MATENDO 12 — KANISA LINALOSALI NA MFALME ANAYEANGUKA: MILANGO YA CHUMA, SELI TUPU, NA MWISHO WA HERODE ============================================================ Kozi: Shule ya Huduma ya Potter (PSOS) Somo: 12 Maandiko: MATENDO 12:1-25 Lugha: Kiswahili (Kongo Mashariki) URL: https://kgm-school-preview.netlify.app/lessons/sw-cd/psos/12-matendo-12-kanisa-linalosali-na-mfalme-anayeanguka-milango-ya/ WhatsApp: PSOS SWCD 12 Toleo la kwanza. Somo hili linaweza kuboreshwa kadiri muda unavyoendelea. SOMO LA 12 — MATENDO 12: KANISA LINALOSALI NA MFALME ANAYEANGUKA: MILANGO YA CHUMA, SELI TUPU, NA MWISHO WA HERODE ============================================================ WAZO KUBWA Hata wakati imani ni dhaifu, sala inashinda. Herode anamwua Yakobo, ndugu ya Yohana — na hatuambiwi kwa nini Yakobo na si Petro. Siri ya souveraineté ya Mungu inabaki bila maelezo. Petro anafungwa gerezani, lakini kanisa linaomba kwa bidii. Malaika anamwamsha, minyororo inaanguka, mulango wa chuma unafunguka wenyewe, na Petro anatoka huru — lakini anapofika na kubisha mulango, waamini waliokuwa wanasali hawaamini sala yao wenyewe imejibiwa. Kisha Herode, akikubali sifa ya makutano, anapigwa na Mungu. “Lakini Neno la Mungu liliendelea kuenea na kustawi.” Matendo 12 inamaliza Muhula wa Pili na moyo wa kila kanisa linaloteswa na linalosali: wafalme wanapanda, wafalme wanaanguka, Neno la Mungu linaendelea. SEHEMU YA 1 — USOMAJI WA MAANDIKO: MATENDO 12:1–25 Fungua Biblia yako na soma Matendo 12 polepole, yote mpaka mwisho. Sura hii ina mouvements tatu: kuuawa kwa Yakobo na kufungwa kwa Petro (mistari 1–5), kuokolewa kwa Petro kwa muujiza na mshangao wa kanisa linalosali (mistari 6–19), na kifo cha Herode pamoja na mstari wa kufunga kuhusu Neno la Mungu (mistari 20–25). Matendo 12 inamaliza Muhula wa Pili wa safari yetu kupitia Matendo 1–12. Luka anapanga sura hii ya mwisho kwa contrast za makusudi. Yakobo anakufa; Petro anaokolewa. Kanisa linaomba bila kutazamia; malaika anatenda bila kuchelewa. Mfalme anakubali utukufu usio wake; minyoo inapokea mwili wake. Na chini ya hayo yote, sentensi moja inabeba uzito wa sura na wa Muhula wa Pili: “Neno la Mungu liliendelea kuenea na kustawi.” MSTARI WA MSINGI — MATENDO 12:24 “Lakini Neno la Mungu liliendelea kuenea na kustawi.” SEHEMU YA 2 — KUTEMBEA NDANI YA MATENDO 12 A. HERODE ANAMWUA YAKOBO — SIRI YA KWA NINI SI PETRO “Wakati huo mfalme Herode aliwakamata watu fulani wa kanisa, akikusudia kuwatesa. Akamwua Yakobo, ndugu ya Yohana, kwa upanga.” Huyu ni Herode Agripa wa Kwanza, mujuku wa Herode Mkuu. Anamwua Yakobo, mmoja wa wale watatu wa karibu katika huduma ya Yesu — Petro, Yakobo, na Yohana. Yakobo huyu ndiye aliyeona kubadilika sura kwa Yesu. Ndiye alikuwa Getsemane. Yeye ndiye mutume wa kwanza kufa kama shahidi. Luka anatuambia hilo kwa sentensi moja tu. Simama na uhisi uzito wake. Biblia haitupatii maelezo yoyote. Yakobo anakufa tu. Hakuna malaika kwa Yakobo. Hakuna tetemeko la gereza kwa Yakobo. Anauawa haraka, karibu kana kwamba ni jambo dogo. Kisha tunasoma: “Herode alipoona jambo hili limewapendeza Wayahudi, akaendelea kumkamata Petro pia.” Sasa Petro yuko katika minyororo, na mwisho ule ule unaonekana kumngojea. Kwa nini Yakobo na si Petro? Matendo haisemi. Siri ya souveraineté ya Mungu