Nyiga wano ofune olukalala lw’amasomo.
Ekiwandiiko ekisooka. Essomo lino liyinza okulongoosebwa mu biseera ebinaajja.
Essomo 5 — Ebikolwa by'Abatume 5: Obutukuvu mu Kkanisa: Okulimba Omwoyo Omutukuvu n'Ekitiibwa Ekyagoberera
EKIROWOOZO EKIKULU
Omwoyo ajjuza ekkanisa era ye Mwoyo omutukuvu. Katonda y'omu akankanya ekisenge n'obuvumu talimbibwa n'okweyolesa. Ebikolwa 5 kye ky'okuyiga ekisooka eky'obulumi mu kkanisa ku bwesigwa: Katonda takwatibwa kye tulabika nga tuwadde — anoonya kye tusitula mu mitima gyaffe mu mazima. Naye essuula tegwako mu kutya kwokka; eggwako n'enzigi z'ekkomera nga zigguliddwa, ebibiina bingi nga birokoddwa, n'abatume nga basanyuka kubanga baabalibwa ng'abagwanidde okubonaabona olw'Erinnya.
EKITUNDU 1 — OKUSOMA EBYAWANDIIKIBWA: EBIKOLWA 5:1–42
Ggulawo Bayibuli yo osome Ebikolwa 5 mpola, okutuuka ku nkomerero. Essuula eno erina entambula ssatu: ekibi kya Anaaniya ne Safira (ennyiriri 1–11), okweyongera kw'obubonero n'okukwatibwa okw'okubiri (ennyiriri 12–32), n'amagezi ga Gamalyeri agagobererwa essanyu ly'abatume mu kubonyaabonyezebwa (ennyiriri 33–42).
Mu Ssomo ery'Okuna twalaba ekkanisa ng'esabira obuvumu n'ekisenge nga kikankana. Obugabi bwakulukuta mu ngeri ey'obutonde; Balunabba yateeka ssente ku bigere by'abatume. Kati Lukka atulaga oludda olw'ekizikiza. Ekibi kigezaako okuyingira nga kikoppa obugabi. Omwoyo ajjuza ekkanisa era ye Mwoyo abikkula.
OLUNYIRIRI OLUKULU — EBIKOLWA 5:29
Peetero n'abatume abalala ne baddamu nti: “Kitugwanira okugondera Katonda okusinga abantu.”
EKITUNDU 2 — OKUTAMBULA MU EBIKOLWA 5
A. Anaaniya ne Safira — Ekifaananyi Ekikyamu kya Balunabba
Ebikolwa 5 bitandika n'ekigambo “naye.” Lukka agatta Anaaniya ne Safira butereevu ku lugero lwa Balunabba ku nkomerero y'essuula 4. Balunabba yatunda ennimiro n'aleeta ssente zonna ku bigere by'abatume. Anaaniya ne Safira batunda ekitundu ky'ettaka ne beekwata ku kitundu ky'ensimbi — nga beeyisa nga bawaayo zonna.
Weetegereze n'obwegendereza: ekibi kyabwe tekyali kwekuumira kitundu kya ssente. Peetero ategeera bulungi: “Bwe kyali tekinnatundibwa, kyali si kikyo? Era bwe kyamala okutundibwa, ssente zaali si mu buyinza bwo?” Baali ba ddembe okuwaayo ekitundu. Baali ba ddembe obutawaayo kintu kyonna. Ekibi kyabwe kyali bulimba. Baagala erinnya ly'omwoyo ery'okwewaayo ddala awatali kusasula mu mazima. Baagala okulabika nga Balunabba naye nga si Balunabba.
B. “Tolimbye Bantu Wabula Katonda”
Ebigambo bya Peetero eri Anaaniya bizitowa: “Sitaani akujjuzizza atya omutima n'olimba Omwoyo Omutukuvu…? Tolimbye bantu bokka wabula Katonda.”
