MATENDO 3 — JINA LINAPONYA: KUTOKA LANGO NZURI MPAKA UKUMBI WA SULEMANI ============================================================ Kozi: Shule ya Huduma ya Potter (PSOS) Somo: 3 Maandiko: MATENDO 3:1-26 Lugha: Kiswahili (Kongo Mashariki) URL: https://kgm-school-preview.netlify.app/lessons/sw-cd/psos/03-matendo-3-jina-linaponya-kutoka-lango-nzuri-mpaka-ukumbi/ WhatsApp: PSOS SWCD 03 Toleo la kwanza. Somo hili linaweza kuboreshwa kadiri muda unavyoendelea. SOMO LA 3 — MATENDO 3: JINA LINAPONYA: KUTOKA LANGO NZURI MPAKA UKUMBI WA SULEMANI ============================================================ WAZO KUBWA Muujiza wa kwanza wa kipindi cha kanisa haufanyiki katika jambo la spectaculaire. Unafanyika njiani kwenda kusali. Mutu aliyezaliwa kilema, aliyebebwa kila siku mpaka lango la hekalu, anakutana na mitume wawili wa kawaida wanaobeba Jina lisilo la kawaida. Jina la Yesu linabeba mutu, uwepo, na autorité ya Mungu. Uponyaji unafuata; mahubiri yanafuata; maelfu zaidi wanaamini. Jina la Yesu si slogan. Ni mulango ambao kwa njia yake mbingu inaingia duniani. SEHEMU YA 1 — USOMAJI WA MAANDIKO: MATENDO 3:1–26 Fungua Biblia yako na usome Matendo 3 polepole, mpaka mwisho. Sura hii ina sehemu mbili: ishara (mistari 1–10) na mahubiri (mistari 11–26). Sehemu hizi mbili zinashikamana. Ishara inafungua mulango, mahubiri yanapita ndani yake. Tusivitenganishe kamwe. Katika Somo la Pili, tulisema kwamba Pentekoste ilikuwa upepo, moto, lugha, na elfu tatu waliokoka. Sasa Luka anatuonyesha namna mitume waliojaa Roho wanaonekana katika maisha ya kawaida. Wanapanda ngazi za hekalu kwa ajili ya sala ya mchana. Hawana plateforme, hawana microphone, hawana plan ya kufanya muujiza. Wao ni waaminifu tu katika mambo madogo. Na Jina la Yesu linafanya yaliyobaki. MSTARI WA MSINGI — MATENDO 3:6 “Petro akasema, ‘Fedha na zahabu sina; lakini nilicho nacho ndicho ninakupa. Kwa Jina la Yesu Kristo wa Nazareti, tembea.’” SEHEMU YA 2 — KUTEMBEA KATIKA MATENDO 3 A. SAA YA SALA — TABIA TAKATIFU KATIKA KANISA TAKATIFU Matendo 3 inaanza na musitari mdogo ambao tusipite haraka: “Siku moja Petro na Yohana walikuwa wakipanda kwenda hekaluni wakati wa sala — saa tisa mchana.” Sentensi ya kwanza ya Matendo 3 si juu ya miujiza. Ni juu ya discipline. Petro na Yohana bado wanatunza saa za sala za Kiyahudi — asubuhi, katikati ya siku, na saa ya tisa (karibu saa tisa mchana). Roho alikuwa amewajaza; Neno lilikuwa limewarudisha; lakini hawakutupa mbali tabia takatifu. Waliingia ndani ya muujiza kwa kuingia hekaluni wakati uliowekwa. Hili ni somo tulivu lakini lenye nguvu. Wakati mwingine tunafikiri kuwa na kujazwa Roho kunamaanisha hatuhitaji tena nyakati maalum za sala. Ukweli ni kinyume. Roho habadilishe discipline; anaijaza uzima. Nyakati zilizowekwa za sala si legalism — ni nguzo/trellis ambayo juu yake Roho hukuzisha mzabibu wa ukaribu na Mungu. Nyakati zilizowekwa za