inabaki. Watakatifu wengine wanaokolewa kupitia moto; watakatifu wengine wanaokolewa kutoka dunia hii kwa kupitia moto na kuingia utukufuni. Vyote ni ukombozi. Wote ni wa Bwana. Lazima tushike ukweli huu bila kuupunguza. Waamini waaminifu wanakufa. Waamini waaminifu pia wanaokolewa. Mungu yule yule anatawala yote mawili. Watakatifu wengine wanatoka gerezani; wengine wanaingia utukufuni. Mungu aliyemwokoa Petro ndiye Mungu aliyempokea Yakobo. B. “LAKINI KANISA LILIKUWA LINAOMBA KWA BIDII” “Basi Petro alikuwa analindwa gerezani, lakini kanisa lilikuwa linamwombea kwa Mungu kwa bidii.” Neno hilo dogo “lakini” linabeba drama yote. Petro alikuwa gerezani — lakini. Kanisa lilikuwa macho. Minyororo ilikuwa juu yake — lakini. Waamini walikuwa magotini katika nyumba ya Maria usiku. Dunia ilikuwa na silaha yake; kanisa lilikuwa na sala yake. Sura tunayosoma ipo kwa sababu ya “lakini” ya maombezi. “Kwa bidii” ni neno lenye nguvu. Kigiriki (ektenes) kinaonyesha sala iliyonyooshwa, iliyokazwa, yenye nguvu. Si ombi la polite tu — ni kupambana. Kanisa la kwanza lilijifunza kuomba namna hii si katika nyakati za comfort, bali katika nyakati za crise. Yakobo alikuwa tayari amekufa. Petro angeweza kuwa anayefuata. Hawakuwa na option ingine isipokuwa mbingu, kwa hiyo walichukua mbingu kwa serious. C. PETRO ANALALA KATI YA ASKARI WAWILI “Usiku ule kabla Herode hajamleta mbele ya watu, Petro alikuwa amelala kati ya askari wawili, amefungwa kwa minyororo miwili, na walinzi walisimama mbele ya mulango.” Petro amelala. Amelala\! Usiku kabla ya kile ambacho kingeweza kuwa execution yake. Amefungwa kwa minyororo miwili, kati ya askari wawili, na walinzi wengine wako mbele ya mulango. Kwa kipimo cha kibinadamu, kutoroka haiwezekani — na Petro analala kana kwamba hakuna hatari kabisa. Ametoka mbali tangu ule usiku alipomkana Bwana wake pembeni ya moto. Amejifunza mapumziko ya mutu ambaye nyakati zake ziko katika mukono wa Baba. Hii ni moja ya alama tulivu za imani iliyokomaa. Amani ya kulala usiku kabla ya siku ngumu. Chochote kinachokuja — kesi, ugonjwa, hasara, hata kifo — unaweza kulala, kwa sababu Baba yuko macho. “Huwapa usingizi wale awapendao” (Zaburi 127:2). D. MALAIKA NA MULANGO WA CHUMA “Ghafla malaika wa Bwana akatokea, na mwanga ukaangaza ndani ya seli. Akampiga Petro ubavuni na kumwamsha.” Ona upole na simplicité ya malaika. Anapaswa kumpiga Petro ili amwamshe — Petro amelala usingizi mzito namna hiyo. Anasema, “Haraka, inuka.” Minyororo inaanguka. Anasema, “Vaa nguo zako na viatu. Jifunge vazi lako na unifuate.” Hatua kwa hatua, maelekezo ya msingi. Mara nyingi ukombozi wa mbingu unakuja kwa hatua moja ya utii kwa wakati. Wanapita mlinzi wa kwanza, wa pili, na kufika kwa mulango wa chuma unaoelekea mjini. “Ukafunguka wenyewe mbele yao.” Mulango ule ule wa nguvu ya Roma unafunguka bila mukono wa mwanadamu. Wanatembea mtaa mmoja, na malaika anatoweka. Petro “akarudiwa na fahamu” — maneno ya Kigiriki yanaonyesha alikuwa akitembea kama katika ndoto. “Sasa najua bila shaka kwamba Bwana ametuma malaika wake na kuniokoa kutoka mukononi mwa Herode na kutoka yale yote watu wa Kiyahudi walikuwa wanatumainia yatokee.” Wakati mwingine ukombozi unakuwa wa kushtusha sana kiasi kwamba tunatambua kilichotokea baada ya kuwa tayari tuko huru. E. KANISA