MATENDO 11 — KANISA LA ANTIOKIA NA JINA ‘MKRISTO’: WAKATI NENO LINAVUKA CULTURES ============================================================ Kozi: Shule ya Huduma ya Potter (PSOS) Somo: 11 Maandiko: MATENDO 11:1-30 Lugha: Kiswahili (Kongo Mashariki) URL: https://kgm-school-preview.netlify.app/lessons/sw-cd/psos/11-matendo-11-kanisa-la-antiokia-na-jina-mkristo-wakati/ WhatsApp: PSOS SWCD 11 Toleo la kwanza. Somo hili linaweza kuboreshwa kadiri muda unavyoendelea. SOMO LA 11 — MATENDO 11: KANISA LA ANTIOKIA NA JINA ‘MKRISTO’: WAKATI NENO LINAVUKA CULTURES ============================================================ WAZO KUBWA Kanisa la Yerusalemu linajifunza kupokea kile Mungu amefanya kati ya Mataifa. Petro anaeleza story ya Kornelio hatua kwa hatua, na waamini Wayahudi wanamtukuza Mungu. Wakati huo huo, waamini waliotawanyika — wanafunzi wa kawaida, wasiotajwa kwa majina — wanafika Antiokia na wanaanza kumhubiri Bwana Yesu kwa wazungumzaji wa Kigiriki. Mukono wa Bwana uko pamoja nao. Barnaba anatumiwa. Barnaba anamchukua Saulo kutoka Tarso. Kwa mwaka mzima wanafundisha. Na katika bandari hiyo yenye cultures nyingi, wanafunzi wanaitwa ‘Wakristo’ kwa mara ya kwanza. Antiokia inakuwa udongo wa mission ya dunia — na kanisa la kwanza kutuma secours kupitia distance kwa ndugu na dada wanaoteseka. SEHEMU YA 1 — USOMAJI WA MAANDIKO: MATENDO 11:1–30 Fungua Biblia yako na usome Matendo 11 polepole, mpaka mwisho. Sura hii ina mouvements mbili kubwa: defense ya Petro juu ya mission kwa Mataifa mbele ya kanisa la Yerusalemu (mistari 1–18), na kuanzishwa kwa kanisa la Antiokia pamoja na zawadi yake ya secours wakati wa njaa kwa Uyahudi (mistari 19–30). Matendo 10 ilikuwa mulango unafunguka. Matendo 11 ni kanisa likitembea kupitia mulango huo. Communautés mbili zinashapewa: kanisa lililokomaa la Yerusalemu linajifunza kupokea kile Mungu amefanya Kaisaria, na kanisa jipya kabisa la Antiokia linajifunza kuishi kama kusanyiko la kwanza lenye cultures zilizochanganyika katika histoire. Masomo yote mawili yana maana kwetu. Makanisa ya zamani lazima yajifunze kubariki kile Mungu anafanya mahali mapya. Makanisa mapya lazima yajifunze kutuma nyuma kwa wale waliowahi kutuma Neno. MSTARI WA MSINGI — MATENDO 11:23–24 “Alipofika na kuona kile neema ya Mungu imefanya, alifurahi na akawatia moyo wote wabaki waaminifu kwa Bwana kwa mioyo yao yote. Alikuwa mutu mwema, aliyejaa Roho Mtakatifu na imani, na watu wengi sana wakaletwa kwa Bwana.” SEHEMU YA 2 — KUTEMBEA KATIKA MATENDO 11 A. SWALI KUTOKA YERUSALEMU “Mitume na waamini wote katika Uyahudi walisikia kwamba Mataifa nao walikuwa wamepokea Neno la Mungu. Kwa hiyo Petro alipopanda Yerusalemu, waamini waliotahiriwa walimkosoa na kusema, ‘Uliingia katika nyumba ya watu wasiotahiriwa na ukala pamoja nao.’” Ona kwa makini: waamini wa Yerusalemu bado hawapingi kuongoka kwa Mataifa. Wanapinga ushirika wa Petro wa mezani. Alikula pamoja nao. Katika culture yenye sheria kali za chakula, ushirika wa meza ulikuwa expression ya ndani kabisa ya kukubali. Kula pamoja ilikuwa kutangaza