Amazima abiri gaka wano. Ekisooka, Omwoyo Omutukuvu ye Katonda — okulimba Omwoyo kwe kulimba Katonda. Kino kye kimu ku bikakasa obwakatonda bw'Omwoyo mu Ndagaano Empya mu ngeri esinga okuba ennyangu. Eky'okubiri, obulimba mu kkanisa si kintu kitono. Obulimba obukwekeddwa si bwa muntu eri muntu bwokka; buba kugezaako okulimba Omwoyo anoonyereza emitima.
Anaaniya agwa n'afa. Eddakiika ssatu — kwe kugamba essaawa ssatu — oluvannyuma Safira ayingira, n'addamu obulimba bwe bumu, n'agwa okumpi naye. Abavubuka babasitulira ebweru ne babaziika. “Okutya okungi ne kukwata ekkanisa yonna n'abo bonna abaawulira ebigambo ebyo.”
Omwoyo ajjuza ekisenge n'obuvumu ye Mwoyo y'omu anoonya obwesigwa mu kisenge.
C. Lwaki Omusango Omukakali Bwe Gutyo?
Abantu bangi basoma olugero luno ne bawulira nga beeraliikiridde. Lwaki omusango omukakali bwe gutyo ku kintu ekirabika ng'obulimba obutono? Ebintu bisatu bituyamba okukwata ekitundu kino mu ngeri entuufu.
Ekisooka, ennaku ezisooka mu byafaayo by'okununulibwa zitera okulagibwa n'emisango egyeyoleka ennyo. Isirayiri bwe yava e Misiri, Nadabu ne Abihu baawaayo “omuliro ogutali gwalagirwa” ne bakubibwa ne bafa (Ebyabaleevi 10). Ekkanisa bwe yali etandika, Anaaniya ne Safira bagezaako okuleeta “okusinza okutali kulagirwa” mu kibiina ekiggya. Katonda akuuma omusingi gw'ekizimbe kye ekiggya.
Eky'okubiri, ekibi tekyali kulemererwa kutono okw'ekyama. Kyali kugezaako mu lujjudde okwonoona obwesigwa bw'omubiri gwa Kristo. Singa tekiziyizibwa, kyanditeekeddeteekedde enkola: erinnya ly'omwoyo erigulibwa n'obulimba.
Eky'okusatu, ekitundu kino si Katonda okuba omukambwe mu ngeri etali ya bulijjo. Ye Katonda okuba omutukuvu nga bw'ali bulijjo. Tutera okwewuunya omusango kubanga tutera okwewuunya ekibi. Ekyewuunyisa si Anaaniya okufa. Ekyewuunyisa kiri nti ffe tukyali balamu.
D. Okweyongera kw'Obubonero n'Ebyamagero
Ennyiriri 12–16 ziraga ebyava mu kutya okutukuvu mu kkanisa: abatume baakola obubonero n'ebyamagero bingi, abakkiriza baakuŋŋaaniranga bulijjo mu Kisasiiro kya Sulemaani, era “abasajja n'abakazi abangi ne beeyongera okukkiriza Mukama ne bagattibwa ku muwendo gwabwe.”
Weetegereze olunyiriri olwewuunyisa: “Tewali mulala eyaguma okwegatta nabo, newakubadde nga abantu baabawa ekitiibwa kinene.” Obutukuvu mu kkanisa bwazaala okutya okw'obwegendereza ebweru w'ekkanisa. Abantu tebeegattanga ku batume mu ngeri ya kuzannyirira. Okwegatta kyali kitegeeza okuyingira wansi w'Omwoyo y'omu anoonyereza. Ekkanisa yaweebwa ekitiibwa era yatiibwa mu kiseera kye kimu. Ekyo kye kwegatta okulamu kwe twasinga okubulwa.