LINALOSALI LAKINI LISILOTAZAMIA JIBU Petro anaenda kwenye nyumba ya Maria, mama ya Yohana Marko, mahali waamini wengi walikuwa wamekusanyika kuomba. Anabisha kwenye mulango wa nje. Kijakazi mmoja aitwaye Roda anakuja kujibu. Anatambua sauti ya Petro na anafurahi sana kiasi kwamba anakimbia kurudi kuwaambia wengine — lakini anasahau kufungua mulango. “Una wazimu,” wanamwambia. Anapoendelea kusisitiza, wanasema, “Lazima iwe malaika wake.” Kitu chochote isipokuwa jibu la sala ile ile waliyokuwa wanaomba. Petro anaendelea kubisha. Mwishowe wanafungua mulango, na kumbe yuko pale. “Walishangaa sana.” Soma hili kwa uaminifu. Kanisa linalosali halikuamini sala yake yenyewe. Walikuwa wanamwomba Mungu kwa bidii amwokoe Petro, na Mungu alipofanya exact jambo hilo, walidhani haiwezi kuwa Petro. Wakati mwingine tunacheka scène hii, lakini inapaswa kutufanya tuwe wapole. Tunaomba kwa imani hiyo hiyo iliyochanganyika. Tunaomba uponyaji na tunashangaa uponyaji unapokuja. Tunaomba mulango wazi na tunaupita kwa sababu hatukutazamia Mungu kweli aufungue. Na bado — hii ndiyo neema ya sura hii — imani yao dhaifu haikuzuia jibu la sala. Waliomba kwa bidii. Mungu akajibu kikamilifu. Pengo kati ya sala yao na imani yao lilijazwa na neema yake. F. PETRO ANAENDA “MAHALI PENGINE” Petro anawapungia mukono wanyamaze, anaeleza namna Bwana alivyomtoa gerezani, na kusema, “Mwambieni Yakobo na ndugu wengine habari hii.” (Yakobo huyu si mutume Yakobo aliyekufa — ni Yakobo ndugu ya Yesu, ambaye sasa anakuwa kiongozi wa kanisa la Yerusalemu.) Kisha Petro “akaenda mahali pengine.” Luka hatuambii wapi. Tradition fulani zinaweka Petro Antiokia au mbali zaidi. Point ya ukimya huu ni kwamba huduma ya Petro sasa inaanza kupanuka zaidi ya Yerusalemu. Simulizi ya Matendo pia inaanza kupanuka: kuanzia Matendo 13 na kuendelea, focus inageukia Paulo. Mutume mkuu aliyebeba safari yetu kupitia Muhula wa Pili sasa anatoka kwenye projecteur, na injili inaendelea kusonga. G. MWISHO WA HERODE — KUKATAA KUMPA MUNGU UTUKUFU Matendo 12 kisha inageukia Herode. Amekuwa katika ugomvi na watu wa Tiro na Sidoni. Wanafanya amani naye, na anatoa hotuba ya public kutoka kwenye kiti chake cha kifalme, akiwa amevaa mavazi ya kifalme. “Wakapaza sauti, ‘Hii ni sauti ya mungu, si ya mwanadamu.’ Mara moja, kwa sababu Herode hakumpa Mungu sifa, malaika wa Bwana akampiga, akaliwa na minyoo, akafa.” Nguvu ile ile ya malaika iliyofungua gereza ndiyo inafunga maisha ya Herode. Mbingu haiko mbali na historia. Mwanahistoria wa karne ya kwanza, Josephus, anaeleza kifo cha Herode kwa namna inayofanana sana — ugonjwa wa ghafla na wa kutisha uliompata wakati wa fahari yake kubwa. Ona sababu ya théologie ambayo Luka anatoa wazi: “kwa sababu Herode hakumpa Mungu sifa.” Dhambi ya kupokea utukufu unaostahili Mungu peke yake. Jaribu lile lile lililogusa Petro kwenye Lango Zuri (“Kwa nini munatutazama sisi kana kwamba kwa nguvu zetu wenyewe…?”) hapa linaonekana katika forme yake kamili na mbaya zaidi. Herode alikubali ibada; minyoo ikamkubali Herode. Hili ni somo la kutisha kwa kila kiongozi. Hasa viongozi wa kiroho. Kila wakati makofi yanapoanza kuongezeka, yarudishe kwa Mungu. Kila wakati sifa inapotolewa, iondoe juu yako. Kiti cha enzi cha mtu aliyevaa mavazi ya kifalme ni chepesi sana kama anajaribu