa ni ivy'impwemu imbere y'uko biba ibifatika: buzuye Mpwemu n'ubwenge (Ivyakozwe n'Intumwa 6:3).
Intumwa zitangira amasengesho no kugabura Ijambo, maze Ijambo riragwira (Ivyakozwe n'Intumwa 6:4, 7). | Stefano, yuzuye ubuntu n'ubushobozi, akora ibitangaza n'ibimenyetso mu bantu (Ivyakozwe n'Intumwa 6:8).
Abarwanya ntibashobora kwishura ubwenge Stefano azana buvuye mu Vyanditswe (Ivyakozwe n'Intumwa 6:10). | Mpwemu aha Stefano ubwenge ata muntu ashobora gutsinda (Ivyakozwe n'Intumwa 6:10).
Ivugururwa ry'imitunganyirize rirekura Ijambo — isinzi ry'abaherezi riza ku kwizera (Ivyakozwe n'Intumwa 6:7). | Ubwiza bwa Mpwemu buraboneka: mu maso ha Stefano hakayangana nk'aho h'umumarayika (Ivyakozwe n'Intumwa 6:15).
IGICE CA 5 — KUBUMBA KRISTO MU MWIZERA
Ivyakozwe n'Intumwa 6 bibumba Kristo muri twebwe mu buryo butatu:
- Kristo abumbwa muri twebwe igihe ata gikorwa kiba gito cane kuri twebwe. Umwami yojeje ibirenge aduhamagara gukorera ku meza. Nta ngazi y'impwemu iriho aho ibikorwa bimwe biba biri munsi yacu.
- Kristo abumbwa muri twebwe igihe tumenye umuhamagaro wacu tukarekura abandi bakinjira mu wabo. Kwita izina ico twahamagariwe ni ingabire duha abarindiriye igikorwa cabo.
- Kristo abumbwa muri twebwe igihe ubwizigirwa mu gikorwa gitoyi bubaye ikibanza c'imbuto z'igikorwa kinini kuruta. Stefano yatwaye umukate imbere y'uko atwara ubutumwa. Ntugakengere ameza ukorera uyu musi; ejo yoshobora kugutwara imbere ya Sanhedrin.
IGICE CA 6 — IBIBAZO VYO KUYAGA
Uzoze witeguriye kwishura. Uzoze witeguriye kwumviriza.
- Umuhamagaro wawe wihariye mu mubiri wa Kristo ubu ni uwuhe? Nimba udashobora kwishura, ni ikiyago ikihe cogufasha kuwumenya?
- Ni hehe uriko urakora vyinshi cane bikwiye kurekurirwa uwundi? Ni ikintu kimwe ikihe wogabiza umukozi yuzuye Mpwemu muri iki gihe?
- Hoba hari ukudidomba canke amatati mu muryango wawe w'ishengero ubu yoshobora kuba umuryango wo kurekura abarongozi bashasha, nk'uko intumwa zabigize kuri ba ndwi?
- Ni ryari wakoreye mu gacerere mu kibanza gitoyi, hanyuma bikaza kugaragara ko vyariko biragutegurira ikintu kinini? Umukama yakwigishije iki muri ico gihe?
- Ni hehe mw'ishengero ryawe canke aho ukorera Mpwemu yoshobora gushaka kuguha ubwenge “budashobora gutsindwa” muri iyi ndwi?
IGICE CA 7 — IGIKORWA C'INDWI
Imbere y'ishure rikurikira, fata umwanya ukore ibi bikurikira:
- Soma Ivyakozwe n'Intumwa 7 witegura Icigwa ca Indwi.
- Fata mu mutwe Ivyakozwe n'Intumwa 6:4 canke Ivyakozwe n'Intumwa 6:7.
- Menya igikorwa kimwe gifatika mw'ishengero ryawe gikeneye abandi bakozi buzuye Mpwemu. Itange canke utumire uwundi muntu.
- Fata iminota 15 muri iyi ndwi wandike ico wumva ari umuhamagaro wawe wihariye mu mubiri wa Kristo. Bisangize umuvukanyi canke mushiki wawe umwe wizigiye.
- Saba ubwenge buva kuri Mpwemu “budashobora gutsindwa” mu kiyago kimwe kizwi neza uzi ko kizoba muri iyi ndwi.
ISENGESHO RISOZERA
ISENGESHO RYO GUSENGA N'IJWI RYUMVIKANA MURI IYI NDWI
Mukama Yesu, Mukozi wa bose, sinshaka gukengera ibikorwa bitoyi. Sinshaka kuduga ingazi y'igikorwa “gihambaye kuruta.” Nshaka kuba umwizigirwa aho wanshize, kandi nkaba nuzuye Mpwemu wawe igihe ndiko ndagukorera.
Ngira nka Stefano, yuzuye ubuntu n'ubushobozi, naho igikorwa canje uyu musi coba ari ugukorera ku meza. Ngira nka Filipo, yiteguriye kurungikwa kure igihe uhamagaye. Mpa ubwenge buva kuri Mpwemu budashobora gutsindwa mu biyago ushira imbere yanje.
Nyereka umuhamagaro wanje mu buryo butomoye, kandi unyereke ivyo nkwiye kurekurira abandi. Reka ishengero ryanje ryubakwe nk'ishengero ryo mu Vyakozwe n'Intumwa 6 — aho diakonia yose ari iyera, aho umukozi wese yuzuye Mpwemu, kandi aho Ijambo rigwira nk'inkurikizi. Mw'Izina rya Yesu, Umukozi ahambaye, amen.
ICIGWA GIKURIKIRA
Icigwa ca Indwi — Ivyakozwe n'Intumwa 7
Ubutumwa bw'inkuru bwa Stefano: kuva kuri Aburahamu gushika i Kalvari, Umukozi avuga inkuru yose