Ebibiina byaleetanga abalwadde mu nguudo, n'okusuubira nti wadde ekisiikirize kya Peetero bwe kyabayitako kyandibaguddeko. Ebibiina byava mu bibuga ebyali bibetoolodde. “Bonna ne bawonyezebwa.” Ekkanisa etali ya kukkiriziganya n'ekibi yafuuka ekkanisa ey'amaanyi. Ebintu ebyo bibiri tebikaayana.
E. Okukwatibwa Okwokubiri — Obuggya n'Enzigi ez'Ekikomo
Kabona asinga obukulu n'Abasaddukaayo, nga “bajjudde obuggya,” bakwata abatume ne babateeka mu kkomera ery'olukale. Naye mu kiro, malayika wa Mukama aggulawo enzigi n'abaggyaayo. Ebiragiro bya malayika bya kisa era birambulukufu: “Mugende, muyimirire mu mpya za yeekaalu, mutegeeze abantu ebigambo byonna eby'obulamu buno obuggya.”
“Mutegeeze abantu ebigambo byonna eby'obulamu buno obuggya.” Ssa wansi akabonero ku kyo. Enjiri si kusonyiyibwa kwokka; bwe bulamu — engeri empya ey'okubeera omulamu, obulamu obw'okuzuukira, obulamu obujjudde Omwoyo. Ekigambo kya malayika kye kiragiro ky'ekkanisa. Genda otegeeze obulamu obuggya.
F. Mu Maaso g'Olukiiko Nate — “Kitugwanira Okugondera Katonda”
Emisana nga bukya, abatume bayingira mu mpya za yeekaalu ne batandika okuyigiriza. Abakuumi ba yeekaalu batumibwa okubaleeta, ne basanga enzigi z'ekkomera nga zisibiddwa, abakuumi nga bali mu bifo byabwe, naye munda nga temuli muntu. Abatume bwe baleetebwa mu maaso g'olukiiko, kabona asinga obukulu agamba nti, “Twabalagira nnyo obutayigiririza mu Linnya lino.”
Peetero n'abatume baddamu nti: “Kitugwanira okugondera Katonda okusinga abantu.” Guno gwe musingi gwa buli muntu Omukristaayo ow'omwoyo omutali musango wansi w'obuyinza obutali bwa bwenkanya. Tussaamu ekitiibwa buli buyinza obutuufu Katonda bw'atusizzaako — abazadde, abatukozesa, abakadde, n'abafuzi b'ensi. Naye ebiragiro byabwe bwe biyimirira butereevu okumpi n'ebiragiro bya Katonda, tugondera Katonda.
Omusingi guno si bujeemu. Bwesigwa — obwesigwa obusinga waggulu. Danyeri yagondera Katonda kabaka bwe yalagira ekirala. Abazaalisa Abebbulaniya baagondera Katonda Falaawo bwe yalagira ekirala. Peetero agondera Katonda Olukiiko Olukulu bwe lulagira ekirala. Fuula omusingi guno gugwo. Wajja kubaawo akaseera lw'ogujja okwetaaga.
G. Amagezi ga Gamalyeri — “Muyinza Okusangibwa Nga Mulwana ne Katonda”
Olukiiko lusunguwala nnyo era lwetegeka okubatta. Awo Omufalisaayo ayitibwa Gamalyeri n'ayimirira. Yali muyigiriza w'Amateeka aweebwa ekitiibwa — Gamalyeri y'omu Sawulo ow'e Taruso gwe yayigirirako (Ebikolwa 22:3). Abuulirira okwegendereza: “Bwe kiba ekigendererwa kyabwe oba omulimu gwabwe guva mu bantu, guligwa. Naye bwe kiba kiva eri Katonda, temuyinza kubaziyiza; mujja kusangibwa nga mulwana ne Katonda.”