sala si legalism. Ni trellis ambayo juu yake Roho hukuzisha mzabibu wa ukaribu na Mungu. B. MUTU KWENYE LANGO NZURI — ALIZALIWA KILEMA, ALIBEBWA KILA SIKU Kwenye lango lililoitwa Nzuri kulikuwa na mutu aliyekuwa kilema tangu kuzaliwa. Kila siku walimubeba hapo ili aombe sadaka kwa wale wanaoingia hekaluni. Simama na usikie uzito wa maneno hayo. Hakuwahi kutembea. Kila hatua ya maisha yake ilikuwa juu ya mgongo wa mutu mwingine. Makutano waliokuwa wanapita haraka kwenda kusali walikuwa wanaangalia juu kwa Mungu; yeye alikuwa anaangalia chini kwenye vumbi. Alikuwa amekuwa kama mutu asiyeonekana, kwa rythme ya kila siku ya kuonekana lakini kutosaidiwa. Watu wengi katika makanisa yetu wako kama huyu mutu. Wako kwenye lango la kanisa, wakati mwingine kwa miaka. Wamebebwa na familia. Wamebebwa na routine. Wamebebwa na tumaini la kimya kwamba leo inaweza kuwa tofauti. Bado hawajasimama. Lazima tuwe na macho ya kuwaona. C. “MUTUANGALIA” — KUGEUKA KWA MATARAJIO Mutu anaomba pesa. Petro anasema, “Mutuangalia.” Hili linagusa. Katika Somo la Nne tutasoma kwamba Petro na Yohana wanasema, wakati wakubwa wanawapa sifa, “Musituangalie sisi.” Maneno haya mawili hayapingani; yanafuatana. Kwanza, mutuangalie. Kanisa lililojaa Roho halijifiche. Linamuangalia mutu aliyevunjika machoni. Halimuepuki kwa kutupa sarafu na kuendelea. Linasimama, linafanya contact, linakaribia. Kisha baadaye, umati unaposhangaa: musituangalie sisi. Contact ikishafanyika, utukufu unaelekezwa mahali panapofaa. Mwanafunzi yuko tayari kuonekana, lakini hataki kuabudiwa. D. “KWA JINA LA YESU KRISTO WA NAZARETI, TEMBEA” “Fedha na zahabu sina; lakini nilicho nacho ndicho ninakupa.” Petro hajifanye kuwa na kile hana. Haahidi prospérité. Haorganize fundraiser. Anatoa kile alicho nacho — na kile alicho nacho ni Jina. “Kwa Jina la Yesu Kristo wa Nazareti, tembea.” Hii ndiyo mara ya kwanza Jina linaitwa public kwa ajili ya uponyaji katika Kitabu cha Matendo. Maneno ya Kigiriki ni en tō onomati Iēsou Christou tou Nazoraiou — “kwa Jina la Yesu Kristo Mnazareti.” Petro anazungumza kwa niaba ya Kristo, kwa autorité ya Kristo, mahali pa Kristo. Jina si neno la uchawi. Ni autorisation ya kutenda mahali pa Mfalme. Katika mawazo ya Kiebrania, jina (shem) linabeba mutu. Kutenda kwa jina la mutu ni kutumwa naye, kumuwakilisha, kusema kwa autorité yake. Wakati mabalozi wanabeba muhuri wa mfalme, wanabeba nguvu ya mfalme. Petro ni balozi. Muhuri ni Jina. E. MUTU ALIYEPONYWA — KUTEMBEA, KURUKA, NA KUMSIFU MUNGU Petro anamushika kwa mukono wa kuume na kumusaidia kusimama. Mara moja miguu yake na vifundo vyake vinapata nguvu. Anaruka juu, anaanza kutembea, kisha anaingia katika nyua za hekalu akitembea, akiruka, na kumsifu Mungu. Ona order: kutembea, kuruka, kusifu. Anasimama. Anasonga. Kisha kinywa chake kinafunguka. Uzima mpya unasukuma mwili, kisha unafungua kinywa. Mungu akikugusa, usikae kimya. Sifa