IBYAKOZWE N'INTUMWA 4 — UBUTWARI MU GITUTU: IBUYE RIKOMEZA IMFURUKA, INAMA NKURU, N'ITORERO RISENGA ============================================================ Isomo ry’uruhererekane: Ishuri rya Potter ry’Umurimo (PSOS) Isomo: 4 Ibyanditswe: IBYAKOZWE N'INTUMWA 4:1-37 Ururimi: Ikinyarwanda URL: https://kgm-school-preview.netlify.app/lessons/rw/psos/04-ibyakozwe-4-ubutwari-mu-gitutu-ibuye-rikomeza-imfuruka-inama/ WhatsApp: PSOS RW 04 Inyandiko ya mbere. Iri somo rishobora kunozwa uko igihe kigenda. ISOMO RYA 4 — IBYAKOZWE N'INTUMWA 4: UBUTWARI MU GITUTU: IBUYE RIKOMEZA IMFURUKA, INAMA NKURU, N'ITORERO RISENGA ============================================================ IGITEKEREZO GIKURU Iyo isi ivuze iti: “Ntimukabwirize muri iri Zina,” itorero ntirisengera kurindwa gusa. Risengera ubutwari. Kurenganywa ntikuzimya umuriro w'intumwa; kugaragaza icyo Umwuka yubatse. Ibyakozwe n'Intumwa 4 bitwereka itorero ridahungabanywa ku Izina, ritanga mu byo ritunze, kandi rihindishwa umushyitsi n'isengesho aho guhinda umushyitsi kubera ubwoba. IGICE CYA 1 — GUSOMA IBYANDITSWE: IBYAKOZWE N'INTUMWA 4:1-37 Fungura Bibiliya yawe usome Ibyakozwe n'Intumwa 4 buhoro, kugeza ku mpera. Iki gice gifite ingendo eshatu: guhangana n'inama nkuru (imirongo 1-22), iteraniro ry'isengesho rinyeganyeza icyumba (imirongo 23-31), n'ishusho y'umuryango utanga utizigamye (imirongo 32-37). Mu Isomo rya Gatatu, Izina ryakijije umuntu ku irembo. Mu Isomo rya Kane, iryo Zina ni ryo rishyira intumwa mu nzu y'imbohe. Aho Izina ribwirizwa, imbaraga z'iki gihe zirarwanya. Ariko aho Izina ribwirizwa, Umwuka na we aracengera agatsinda. UMURONGO W'INGENZI — IBYAKOZWE N'INTUMWA 4:12 Kandi nta wundi agakiza kabonerwamo, kuko ari nta rindi zina munsi y'ijuru ryahawe abantu dukwiriye gukirizwamo. IGICE CYA 2 — KUGENDERA MU IBYAKOZWE N'INTUMWA 4 A. GUFATIRWA MU RUSENGERO Petero na Yohana bari bakivuga, abatambyi, umutware w'abarinda urusengero, n'Abasadukayo barabegera, “barakajwe cyane n'uko bigishaga abantu, bavuga ko muri Yesu harimo kuzuka kw'abapfuye.” Zirikana icyabababaje. Si igitangaza. Si imbaga. Ni inyigisho y'uko Yesu yazutse. Abasadukayo ntibemeraga kuzuka na gato — none abarobyi basanzwe bari kwigisha ko umuntu babambye ari muzima. Izuka rihungabanya buri gahunda ishingiye ku kuvuga ko urupfu ari iherezo. Bashyira intumwa mu nzu y'imbohe kugeza bukeye. Ariko imbuto yari yamaze gufata imizi. Umurongo wa 4 uvuga uti: “Ariko benshi mu bumvise iryo jambo barizera, umubare w'abagabo ugera nko ku bihumbi bitanu.” Ndetse n'intumwa ziri mu minyururu, Ijambo ryakomeje kugenda. B. GUHAGARARA IMBERE Y'INAMA NKURU Bukeye, Petero na Yohana bahagarara imbere ya Ana umutambyi mukuru, Kayafa, Yohana, Alekizanderi, n'abandi bo mu muryango w'umutambyi mukuru. Iyi ni ya nama yaciriye Yesu urubanza mu byumweru bike byari bishize. Petero ahagaze aho Shebuja yari yarahagaze — kandi ubu ntari kwihakana Izina. Barabaza bati: “Ibi mwabikoze ku buhe bubasha, cyangwa mu rihe zina?” Icyo kibazo ubwacyo ni gihamya y'Injili. Ntibashobora guhakana igitangaza, bityo babaza isoko yacyo. Petero, yuzuye