kukishiriki na Mungu. Mungu yule yule anayetikisa milango ya gereza hatashiriki kiti chake cha enzi. H. “LAKINI NENO LA MUNGU LILIENDELEA KUENEA NA KUSTAWI” “Lakini Neno la Mungu liliendelea kuenea na kustawi. Barnaba na Saulo walipomaliza huduma yao, wakarudi kutoka Yerusalemu, wakimchukua pamoja nao Yohana, aitwaye pia Marko.” Hii ndiyo sentensi kuu ya Matendo 12 na pengine ya Matendo 1–12 yote. Yakobo anakufa; Neno linaendelea. Petro anafungwa; Neno linaendelea. Milango ya chuma inafungwa; Neno linaendelea. Herode anajisifu; Neno linaendelea. Wafalme wanapanda na kuanguka; Neno la Mungu linaenea na kustawi. Neno hilo hilo “lakini” linabeba sura mpaka mwisho. Haijalishi mateso ya sasa ya kanisa ni gani, misukosuko ya politique ni gani, au setbacks zinaonekana namna gani — lakini Neno la Mungu linaendelea. Neno halitegemei ruhusa ya Kaisari, politique ya Herode, wala consistency yetu wenyewe. Linaenda mbele kwa momentum yake takatifu, likilishwa na Roho, likibebwa na wanafunzi wa kawaida, likitolewa na Yesu Bwana aliyefufuka. I. Mwisho wa Muhula wa Pili — Tumefika Wapi? Angalia nyuma katika masomo kumi na mbili. Tulianza katika Matendo 1 na wanafunzi wakisubiri katika chumba cha juu ahadi ya Baba. Tumetembea na kanisa la kwanza kupitia moto wa Pentekoste, uponyaji kwenye lango la hekalu, vitisho vya Sanhedrini, udanganyifu wa Anania, kuwekwa kwa wale saba, mahubiri na kifo cha Stefano, mission ya Filipo kwenda Samaria na kwa Mwethiopia, barabara ya Dameski ya Saulo, nyumba ya Kornelio, jina la Antiokia, na sasa kifo cha Herode. Nguzo tatu zimepita katika kila sura: Mujue Neno. Mutumainie Roho. Muhubiri Jina. Nguzo hizi hazitenganishwi. Ni rythme moja ya maisha ya kitume. Neno lililohubiriwa Pentekoste ndilo Neno kanisa liliomba katika Matendo 4, ndilo Neno Stefano alihubiri katika Matendo 7, ndilo Neno Filipo alieleza kutoka Isaya 53, ndilo Neno Petro alizungumza katika nyumba ya Kornelio, na ndilo Neno Antiokia ilifundishwa kwa mwaka mzima. Roho aliyeshuka Pentekoste ndiye Roho aliyemjaza Stefano, akamtuma Filipo, akampiga Saulo, akaanguka juu ya nyumba ya Kornelio, na yuko ndani yako usiku huu. Jina lililoponya kwenye Lango Zuri ndilo Jina ambalo hakuna jingine chini ya mbingu ambalo kwa hilo tunapaswa kuokolewa. Muhula wa Pili umekuwa mtazamo mrefu na makini juu ya msingi wa kanisa. Matendo 13 itageuza caméra kuelekea safari za mission za Paulo na kuenea kwa injili duniani kote. Lakini kila kitu kinachofuata katika Agano Jipya kinasimama juu ya kile tumesoma. Ukiujua msingi huu, umewezeshwa kufundisha, kupanda makanisa, na kuchunga popote Bwana atakutuma Afrika Mashariki au zaidi. SEHEMU YA 3 — MUJUE NENO: FOCUS YA MAFUNDISHO 1. BIBLIA HAIELEZI KILA WAKATI KWA NINI Yakobo anakufa katika sentensi moja. Hakuna commentaire ya théologie, hakuna maelezo, hakuna maana maalumu inayotolewa. Wakati mwingine Maandiko yanakataa kutupatia jibu tunalotaka. Jibu la uaminifu si kutengeneza sababu, bali kumtumainia Mungu ambaye njia zake ziko juu kuliko zetu. “Kama mbingu zilivyo juu kuliko dunia, ndivyo njia zangu zilivyo juu kuliko njia zenu” (Isaya 55:9). Maswali mengine yanasubiri dunia ijayo. 