kwamba ninyi ni familia. Hii ni moja ya dilemmas za upole lakini za real life za kila kanisa lenye cultures nyingi. Doctrine inaweza kuwa settled kabla meza haijasettle. Tunaweza kukubaliana wote kwamba Kristo anaokoa watu kutoka kila taifa — muda mrefu kabla hatujakuwa comfortable kula nyumbani kwao, kuoza watoto wetu na wao, au kuongozwa na sauti zao. Meza ndiyo mahali umoja wa ndani zaidi unajaribiwa. B. PETRO ANASIMULIA STORY HATUA KWA HATUA Jibu la Petro kwa criticism ni la patience. Havuti rank. Hasemi, “Mimi ni mutume kiongozi na lazima muniamini.” Anasimulia kwa makini story yote — vision yake juu ya dari, wanaume waliogonga langoni, Roho kumwambia aende bila kusita, nyumba ya Kaisaria, Roho kuanguka katikati ya mahubiri. “Kama Mungu aliwapa zawadi ile ile aliyotupatia sisi tuliomwamini Bwana Yesu Kristo, mimi nilikuwa nani hata nisimame katika njia ya Mungu?” Hilo ndilo swali la centre. Mimi ni nani kupinga kile Mungu anafanya? Wakati Bwana anatembea kwa namna au mahali ambapo hatukupanga, kazi yetu si kulinda mipaka ya zamani bali kutambua fingerprints za Mungu. Unyenyekevu wa Petro ni sehemu ya ukubwa wake hapa. Angeweza kubishana. Alisimulia tena. C. KANISA LA YERUSALEMU LINAMTUKUZA MUNGU “Waliposikia haya, hawakuwa tena na objections, wakamsifu Mungu, wakisema, ‘Basi, hata kwa Mataifa Mungu amewapa toba inayoleta uzima.’” Hii ni moja ya sentensi nzuri zaidi katika Matendo. Kanisa lote la Yerusalemu — kanisa la zamani, lililojengwa, zaidi la Kiyahudi — linaacha kukosoa na linaanza kuabudu. Wanaachilia boundary waliopendelea kwa sababu wanatambua kile Mungu amefanya. Baadhi ya moments kubwa zaidi za kanisa haziji wakati upande mmoja unashinda argument, bali wakati pande zote mbili pamoja zinaanguka magotini na kusema, ‘Mungu amekuwa kazini, na hatukuiona mpaka sasa.’ Makanisa ya zamani yanayojifunza kufanya hivyo yanaendelea kuishi. Makanisa ya zamani yanayokataa kufanya hivyo yanakauka kama chokaa. ‘Mimi nilikuwa nani hata nisimame katika njia ya Mungu?’ ni swali la maana zaidi ambalo muamini aliyejengwa anaweza kujifunza kuuliza. D. WAAMINI WALIOTAWANYIKA WANAFIKA ANTIOKIA “Sasa wale waliotawanyika kwa sababu ya mateso yaliyotokea wakati Stefano aliuawa walisafiri mpaka Foinike, Kipro na Antiokia, wakieneza Neno kwa Wayahudi peke yao.” Rudi nyuma mpaka Matendo 8:1. Mateso yalitawanya kanisa. Tulimuona Filipo Samaria. Tulimuona Muethiopia mmoja kwenye njia ya jangwani. Sasa Luka anatuambia kwamba waamini wengine wasiotajwa majina walisafiri mpaka Antiokia ya Siria — karibu kilomètres 500 kaskazini — wakieneza injili walipokuwa wanaenda. Si missionaries waliotumwa rasmi. Ni wanafunzi waliotawanyika wakifanya kile wanafunzi waliotawanyika hufanya: kuwaambia watu juu ya Yesu. Antiokia ilikuwa mji wa tatu mkubwa katika Empire ya Kiroma, baada ya Roma na Aleksandria. Ilikuwa bandari yenye cultures nyingi, makao ya Wagiriki, Waroma, Wasiria, Wayahudi, na religions mbalimbali. Ilikuwa mji wa namna ambayo injili ingeweza kuenea haraka — na kanisa lingeweza kulazimika kujifunza haraka