Umwuka Wera, arabasubiza. Itegereze uko Luka yongeye kutwereka ukuzuzwa Umwuka. Wa Petero wihakanye Kristo hafi y'umuriro ubu yuzuye Umwuka imbere y'inama. Umwuka atanga amagambo mu mwanya w'igitutu, nk'uko Yesu yari yarabisezeranyije (Luka 12:11-12). C. IBUYE RIKOMEZA IMFURUKA — ZABURI 118 MU KANWA K'UMUROBYI Petero ntiyoroshya igisubizo. Aravuga ati: “Ni mu izina rya Yesu Kristo w'i Nazareti, uwo mwabambye ariko Imana ikamuzura mu bapfuye, ni we utumye uyu muntu ahagarara imbere yanyu ari muzima.” Hanyuma afata Bibiliya ati: “Yesu ni ‘ibuye mwebwe abubatsi mwasuzuguye, ryahindutse irikomeza imfuruka.’” Ari gusubiramo Zaburi 118:22. Iri ni rya buye abubatsi banze. Abubatsi bari abayobozi b'idini rya Isirayeli. Ibuye ni Yesu. Baramusuzumye, baramupima, bavuga ko adakwiriye urukuta rwabo, bamujugunya hanze. Imana iramufata imugira ibuye rikomeza imfuruka y'inyubako nshya — itorero. Hanyuma haza umurongo itorero rya mbere ryashyize mu mutima waryo: “Kandi nta wundi agakiza kabonerwamo, kuko ari nta rindi zina munsi y'ijuru ryahawe abantu dukwiriye gukirizwamo.” Nta rindi zina. Si Kayisari. Si inama. Si Mose, si Aburahamu, si gahunda y'urusengero. Nta rindi zina. Ubukristo si inzira imwe mu nzira nyinshi. Ni inzira yonyine, kuko Kristo ari Umukiza wenyine. D. “NTITWABASHA KUREKA KUVUGA IBYO TWABONYE N'IBYO TWUMVISE” Inama yamenye ko Petero na Yohana “batize kandi ari abantu basanzwe.” Ntibashobora guhakana igitangaza — umuntu wakijijwe ahagaze aho. Nuko bajya inama mu ibanga, biyemeza gutera intumwa ubwoba kugira ngo zidongera kuvuga muri iri Zina. Igisubizo cya Petero gikwiriye kuguma mu mutwe wa buri mwigishwa: “Mbese imbere y'Imana ikirushijeho kuba cyiza ni ukubumvira, cyangwa kumvira Imana? Namwe nimubice. Ariko twebweho ntitwabasha kureka kuvuga ibyo twabonye n'ibyo twumvise.” Ibi si ubukana bwo kwinangira. Ni ngombwa. Iyo Umwuka yujuje umuntu ubuhamya nyakuri, guceceka biba bidashoboka. Petero na Yohana ntibari kujya impaka ku ngamba. Mu by'ukuri baravuga bati: “Ntitukibasha kubaho nk'aho Yesu atari muzima.” E. GUSUBIRA KURI BENE DATA — AHO ITORERO RISENGA RITERANIRA Inama imaze kubarekura, ikomeje kubatera ubwoba, Petero na Yohana basubira ku babo. Ako kantu gato gafite akamaro. Ntibahungira iwabo bonyine. Ntibandika inkuru yabo. Bajya mu muryango w'abizera. Barabibabwira. Barabisangira. Basengera hamwe. Ngiyo injyana ya buri torero rirenganywa rikabaho. Umwigishwa utewe ubwoba asubira ku mubiri. Kwigunga byica kwizera; umuryango uragukomeza. Niba uri guhura n'igitutu kubera ubuhamya bwawe muri iki cyumweru, ntukisubize mu ntambara y'ibanga. Jya kuri bene so na bashiki bawe. F. ISENGESHO RYANYEGANYEJE ICYUMBA Noneho soma witonze ibyo basenga. Basubiramo Zaburi 2: “Abami bo mu isi barahaguruka, abatware bateranira hamwe kurwanya Uwiteka n'Uwo yasize.” Barimo gusobanura akaga kabo binyuze mu Byanditswe — ya njyana twabonye mu Isomo rya Mbere igihe Petero yajyaga muri Zaburi nyuma yo kugambanirwa kwa Yuda. Hanyuma basaba Umwami kwitegereza ibyo babateye ubwoba, no kubaha ikintu cyihariye. Byumve neza: “None, Mwami, itegereze ibyo