ni ya wale waliowahi kubebwa. Miguu iliyokuwa inahitaji kusaidiwa sasa inacheza kwa furaha. Uponyaji pia una destination katika story hii. Mutu huyu hakimbii mbali na hekalu — anakimbilia ndani yake. Mahali pa kwanza miguu yake mipya inamupeleka ni nyumba ya Mungu. Mungu akikurudisha, anakuleta ndani, si nje. F. UKUMBI WA SULEMANI — MAHALI UMATI ULIKUSANYIKA Watu wote wakakimbia pamoja kwao mahali palipoitwa Ukumbi wa Sulemani. Hii ilikuwa njia ndefu yenye paa upande wa mashariki wa hekalu, iliyojulikana kama mahali walimu walikusanya watu. Yesu mwenyewe alikuwa amefundisha pale katika Injili ya Yohana. Sasa Petro, kwa Roho wa Yesu, anachukua mahali pale pale pa kufundishia. Hii pia ni ishara ya namna kanisa lililojaa Roho linakua. Muujiza wa asubuhi unakuwa mahubiri ya mchana. Watu hawakusanyiki kuzunguka mitume kwa entertainment — wanakusanyika kwa sababu kitu kimetokea, na wanataka kujua maana yake. Ishara bila maelezo huzaa mshangao; maelezo bila ishara huzaa cours. Kanisa lenye afya linashika vyote viwili. G. “KWA NINI MUNATUANGALIA?” — PETRO ANAELEKEZA UTUKUFU WOTE KWA KRISTO Maneno ya kwanza ya Petro kwa umati ni ya lazima: “Kwa nini munatuangalia kana kwamba kwa nguvu yetu wenyewe au utauwa wetu tumemufanya huyu mutu atembee?” Hii ndiyo mouvement ya pili ya siku. Kwanza, mutuangalie. Sasa, musituangalie sisi — muangalie yeye. Mwanafunzi ni dirisha, si ukuta. Dirisha haling’ai kwa mwanga wake mwenyewe; linaacha tu jua lipite. Watu wakisifu dirisha, mutengenezaji wa kioo hatukuzwi. Watumishi wengi leo wanapigana hapa. Jaribu la kwanza ni kuwa invisible (kukataa kuingia katika maisha ya waliovunjika). Jaribu la pili, wakati huduma inaanza kuzaa matunda, ni kuwa visible kwa sababu mbaya. Petro anaepuka yote mawili. Anasimama karibu, lakini hasimami juu ya kiti cha Mungu. H. MUTUMISHI, MWANZILISHI WA UZIMA, MTAKATIFU NA MWENYE HAKI Katika sentensi zinazofuata, Petro anaweka majina mengi juu ya Yesu. Yeye ni Mutumishi wa Mungu wa Abrahamu, Isaka, na Yakobo. Yeye ni Mtakatifu na Mwenye Haki. Yeye ni Mwanzilishi wa Uzima. Kila jina ni mahubiri peke yake. Mutumishi — Isaya 42, 49, 53. Mutumishi anayeteseka aliyebeba zambi zetu. Mtakatifu na Mwenye Haki — jina la Masihi katika Zaburi. Mwanzilishi wa Uzima — Yule aliyeumba pumzi iliyojaza mapafu ya mutu aliyekimbia hekaluni. Mwanzilishi wa uzima hawezi kushikiliwa milele na mauti. “Mulimuua Mwanzilishi wa uzima, lakini Mungu alimufufua kutoka kwa wafu. Sisi ni mashahidi wa hayo.” Petro halainishi shtaka. Anasema, kwa maana yake: “Mulimukabidhi. Mulimukana. Muliomba muuaji aachiliwe na mukamuua Mtakatifu.” Lakini mara moja anatoa neema: “Najua kwamba mulitenda kwa kutokujua, kama viongozi wenu pia.” Conviction na neema huenda pamoja. Roho anakata moyo ili auponye. I. NABII KAMA MUSA NA UZAO WA ABRAHAMU Kisha Petro ananukuu Kumbukumbu la Torati 18 na Mwanzo 12. Musa alisema: “Bwana Mungu wenu atawainulia nabii kama mimi kutoka kati ya watu wenu.” Petro anasema: nabii huyo ni Yesu. Abrahamu aliahidiwa: “Kupitia uzao wako mataifa yote ya dunia yatabarikiwa.” Petro anasema: uzao huo ni Yesu. Hii ni théologie ya Biblia yenye kushangaza. Petro hanukuu tu; anaonyesha namna Agano la Kale lote limekuwa likielekeza mbele. Musa na Abrahamu wote wawili walikuwa wanazungumza juu ya Kristo yule yule. Agano la Kale ni ushuhuda mmoja mrefu, na Yesu ndiye substance. Ona namna ahadi ya uzao wa Abrahamu sasa inapanuka: watu wote duniani watabarikiwa. Uponyaji wa mutu mmoja kwenye lango moja unakuwa ishara ya baraka pana inayofikia kila taifa. Huu ndio moyo wa mission wa Agano la Kale hatimaye unatoka wazi katika Matendo. J. NYAKATI ZA KUBURUDISHWA — AHADI INAYOSTAHILI KUSIKILIZWA Kabla Petro hajamaliza, anatoa ahadi ambayo kanisa limeishi nayo kwa miaka elfu mbili: “Tubuni basi, mumgeukie Mungu, ili zambi zenu zifutwe, nyakati za kuburudishwa zije kutoka kwa Bwana.” Nyakati za kuburudishwa. Neno la Kigiriki ni anapsyxeōs — nafasi ya kupumua, saison ya kupumzika, wakati ambapo mbingu inaonekana karibu. Mungu anaahidi saison ya namna hii kwa wale wanaotubu. Hii si mbingu tu baadaye. Ni Mungu akiingia katika maisha yetu yaliyochoka na kutupatia pumzi, pumziko, na upya sasa. Kama umechoka leo, sikia hili: kuna nyakati za kuburudishwa kutoka katika uwepo wa Bwana. Zinakuja kupitia toba. Zinakuja kupitia kugeuka. Zinakuja kupitia Jina la Yesu. Hazilipwi kwa effort zetu — zinapokelewa. SEHEMU YA 3 — MUJUE NENO: FOCUS YA MAFUNDISHO Sasa tunasimama nyuma kutoka kwenye récit na kuangalia kile Matendo 3 inatufundisha juu ya Maandiko yenyewe. 1. JINA LINABEBA MUTU Katika Maandiko ya Kiebrania, jina (shem) halikuwa label tu. Lilikuwa mutu — tabia yake, autorité yake, na uwepo wake. Kujua Jina la Mungu ilikuwa kumujua Mungu mwenyewe (Kutoka 33:19; Zaburi 9:10). Matendo 3:16 inaposema “kwa imani katika Jina la Yesu, huyu mutu... ametiwa nguvu,” Petro anasema: imani katika mutu wa Yesu imefanya hili. Jina na mutu havitenganishwi. Kwa hiyo tunaposali “katika Jina la Yesu,” hatuongezi tu phrase ya uchawi mwisho wa sala. Tunaita mutu wake, kazi yake iliyokamilika, na autorité yake juu ya kila kitu mbinguni na duniani. 2. AGANO LA KALE NI USHUHUDA MMOJA UNAOENDELEA KUMHUSU KRISTO Petro ananukuu Musa na Abrahamu. Angeweza kunukuu Daudi. Stefano, katika Matendo 7, atanukuu Yosefu. Paulo atanukuu Isaya. Pattern ni ile ile: wahubiri wa kitume hawabuni théologie mpya — wanaonyesha namna ahadi za zamani zilikuwa kila mara zinaelekeza kwa Yesu. Jifundishe kusoma Agano la Kale ukiwa na swali hili: Story hii inaongoza namna gani kwa Kristo? Uzao ulioahidiwa wa mwanamuke katika Mwanzo 3, mwana-kondoo wa Pasaka katika Kutoka 12, nyoka wa shaba katika Hesabu 21, nabii mkubwa katika Kumbukumbu la Torati 18, Mwana katika Zaburi 2, Mutumishi katika