namna ya kuishi juu ya cultures tofauti. E. WAZUNGUMZAJI WA KIGIRIKI WANAFIKIWA “Lakini baadhi yao, wanaume kutoka Kipro na Kirene, walikwenda Antiokia na kuanza kusema na Wagiriki pia, wakiwaambia habari njema juu ya Bwana Yesu.” Hawa ndio mashujaa wasioimbwa wa Matendo 11. Luka hawataji kwa majina. Anawaita tu “wanaume kutoka Kipro na Kirene.” Hawakuwa na barua ya kitume, hawakuwa na service ya kutumwa. Walianza tu kusema na Wagiriki pia. Phrase “pia” ina maana — hawakuacha kuhubiri kwa Wayahudi; walianza kuongeza Wagiriki. Mission ilikuwa inapanuka kwa namna ya organic walipomtii Roho. “Mukono wa Bwana ulikuwa pamoja nao, na watu wengi sana wakaamini na kumgeukia Bwana.” Phrase hiyo — “mukono wa Bwana” — imeazimwa kutoka Agano la Kale, mahali kwa kawaida inaeleza nguvu ya Mungu katika kuwakomboa watu wake. Sasa inaeleza nguvu ya injili ya kuokoa inapokuwa inaenea. Bwana anaunga mkono ushuhuda wa wanafunzi watii na wa kawaida. F. BARNABA ANATUMWA — “ALIFURAHI” Habari zinafika kwa kanisa la Yerusalemu juu ya kile kinachotokea Antiokia. Wanamtuma Barnaba. Wangeweza kumtuma Petro au mmoja wa wale Kumi na Wawili. Walimtuma mtoa-moyo. Hili lilikuwa chaguo sahihi. “Alipofika na kuona kile neema ya Mungu imefanya, alifurahi.” Huo ndio moyo wa kila mzee mwenye afya. Neema inapokuwa kazini mahali pasipotarajiwa, kwa watu wasiotarajiwa, kwa styles zisizotarajiwa — unaweza kufurahi au unaweza kutishiwa. Barnaba alifurahi. Aliwatia moyo wote wabaki waaminifu kwa Bwana kwa mioyo yao yote. “Alikuwa mutu mwema, aliyejaa Roho Mtakatifu na imani, na watu wengi sana wakaletwa kwa Bwana.” Ona order. Barnaba hakustrategize ukuaji. Aliwatia waamini moyo; Roho alifanya mavuno. Ukuaji wenye afya hufuata encouragement yenye afya. G. BARNABA ANAMCHUKUA SAULO KUTOKA TARSO “Kisha Barnaba akaenda Tarso kumtafuta Saulo, na alipompata, akamleta Antiokia.” Saulo alikuwa ametumwa nyumbani Tarso, mji wake wa nyumbani, katika Matendo 9:30 kwa sababu ya njama dhidi ya maisha yake. Alikuwa huko kwa miaka — hatujui exact ni mingapi. Barnaba anamkumbuka. Anasafiri kaskazini, anamtafuta, na anamrudisha. Bila Barnaba, mutume wa Mataifa angeweza kubaki kimya huko Tarso. Barnaba ndiye anayendelea kumvuta Saulo kurudi centre ya mission. Hii ni mara ya pili Barnaba amefanya hivi kwa Saulo. Katika Matendo 9 alisimama kumthibitisha kwa mitume wa Yerusalemu. Katika Matendo 11 anamuita aingie katika huduma ya Antiokia. Huduma ya watu wengine ni kutafuta wengine na kuwaweka mahali. Bwana anainua watu wa namna hiyo. Waheshimu. H. MWAKA MZIMA WA MAFUNDISHO — UKOMAVU UNA MAANA “Kwa mwaka mzima Barnaba na Saulo walikutana na kanisa na kufundisha watu wengi.” Mwaka mzima wa kufundisha. Kanisa la Antiokia halikujengwa juu ya tukio moja la réveil. Lilijengwa juu ya mafundisho ya kudumu na ya makini. Conversion ni mulango; mafundisho ni nyumba. Huu ni modèle kwa makanisa yetu leo. Wakati mwingine tunapenda moment ya dramatique kuliko mafundisho ya patience. Antiokia ikawa Antiokia kwa sababu walimu wawili walijitoa kwa mwaka wa curriculum. School