badutera ubwoba, kandi uhe abagaragu bawe kuvuga ijambo ryawe bashize amanga rwose. Rambura ukuboko kwawe gukize, n'ibimenyetso n'ibitangaza bikorwe mu izina ry'Umugaragu wawe wera Yesu.” Ntibasenga bati: “Kuraho kurenganywa.” Ntibasenga bati: “Cecekesha inama.” Basenga bati: “Duhe ubutwari burushijeho.” Itegereze itandukaniro. Ntibari gusaba Imana guhindura ibibakikije — bari gusaba Imana kubagira abizerwa imbere y'ibibakikije. Amasengesho menshi yacu asaba Imana guhindura ibintu. Isengesho ry'itorero rya mbere ryasabaga Imana kubahindura bari muri ibyo bintu. Igisubizo kiza ako kanya: “Bamaze gusenga, aho bari bateraniye hahindishwa umushyitsi. Bose buzuzwa Umwuka Wera, bavuga ijambo ry'Imana bashize amanga.” Icyumba kiranyeganyega. Buzuzwa bundi bushya. Basohoka bakongera kubwiriza. Umwuka ashimangira ubutwari atanga ubundi butwari bushya. G. BASANGIRAGA BYOSE — GUTANGA KUTARI UBUKOMUNISITI Ibyakozwe n'Intumwa 4:32-35 bishushanya ubuzima busangiwe bw'itorero rya mbere: “Abizeye bose bari bafite umutima umwe n'ubugingo bumwe. Nta n'umwe wavugaga ko ikintu atunze ari icye bwite, ahubwo byose bari babisangiye.” Ibi si ugusaranganywa kw'imitungo ku gahato ka leta. Ni gutanga ku bushake, byaremwe n'Umwuka. Abantu bari bagitunze ibintu, ariko ntibari bakibifashe nk'ababitsimbarayeho. Imvugo ni ingenzi: ntibavugaga bati “iki ni icyanjye jyenyine.” Bafataga ibyo batunze mu biganza bifunguye, biteguye kurekura icyo umuvandimwe cyangwa mushiki wabo akeneye. “Nta mukene wabagamo.” Iyo ni interuro itangaje. Ubukene bwari bukiri mu isi, ariko imbere mu mubiri wa Kristo nta wabuze. Umwuka wujuje umutima ni na we wafunguye umufuka. Kuramya no gutanga byaturukaga ku isoko imwe. H. BARINABA — UMUNTU IZINA RYE RISOBANURA GUHUMURIZA Hanyuma Luka atwereka umuntu tuzahura na we kenshi mu Ibyakozwe n'Intumwa: Yosefu, Umulewi w'i Kupuro, intumwa zise Barinaba (bisobanura “umwana wo guhumuriza”). Agurisha umurima, azana amafaranga ayashyira ku birenge by'intumwa. Kuki Luka atoranya Barinaba hano? Kuko Ibyakozwe n'Intumwa 5 bizerekana Ananiya na Safira, bagerageje kwigana Barinaba mu buryarya. Barinaba ni icyitegererezo; bo ni igihimbano cyacyo. Ariko Barinaba arenze inkuru yo gutanga. Nyuma azahamira Sawuli w'i Taruso igihe nta muntu wamwizeraga (Ibyakozwe n'Intumwa 9:27). Azajya gushaka Sawuli i Antiyokiya (Ibyakozwe n'Intumwa 11:25-26). Azaba ikiraro hagati y'imico. Ikintu cya mbere tumubonaho ni ugutanga. Ibikurikira tumubonaho ni guhumuriza no guhuza abantu. Gutanga ni umuryango ujya mu bindi bikorwa igihumbi by'umurimo. IGICE CYA 3 — MENYA IJAMBO: INYIGISHO Y'IBANZE 1\. Ibyanditswe bisobanura akaga Muri buri mwanya w'igitutu wo mu Ibyakozwe n'Intumwa 4, itorero rijya mu Byanditswe. Petero asubiramo Zaburi 118 imbere y'inama. Umuryango usenga usubiramo Zaburi 2 mu iteraniro ry'isengesho. Ntibahimba inyigisho nshya bari mu gitutu — bibuka icyo Bibiliya yari yaramaze kuvuga ku gitutu. Iyi ni gahunda ikiza amatorero mu bihe bikomeye. Ntiduhimba inyigisho nshya igihe kurenganywa kuje. Dufungura ya Bibiliya ba data na ba mama mu kwizera bafunguye, tugasanze