2. NENO LINAENDELEA BILA KUJALI UPINZANI WA WANADAMU Matendo 12 inaweka contrast: nguvu ya politique ya Herode dhidi ya Neno la Mungu. Herode anaua, anafunga, anajionyesha, na anakufa. Neno linaendelea kuenea na kustawi. Jenga maisha yako na huduma yako juu ya Neno, si juu ya mazingira mazuri ya mfalme au culture yoyote. Saison rafiki na saison adui zote zitapita; Neno linadumu. 3. KUKATAA KUMPA MUNGU UTUKUFU NI KUJIUA KIROHO “Kwa sababu Herode hakumpa Mungu sifa” — maneno machache yanayofupisha hatari ya ndani kabisa kwa kiongozi yeyote, pamoja na viongozi wa kiroho. Jaribu la kupokea kile Mungu peke yake anapaswa kupokea ni moja ya dhambi za zamani zaidi (Isaya 14:13–14). Kila wakati makofi yanapokuja, yarudishe kwake. Kila wakati credit inapotolewa, iondoe juu yako. Neno linalotuita lina wivu kwa ajili ya utukufu wake mwenyewe, na kwa haki. SEHEMU YA 4 — MUTUMAINIE ROHO: FOCUS YA MAFUNDISHO 1. ROHO ANAFANYA KAZI KUPITIA SALA YA BIDII, HATA KAMA SI KAMILIFU Waamini wa Yerusalemu waliomba kwa bidii — na hawakuamini jibu lao wenyewe. Roho alijibu hata hivyo. Usisubiri mpaka imani yako iwe kamili ndipo uombe. Omba na imani uliyo nayo. Roho anajaza pengo kati ya kile unaomba na kile bado unaweza kuamini. 2. ROHO ANATUMA MALAIKA NA KUFUNGUA MILANGO YA CHUMA Matendo 12 inatukumbusha kwamba ulimwengu wa kiroho si wazo la abstract. Malaika bado wanawatumikia wale watakaorithi wokovu (Waebrania 1:14). Milango bado inafunguka yenyewe wakati Roho anaamuru. Hatutafuti malaika; tunamtafuta Mungu. Lakini tusishangae wakati, katika moment ya hitaji kubwa, mbingu inatuma msaada wa pratique na wa haraka. 3. ROHO ANALIBEBA NENO KUPITIA VIZAZI Mwisho wa Matendo 12, Yakobo mutume yuko mbinguni, Yakobo ndugu ya Yesu anaongoza Yerusalemu, Petro anaenda “mahali pengine,” Paulo na Barnaba wanarudi Antiokia pamoja na Yohana Marko, na Roho anajiandaa kuzindua safari za mission. Roho daima anaweka kizazi kinachofuata mahali pake. Mutumainie kuhusu future ya kazi yake mwenyewe. NENO NA ROHO KATIKA MATENDO 12 — PEMBENI KWA PEMBENI Kifo cha Yakobo kinaandikwa bila maelezo — uaminifu wa Maandiko juu ya mateso yasiyoelezwa (Matendo 12:2). | Nguvu ile ile ya malaika wa Bwana inayomwokoa Petro inamhukumu Herode (Matendo 12:7, 23). Kuachiliwa kwa Petro kunatimiza pattern ya Biblia ya Mungu kusikia kilio cha watu wake — “kanisa lilikuwa linaomba kwa bidii” (Matendo 12:5). | Roho anamwamsha Petro, anaachilia minyororo yake, na anamtembeza kupitia milango isiyowezekana (Matendo 12:7–10). Kifo cha Herode kinafasiriwa kitheolojia: “kwa sababu hakumpa Mungu sifa” (Matendo 12:23). | Hukumu ya Roho inaanguka pale kabisa ambapo sifa ya Mungu imezuiliwa (Matendo 12:23). Sura inamalizia juu ya Neno lisilozuilika — thème kuu ya Muhula wa Pili ikifupishwa (Matendo 12:24). | Roho anaweka kizazi kinachofuata mahali: Paulo, Barnaba, na Yohana Marko wanajiandaa kwa mission (Matendo 12:25). SEHEMU YA 5 — KUMUUMBA KRISTO NDANI YA MUAMINI Matendo 12 inamuumba Kristo ndani yetu kwa njia tatu: Kristo anaumbwa ndani yetu tunapomtumainia Mungu wa Yakobo na Mungu wa Petro. Waamini wengine wanaokolewa kutoka shida; wengine wanaokolewa kupitia shida na kuingia utukufuni. Mungu yule yule anatawala yote mawili. Shika kweli zote mbili. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapoomba kwa bidii hata na imani isiyo kamili. Kanisa la Yerusalemu liliomba na likashangazwa na jibu. Omba hata hivyo. Roho anajaza pengo. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapoondoa juu yetu kila utukufu ambao si wetu. Herode alikubali kile alipaswa kurudisha kwa Mungu, na maisha yake yakaisha. Fanya kurudisha sifa kwa Mungu kuwa reflex ya kila siku. SEHEMU YA 6 — MASWALI YA MAJADILIANO Uje umejiandaa kujibu. Uje umejiandaa kusikiliza. Unawezaje kushika pamoja kifo cha Yakobo na kuokolewa kwa Petro katika ufahamu wako wa namna Mungu anavyofanya kazi? Maisha yako mwenyewe yako karibu na story ya Yakobo — au karibu na ya Petro — katika sehemu gani? Ni wapi katika maisha yako ya sala unaomba kwa bidii lakini hauamini kweli kwamba jibu litakuja? Itaonekana namna gani kuomba na kutazama kwa tumaini? Petro alilala usiku kabla ya kesi yake. Mkao wako mwenyewe katika saison za pression ni gani — wasiwasi usiolala, au pumziko la kutumainia? Unaweza kubadilisha nini? Ni wapi katika maisha yako kuna jaribu la Herode — kule kuteleza polepole kuelekea kupokea utukufu unaostahili Mungu peke yake? Hatua gani za pratique zinakulinda na drift hiyo? Ukiangalia nyuma katika masomo kumi na mbili ya Muhula wa Pili, ni kweli gani moja unayotaka kubeba zaidi katika huduma yako yote? Kwa nini? SEHEMU YA 7 — KAZI YA WIKI Muhula wa Pili unapomalizika, chukua wakati kwa mambo haya: Kariri Matendo 12:24. Soma tena Matendo 1–12 katika kikao kimoja kama inawezekana. Ona mistari inayopita ndani yake yote: sala, Roho, Neno, Jina, mateso, mission. Andika résumé ya ukurasa mmoja ya kile umejifunza katika Muhula wa Pili na namna imebadilisha jinsi unasoma Biblia yako. Omba kwa ajili ya “mulango wa chuma” mmoja maalumu katika maisha au huduma yako. Muombe Roho aufungue kama alivyofungua wa Petro, kwa wakati wake. Tambua jaribu moja lenye forme ya Herode katika maisha yako — mahali ambapo umeanza kupokea kile Mungu peke yake anapaswa kupokea — na uliungame kwa uwazi. SALA YA KUFUNGA SALA YA KUSALI KWA SAUTI MUHULA WA PILI UNAPOISHA Bwana, wewe ni Mungu wa Yakobo na Mungu wa Petro. Unapokea watakatifu wako katika utukufu; pia unawapitisha kupitia milango ya chuma. Hatuelewi kila wakati ipi ni ipi. Utufundishe kukutumainia katika yote mawili. Utufanye kanisa linalosali — kwa bidii, kwa kudumu, magotini gizani. Utusamehe tunaposhuku sala yetu iliyo tayari kujibiwa. Fungua milango ya chuma ambayo hakuna mukono wa mwanadamu unaweza kusukuma. Na kwa wakati huo, utupe amani ya kulala kati ya askari, kwa sababu wewe uko macho kwa ajili yetu. Utulinde na roho ya Herode. Hatutapokea kile ambacho si chetu. Tutarudisha kila utukufu kwa Jina lako. Acha kanisa letu litambulike kwa kile kinachoonyesha ufalme: Neno linaloendelea kuenea na kustawi, bila kujali nani anapanda na nani anaanguka. Na Bwana, baada ya kutembea pamoja nasi kupitia Matendo 1–12 — baada ya kutufundisha kujua Neno lako, kutumainia Roho wako, na kuhubiri Jina lako — sasa ututume. Tutume Rwanda na Burundi na Congo, Tanzania na Uganda na Kenya, katika familia zetu na miji yetu na mitaa yetu, na Neno lile lile, Roho yule yule, Jina lile lile. Katika Jina la Yesu, Bwana aliyefufuka na anayetawala, amina. MWISHO WA MUHULA WA PILI Kitabu cha Matendo — Sura 1–12 Mujue Neno | Mutumainie Roho | Muhubiri Jina ---------- Shule ya Huduma ya KGM — Knowing God Missions · Tumenyimana https://kgm-school-preview.netlify.app