of Service imezaliwa kutoka conviction hii hii. Wafundishe waamini. Jenga msingi. Chukua mwaka kama itahitaji mwaka. I. “WALIITWA WAKRISTO KWA MARA YA KWANZA ANTIOKIA” “Wanafunzi waliitwa Wakristo kwa mara ya kwanza Antiokia.” Hii ni moja ya sentensi tulivu lakini za maana sana katika Agano Jipya. Waamini walikuwa Wakristo muda mrefu kabla ya Antiokia. Lakini ni Antiokia ndipo culture iliyowazunguka ilitunga jina kwa ajili yao — “Christianoi,” “watu wa Kristo,” “wale wa Kristo.” Kwa nini Antiokia na si Yerusalemu? Kwa sababu Yerusalemu, waamini bado walionekana kama secte ya Uyahudi. Antiokia, Wayahudi na Wagiriki wakiabudu pamoja chini ya Jina moja, population iliyowazunguka ilipaswa kubuni neno jipya. Communauté mpya ilihitaji jina jipya. Dunia iliangalia kanisa hili lenye cultures nyingi na lililojaa Roho, ikawaita kwa Jina la Bwana wao. Hiyo ni moja ya alama za kanisa lenye afya. Dunia haipaswi kuuliza, ‘Hawa ni watu wa nani?’ Jibu linapaswa kuwa wazi kutoka namna tunavyopenda, kusamehe, kukaribisha wageni, kula pamoja. Tunapaswa kuwa bila kukosea watu wa Kristo. J. AGABO NA NJAA — UKARIMU KUPITIA DISTANCE “Wakati huu manabii fulani walishuka kutoka Yerusalemu kwenda Antiokia. Mmoja wao, aitwaye Agabo, akasimama na kwa njia ya Roho akatabiri kwamba njaa kali ingeenea katika dunia yote ya Kiroma.” Jibu la Antiokia ni la mara moja. “Wanafunzi, kila mmoja kadiri alivyoweza, waliamua kutoa msaada kwa ndugu na dada waliokaa Uyahudi. Hili walifanya, wakituma zawadi yao kwa wazee kupitia Barnaba na Saulo.” Soma hili kwa makini. Kitu cha kwanza kanisa hili jipya kabisa linafanya baada ya mwaka wa mafundisho ni kutuma secours nyuma Yerusalemu. Binti anambariki mama. Jipya linatuma kwa la zamani. Antiokia hatimaye itakuwa plateforme ya safari za mission za Paulo, lakini tendo lake la kwanza la kuvuka frontière halikuwa safari ya mission; ilikuwa sadaka ya secours. Hii ni pattern yenye nguvu kwa huduma yetu. Uwepo wa KGM katika Afrika Mashariki — Rwanda, Congo, Burundi, Uganda, Tanzania, Kenya — si flow ya mafundisho tu kutoka mahali pamoja kwenda mahali pengi. Unapaswa kuwa réseau ya ndugu na dada wanaobeba mizigo ya kila mmoja kupitia frontières. Kanisa la Antiokia linatufundisha: njaa ikija kwa kanisa dada, hungojei. Unatoa kadiri unavyoweza. Na unatuma viongozi wako unaowaamini zaidi waipeleke. SEHEMU YA 3 — MUJUE NENO: FOCUS YA MAFUNDISHO 1. KANISA LILILOJENGWA LAZIMA LIJIFUNZE KUBARIKI KILE MUNGU ANAFANYA MAHALI MAPYA Moment kubwa ya kanisa la Yerusalemu ni wakati wanaacha kumkosoa Petro na wanamsifu Mungu kwa ajili ya Mataifa. Makanisa ya zamani — kama Potter’s Wheel na kama kanisa la Yerusalemu — lazima kila mara yawe tayari kutambua kile Roho anafanya mahali pasipotazamiwa. Reflex ya criticism lazima ipishe reflex ya baraka popote neema inafanya kazi kweli. 2. MAFUNDISHO YANAYODUMU HUJENGA MAKANISA IMARA Antiokia ilikuwa na “mwaka mzima” wa Barnaba na Saulo wakifundisha. Conversion peke yake haizalishi wanafunzi wakomavu. Uanafunzi unahitaji mafundisho yenye patience na yanayoendelea. Curriculum ya School of Service, curriculum ya Potter’s School of Service, huduma ya mahubiri ya kila wiki ya kanisa lenye afya — haya yote yanasimama katika tradition ya Antiokia. Usidharau kazi ndefu na polepole ya kufundisha. 