iterabwoba ry'iki gihe ryarashubijwe n'amasezerano ya kera. 2\. “Nta rindi zina” ni umutima w'ukwatura kw'itorero Ibyakozwe n'Intumwa 4:12 ni umwe mu mirongo irwanywa cyane mu isi ya none. Ivuga icyo isi ya none yanga kumva: hari Umukiza umwe gusa. Ntitugomba kuyiyoroshya, kuyisobanura mu buryo buyitesha imbaraga, cyangwa kuyigira ijambo ryoroheye amatwi gusa. Kandi ibi si ubwibone. Kuba Kristo ari we wenyine si icyo itorero ryirata — ni impano y'Imana. Ntiduhimbye umusaraba; twarawakiriye. Izina risumba ayandi yose si igikombe cyacu; ni ubuhungiro bwacu. Rivuge wicishije bugufi. Rivuge ushikamye. Ariko rivuge. 3\. Ijambo no gutanga birafatanye Itegereze ko Luka ava ako kanya ku iteraniro ry'isengesho akajya ku buzima busangiwe bw'umuryango. Igice kimwe cyanditse kubwiriza gushize amanga kurusha ibindi, ni cyo cyanditse no gusangira bikomeye kurusha ibindi. Ijambo n'umufuka, inyigisho n'amafaranga, tewolojiya n'ameza — si amashami atandukanye mu Isezerano Rishya. Ijambo ryuzuza umunwa ni ryo rifungura n'ikiganza. IGICE CYA 4 — WIRINGIRE UMWUKA: INYIGISHO Y'IBANZE 1\. Umwuka atanga amagambo mu mwanya w'igitutu Inshuro ebyiri mu Ibyakozwe n'Intumwa 4 Luka avuga ko intumwa zavuze “zuzuye Umwuka Wera.” Igisubizo cya Petero imbere y'inama si imvugo yateguwe mbere — ni Umwuka uvugira mu muntu wabanye na Yesu. Iyo winjiye mu mwanya w'igitutu kubera kwizera kwawe, saba Umwuka amagambo. Ayatanga mu mwanya nyirizina, si mbere y'igihe. 2\. Umwuka akururwa n'ubutwari, si ihumure Kunyeganyega kw'icyumba kwaje nyuma y'isengesho risaba ubutwari. Amasengesho yo kwishakira ihumure gake ni yo anyeganyeza ibyumba. “Mwami, ngira intwari” ni isengesho Umwuka akunda gusubiza. Yuzuza imitima imusaba ubutwari bwo kumvira, si ubwihisho buhunga kumvira. 3\. Umwuka arema gutanga, si ukwemera gusa Abantu benshi bahuza Umwuka n'amarangamutima akomeye cyangwa ibigaragaza imbaraga zidasanzwe. Ibyakozwe n'Intumwa 4 bihishura ikindi kimenyetso cy'umurimo we: gutanga ufunguye ibiganza. Itorero ryuzuye Umwuka rimeze nk'itorero ritanga. Niba kubwiriza kwacu gushize amanga ariko imifuka yacu ifunze, umurimo w'Umwuka muri twe ntiwuzuye. IJAMBO N'UMWUKA MU IBYAKOZWE N'INTUMWA 4 — IRUHANDE KU RUNDI Petero asubiramo Zaburi 118:22 kugira ngo agaragaze Yesu nk'ibuye ryanzwe none rikaba ibuye rikomeza imfuruka (Ibyakozwe n'Intumwa 4:11). | Petero yuzuzwa Umwuka Wera ngo avuge imbere y'inama (Ibyakozwe n'Intumwa 4:8). Umuryango w'abizera usenga ukoresheje Zaburi 2:1-2 kugira ngo usobanure iterabwoba bahura na ryo (Ibyakozwe n'Intumwa 4:25-26). | Bamaze gusenga, aho bari bateraniye haranyeganyega, bose buzuzwa Umwuka (Ibyakozwe n'Intumwa 4:31). Ukwatura kutavangura gushimangirwa n'Ibyanditswe: “nta rindi zina” (Ibyakozwe n'Intumwa 4:12). | Umwuka abyara ubutwari, ibimenyetso n'ibitangaza “mu izina ry'Umugaragu wawe wera Yesu” (Ibyakozwe n'Intumwa 4:30). Ubuzima busangiwe bw'umuryango bushyira mu bikorwa Gutegeka kwa Kabiri 15:4 — “ntihakagire umukene muri mwe” (Ibyakozwe n'Intumwa 4:34). | Umwuka arema umutima umwe n'ubugingo bumwe mu bizera (Ibyakozwe n'Intumwa 