Isaya 53 — wote wanaelekeza kwa Mutu mmoja. Matendo 3 inatufundisha kusoma namna hiyo. 3. UPONYAJI BILA MAHUBIRI HAUJAKAMILIKA Petro hasimami kwenye muujiza. Anahubiri. Muujiza ulivuta umati; Neno lilivuta mioyo yao. Kama Petro angemponya tu yule mutu na kuondoka, mutu huyo angeponywa kwa muda wa sasa. Kwa kumuhubiri Kristo kwa umati, wengi waliponywa kwa milele. Hili ni correction kwa huduma yetu. Matendo ya huruma bila maelezo yanaweza kuwaacha watu wakivutiwa na sisi badala ya kuokolewa na Kristo. Daima unganisha tendo na Neno. Mwili unahitaji uponyaji; nafsi inahitaji injili. SEHEMU YA 4 — MUTUMAINIE ROHO: FOCUS YA MAFUNDISHO 1. ROHO ANAINGILIA MAMBO YA KAWAIDA Petro na Yohana hawakuwa kwenye croisade ya uponyaji. Walikuwa wanaenda kusali. Roho alichagua wakati. Watu waliojaa Roho hubaki tayari kwa interruptions za Mungu katikati ya maisha ya kawaida. Ufalme wa Mungu unasonga mbele kupitia watu wanaoweka macho yao wazi kati ya rendez-vous zao. 2. ROHO ANATOA IMANI KWA KITU KISICHOWEZEKANA Matendo 3:16 inasema: “Kwa imani katika Jina la Yesu, huyu mutu... ametiwa nguvu — na imani inayokuja kwa njia yake imemupa uponyaji huu kamili.” Ona phrase: imani inayokuja kwa njia yake. Imani haikuwa optimisme ambayo Petro alijitengenezea. Ilikuwa zawadi, iliyotolewa na Roho, katika wakati wa hitaji. Mungu anapokuongoza kwenye kisichowezekana, anakupatia imani inayohitajika unapoendelea. 3. ROHO DAIMA ANAONYESHA KWA YESU Roho angeweza kumufanya Petro ang’ae. Angeweza kuita moto ushuke kutoka mbinguni. Alichagua kumponya mutu kisha kumuhubiri Kristo. Pattern ya Roho inayodumu ni kumutukuza Yesu (Yohana 16:14). Ikiwa huduma, mouvement, au mukutano unaanza kuvuta attention kwake wenyewe badala ya kwa Kristo, umepoteza rythme ya Roho. Roho daima anaonyesha kwa Yesu. NENO NA ROHO KATIKA MATENDO 3 — PEMBENI KWA PEMBENI Petro ananukuu Kumbukumbu la Torati 18 na Mwanzo 12 kumutambua Yesu kama nabii kama Musa na uzao wa Abrahamu (Matendo 3:22–25). | Roho anawawezesha mitume wawili wa kawaida kuponya kwa Jina njiani kwenda kusali (Matendo 3:1–7). Uponyaji unatafsiriwa na Maandiko: Mutumishi, Mtakatifu na Mwenye Haki, Mwanzilishi wa Uzima (Matendo 3:13–15). | Imani kwa kisichowezekana inatolewa kupitia Kristo kwa Roho — haitengenezwi na mitume wenyewe (Matendo 3:16). Petro anaita watu watubu kutoka katika mapokeo ya kinabii ya Agano la Kale (Matendo 3:19, 23). | “Nyakati za kuburudishwa” zinakuja kutoka uwepo wa Bwana kwa njia ya Roho (Matendo 3:19–20). Agano la Mungu na Abrahamu linatangazwa kuwa wazi kwa mataifa yote (Matendo 3:25). | Umati unasukumwa, Neno linatoka, na wengi wanaamini (inaendelea Matendo 4:4). SEHEMU YA 5 — KUMUUMBA KRISTO NDANI YA MUAMINI Matendo 3 inamuumba Kristo ndani yetu kwa njia tatu: Kristo anaumbwa ndani yetu tunapoishi kwa tabia takatifu. Kama Petro na Yohana wakipanda saa ya tisa ya sala, tunaishi siku za kawaida na za uaminifu — na Roho anachagua moments zake mwenyewe za kuzikatisha kwa muujiza. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapokataa kuchukua credit kwa kazi yake. “Kwa nini munatuangalia?” ndiyo wimbo wa kila mutumishi aliyejaa Roho. Tuko tayari kuonekana, lakini hatuko tayari kuabudiwa. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapotoa kitu bora kuliko kile watu walikuja kuomba. Yule mutu aliomba pesa; Mungu alimupa miguu. Hatutoi kila mara kile kinachoombwa — tunatoa kile kinachohitajika. Tunatoa Jina. SEHEMU YA 6 — MASWALI YA MAJADILIANO Uje umejiandaa kujibu. Uje umejiandaa kusikiliza. Ni nyakati gani zilizowekwa za sala katika wiki yako? Kama hakuna, unaweza kuweka wakati gani wiki hii? Ni wapi katika maisha yako umejisikia “unabebwa kila siku” lakini bado haujaponywa? Ni wapi unahitaji Roho aingilie kawaida yako? Ni lini Mungu alikujibu kwa kitu tofauti — na bora — kuliko kile uliomba? Ni wapi unajaribiwa kuchukua credit kwa kile Mungu anafanya kupitia wewe? Inaonekana namna gani kuelekeza utukufu huo kwa Kristo wiki hii? Mahubiri ya Petro yalikuwa na mizizi katika Agano la Kale. Ni kifungu gani cha Agano la Kale unasoma sasa, na kinakuelekeza namna gani kwa Yesu? SEHEMU YA 7 — KAZI YA WIKI Kabla ya darasa linalofuata, chukua wakati kwa mambo haya: Soma Matendo 4 kujiandaa kwa Somo la Nne. Kariri Matendo 3:6 (“Fedha na zahabu...”) au Matendo 3:19 (“Tubuni basi, mumgeukie Mungu...”) Weka nyakati mbili maalum za sala wiki hii (asubuhi na mchana, au asubuhi na jioni). Jaribu kuzishika kama Petro na Yohana walivyofanya. Fanya pratique ya sentensi moja ya ushuhuda juu ya Kristo — kitu alichofanya ambacho ni yeye tu angeweza kufanya — na ushirikishe mutu mmoja wiki hii. Tafuta mutu mmoja katika maisha yako aliye “kwenye lango” — karibu na kanisa lakini bado hajaponywa — na umuombee kila siku. SALA YA KUFUNGA SALA YA KUSALI KWA SAUTI WIKI HII Bwana Yesu, Mtakatifu na Mwenye Haki, Mwanzilishi wa Uzima, Mutumishi wa Baba — ninalibariki Jina lako. Sina fedha wala zahabu za kukuletea; nina tu kile ulichonipa. Unifanye balozi wa Jina lako nyumbani kwangu, kazini kwangu, mtaani kwangu. Unifundishe tabia takatifu. Unizoeze katika rythme ya sala kwa nyakati zilizowekwa. Katiza kawaida yangu kwa mambo yako yasiyo ya kawaida. Unitume kwenye malango mahali watu waliovunjika wanakaa. Unipatie macho ya kuwaona, ujasiri wa kusimama, na imani ya kusema Jina. Na wakati unapotembea — unapoponya, unaporudisha, unapojibu — unipatie neema ya kusema pamoja na Petro: “Musituangalie sisi. Ni Jina la Yesu, na imani inayokuja kwa njia yake.” Nyakati za kuburudishwa, njoni kutoka uwepo wako. Katika Jina la Yesu, amina. SOMO LINALOFUATA Somo la Nne — Matendo 4 UJASIRI CHINI YA VITISHO: JIWE LA PEMBENI, BARAZA, NA KANISA LINALOSALI ---------- Shule ya Huduma ya KGM — Knowing God Missions · Tumenyimana https://kgm-school-preview.netlify.app