3. DUNIA ITATUITA KWA JINA LA BWANA WETU “Mkristo” kwa mwanzo ilikuwa label iliyowekwa juu ya wanafunzi na watu wa nje. Waamini hawakulibuni. Communauté iliyowazunguka ilitengeneza neno hilo kwa sababu maisha ya waamini yalikuwa wazi kabisa yameelekezwa kwa Kristo. Lazima tujiulize: majirani, wafanyakazi wenzetu, na membres wa familia wakitazama maisha yetu, wangetunga jina gani kwa ajili yetu? Je, tunaonekana kwa wazi kuwa Christianoi — watu wa Kristo — kwa namna tunavyopenda, kusema, kufanya kazi, na kusamehe? SEHEMU YA 4 — MUTUMAINIE ROHO: FOCUS YA MAFUNDISHO 1. ROHO ANATUMIA WANAFUNZI WASIOTAJWA KUPANDA MAKANISA MAPYA Wanaume kutoka Kipro na Kirene ambao kwanza walihubiri kwa Wagiriki Antiokia hawatajwi kwa majina katika Maandiko. Roho anatumia waamini wa kawaida, wasiojulikana, kufanya kazi zisizo za kawaida. Kama umewahi kusikia huduma yako ni ndogo sana, anonymous sana, imefichwa sana — soma tena Matendo 11. Mbingu inajua majina. Matunda yataishi zaidi ya majina. 2. ROHO ANATUMA WATOA-MOYO KABLA YA KUTUMA STRATEGISTS Yerusalemu ingeweza kutuma strategist Antiokia — mutu wa kutathmini, kupanga, na kuripoti. Walimtuma mtoa-moyo. Pattern ya Roho ni kuanza na encouragement, kisha kuongeza mafundisho. Makanisa mengi yana stratégie sahihi yote lakini karibu hakuna encouragement. Kuwa Barnaba kwanza. 3. ROHO ANACHOCHEA UKARIMU KUPITIA FRONTIÈRES Unabii wa Agabo haukuwa information tu — ulikuwa mwito wa action. Roho hachochei mahubiri tu bali pia sadaka. Kanisa lililojaa Roho ni kanisa linalotoa. Kila wakati unaposikia Roho anatembea katika kusanyiko lako, angalia utoaji — si tu kwa bâtiment yenu wenyewe, bali kwa ndugu na dada walio mbali ambao labda hamutakutana nao upande huu wa milele. NENO NA ROHO KATIKA MATENDO 11 — PEMBENI KWA PEMBENI Petro anasimulia story ya Kornelio hatua kwa hatua kutoka experience yake na Maandiko, akiweka mission mpya juu ya ahadi za zamani (Matendo 11:4–17). | Roho alianguka juu ya Mataifa “kama juu yetu mwanzo,” akifanya umoja uonekane (Matendo 11:15–17). Kanisa la Yerusalemu linamsifu Mungu: “hata kwa Mataifa Mungu amewapa toba inayoleta uzima” (Matendo 11:18). | Roho ananyamazisha criticism kwa preuves ya kazi yake mwenyewe (Matendo 11:18). Barnaba na Saulo wanapatia Antiokia “mwaka mzima” wa mafundisho yanayodumu (Matendo 11:26). | Mukono wa Bwana uko pamoja na wahubiri wasiotajwa, na watu wengi wanaamini (Matendo 11:21). Wanafunzi wanaitwa Wakristo kwanza Antiokia — communauté mpya inapokea Jina jipya la public (Matendo 11:26). | Roho anachochea sadaka ya njaa kupitia Agabo, na kanisa linatuma secours kupitia Barnaba na Saulo (Matendo 11:27–30). SEHEMU YA 5 — KUMUUMBA KRISTO NDANI YA MUAMINI Matendo 11 inamuumba Kristo ndani yetu kwa njia tatu: Kristo anaumbwa ndani yetu tunapokuwa wepesi kubariki kile Mungu anafanya mahali pasipotazamiwa. Acha kulinda boundary yako ya zamani. Anza kusifu neema inayofanya kazi mahali mapya, hata inapokushangaza. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapojitoa kwa mafundisho yanayodumu. Antiokia ilijengwa juu ya mwaka mzima wa instruction ya Biblia. Heshimu kazi polepole. Kaa katika Neno. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapotuma kupitia distance. Tendo la kwanza la kimataifa la Antiokia lilikuwa sadaka ya secours. Uwe kanisa linalotoa kupitia frontières, zaidi ya kuta zako. SEHEMU YA 6 — MASWALI YA MAJADILIANO Uje umejiandaa kujibu. Uje umejiandaa kusikiliza. Ni wapi katika maisha yako au kanisa lako umekuwa mwepesi kukosoa kile Mungu anafanya mahali papya au kati ya watu wapya? Itaonekana namna gani kusifu badala yake? Kama mgeni angeangalia maisha yako ya kila siku kwa wiki moja, angekuita “mutu wa Kristo”? Angekuita nini, na hilo ndilo jina unalotaka? Ni nani “wanafunzi wasiotajwa kutoka Kipro na Kirene” katika kanisa lako — watumishi wa kimya wanaofanya kazi muhimu ya injili bila kutambuliwa? Unawezaje kuwaheshimu? Ni wapi Roho anakuita uwe Barnaba — kumtafuta mutu aliyerudishwa nyumbani kwa saison na kumrudisha centre ya huduma? Modèle ya Antiokia ya secours kupitia distance inatengeneza namna gani wazo lako juu ya utoaji wa kanisa lako — kwa missions, kwa waamini wanaoteswa, kwa makanisa yenye mahitaji mahali pengine? SEHEMU YA 7 — KAZI YA WIKI Kabla ya darasa linalofuata, chukua wakati kwa mambo haya: Soma Matendo 12 kujiandaa kwa Somo la Kumi na Mbili. Kariri Matendo 11:23–24 au Matendo 11:26. Sali kila siku wiki hii, “Bwana, mimi ni nani hata nifikiri ninaweza kusimama katika njia yako?” Muombe akuonyeshe kazi yoyote mpya ya neema ambayo umekuwa unapinga. Tambua Saulo-wa-Tarso mmoja katika réseau yako — muamini ambaye amewekwa pembeni, amefichwa, au amerudishwa nyumbani — na tafuta namna ya kumrudisha katika huduma. Chukua hatua moja ya pratique kuelekea kutoa kupitia distance: missionary, kanisa linaloteswa, au kusanyiko dada katika taifa lingine. SALA YA KUFUNGA SALA YA KUSALI KWA SAUTI WIKI HII Baba, unafanya mambo mahali sijatambua bado na kupitia watu sijawaheshimu bado. Unisamehe kwa kukosoa kile unachobariki. Unisamehe kwa kulinda mipaka ambayo wewe tayari umevuka. Unifanye Mkristo wa Antiokia — mwenye upendo unaovuka cultures, mwenye kudumu katika mafundisho, mwenye ukarimu kupitia distance. Unifanye Barnaba — mwenye furaha ninapoona neema yako, tayari kumtafuta aliyefichwa, tayari kutia moyo kwa moyo wangu wote. Acha kanisa letu litambulike wazi kama watu wa Kristo. Acha dunia itunge jina kwa ajili yetu kwa sababu haiwezi kupuuza kile unafanya kati yetu. Na utupatie moyo wa kutuma secours kwa ndugu na dada wanaoteseka popote walipo. Katika Jina la Yesu, Yule ambaye Jina lake tunabeba sasa, amina. SOMO LINALOFUATA Somo la Kumi na Mbili — Matendo 12 KANISA LINALOSALI NA MFALME ANAYEANGUKA: MILANGO YA CHUMA, SELI TUPU, NA MWISHO WA HERODE ---------- Shule ya Huduma ya KGM — Knowing God Missions · Tumenyimana https://kgm-school-preview.netlify.app