4:32). IGICE CYA 5 — KUREMERA KRISTO MU MWIZERA Ibyakozwe n'Intumwa 4 biremera Kristo muri twe mu buryo butatu: Kristo aremerwa muri twe iyo tudashobora kureka kumuvuga. Ubuhamya bwuzuye Umwuka si inshingano dukora gusa; ni umuriro tudashobora kuzimya. Tuvuga kuko twabonye kandi twumvise. Kristo aremerwa muri twe iyo dusengera ubutwari aho gusengera umutekano gusa. Itorero risenga ntirisaba Imana gukuraho buri kibazo. Risaba Imana kutugira abizerwa imbere muri buri kibazo. Kristo aremerwa muri twe iyo ibyo dutunze bitakiri ibyacu twenyine. Umutima wuzuye Umwuka ujyana n'ikiganza gifunguye. Igisekuru cya mbere cy'Abakristo cyatweretse ko kuramya no gutanga bikurira ku giti kimwe. IGICE CYA 6 — IBIBAZO BYO KUGANIRAHO Uze witeguye gusubiza. Uze witeguye gutega amatwi. 1\. Ni he mu buzima bwawe hari igitutu cyo guceceka ku bya Kristo? Byasa bite kuvuga nka Petero uti: “Ntitwabasha kureka kuvuga”? 2\. Iyo uhuye n'ikintu gikomeye, usengera kenshi ko gikurwaho, cyangwa usengera ubutwari bwo kuguma muri cyo? Ni iki cyahinduka uramutse usenze Ibyakozwe n'Intumwa 4:29 muri iki cyumweru? 3\. Ibyakozwe n'Intumwa 4:12 havuga ko nta rindi zina. Uvuga ute icyo wemera mu isi ivuga ko ari ukutihanganira abandi — utabuze ukuri cyangwa urukundo? 4\. Wasobanura ute isano iri hagati y'ukwizera kwawe n'ibyawe by'imari? Ni he Umwuka ashobora kuba aguhamagarira gutanga ufunguye ibiganza? 5\. Ni nde mu buzima bwawe ukora umurimo wa Barinaba kuri wowe? Ni nde washobora guhumuriza nka Barinaba muri iki cyumweru? IGICE CYA 7 — UMUKORO W'ICYUMWERU Mbere y'isomo ritaha, fata umwanya kuri ibi bikurikira: • Soma Ibyakozwe n'Intumwa 5 witegura Isomo rya Gatanu. • Fata mu mutwe Ibyakozwe n'Intumwa 4:12 cyangwa Ibyakozwe n'Intumwa 4:29-30. • Senga Ibyakozwe n'Intumwa 4:29-30 buri munsi muri iki cyumweru — shyiramo izina ryawe aho handitse “abagaragu bawe.” • Menya igikorwa kimwe gito cyo gutanga gifatika wakorera umuntu wo mu itorero cyangwa umuturanyi wawe muri iki cyumweru. • Shaka umwizera umwe uri mu gitutu kubera kwizera kwe, umuhamagare cyangwa umusure. Mubere Barinaba. ISENGESHO RISOZA ISENGESHO RYO GUSENGA MU IJWI RYUMVIKANA MURI IKI CYUMWERU Mwami Mugenga, ni wowe waremye ijuru n'isi. Abami b'iki gihe bararakara, ariko wowe wicaye ku ntebe y'ubwami. Itegereze iterabwoba rizengurutse abagaragu bawe uyu munsi. Dushoboze kuvuga Ijambo ryawe dushize amanga rwose. Rambura ukuboko kwawe gukize kandi ukore ibimenyetso n'ibitangaza mu izina ry'Umugaragu wawe wera Yesu. Nyeganyeza ibyumba dusengeramo. Twuzuze bundi bushya. Bohora indimi zacu mu bwoba, n'ibiganza byacu mu kwikunda. Ngira Barinaba — umuhungu cyangwa umukobwa wo guhumuriza. Mpa ubutwari mu gitutu, gutanga mu gihe mfite byinshi, n'ukwizera kuvugana na Petero na Yohana kuti: “Ntitwabasha kureka kuvuga ibyo twabonye n'ibyo twumvise.” Mu Izina rya Yesu, Ibuye rikomeza imfuruka, amen. ISOMO RIKURIKIRA Isomo rya Gatanu — Ibyakozwe n'Intumwa 5 Kwera mu Itorero: Kubeshya Umwuka Wera n'Ubwiza Bwakurikiyeho ---------- Ishuri rya KGM ry’Umurimo — Knowing God Missions · Tumenyimana https://kgm-school-preview.netlify.app