Amagezi ga Gamalyeri malungi, naye tegannaba kukkiriza. Akkiriza okulinda n'okulaba. Abantu bangi mu mulembe gwaffe balinga Gamalyeri — bagezi, beegendereza, era bakkiriza nti tebamanyi. Ekyo mutendera ku kkubo erigenda mu kukkiriza, naye si kye kituuko. Ekiseera kijja lwe tulina okukwata ekifo, si kya kwekuuma wakati, wabula eky'okwewaayo n'essanyu.
H. Okubalibwa Abasaana Okubonaabona olw'Erinnya
Olukiiko lukkiriza amagezi ga Gamalyeri. Bakuba abatume — okukubwa okubi n'emiggo — ne babalagira nate obutayogera mu Linnya, ne babata. Olunyiriri 41 lwe lumu ku nnyiriri ezisinga okwewuunyisa mu Ebikolwa: “Abatume ne bava mu maaso g'Olukiiko Olukulu nga basanyuka kubanga baabalibwa ng'abagwanidde okuvumibwa olw'Erinnya.”
Okubalibwa abagwanidde. Okugwanira tekusaanira; kuweebwa. Okubonaabona olw'Erinnya kye kirabo Kabaka ky'awa abaddu be abeesigibwa ennyo. Abatume tebalowooza nti okukubwa kwabwe kusazizzaamu obuweereza bwabwe; bakulaba nga kukakasa obuweereza obwo. Oluvannyuma, “buli lunaku mu mpya za yeekaalu ne mu nnyumba n'ennyumba, tebaakomanga kuyigiriza n'okubuulira amawulire amalungi nti Yesu ye Kristo.”
Weetegereze enkola okuva mu Ssomo ery'Okubiri eddamu okulabika: yeekaalu n'awaka, mu lujjudde n'eby'ekyama, ekkanisa ekuŋŋaanye n'ekkanisa ey'omu maka. N'oluvannyuma lw'okukubwa, abatume baddayo ku ntambula zombi. Tebaakomangawo.
EKITUNDU 3 — MANYA EKIGAMBO: ESSIRA LY'OKUYIGIRIZA
1. Obutukuvu si Kye Tuyaayaana mu Kkanisa Ejjudde Omwoyo Kyokka
Oluusi tulowooza nti ekkanisa gy'ekoma okujjula Omwoyo, gy'ekoma okusobola okubeera engonvu eri ekibi. Ebikolwa 5 bigamba ekitali ekyo. Omwoyo oyo akankanya ekisenge n'obuvumu ye y'anoonyereza ekisenge olw'obwesigwa. Tetufuuka ba kukkiriziganya n'ekibi kubanga tufukiddwako amafuta agasingawo. Okukomera kumpi n'omuliro, omutima gye gukoma okwetaaga okuba omwerufu.
2. Omwoyo Omutukuvu ye Katonda
Ebikolwa 5:3–4 kye kimu ku bifo ebisinga okuba ebyerufu mu Ndagaano Empya obwakatonda bw'Omwoyo Omutukuvu we bwogerwa awatali kubikkibwa. Okulimba Omwoyo kwe kulimba Katonda. Omwoyo si maanyi agatali muntu, si kukwatibwa, si maanyi g'obwakatonda. Ye Muntu ow'okusatu mu Busatu, Katonda mu bujjuvu. Musinze. Mumusseemu ekitiibwa. Temumunakuwaza.
3. “Gondera Katonda Okusinga Abantu” Musingi gwa Bayibuli, si Lugero lwa Kwogera
Omusingi guno mukuru okusinga Ebikolwa. Abazaalisa Abebbulaniya baagubeeramu (Okuva 1). Mikwano gya Danyeri baagubeeramu (Danyeri 3). Danyeri yennyini yagubeeramu (Danyeri 6). Kati Peetero n'abatume bagubeeramu. Weeyigirize nga bukyali olw'akaseera lw'ogujja okwetaaga. Okugondera Katonda bulijjo kusaasaanya, era bulijjo kugwanira.
EKITUNDU 4 — WEESIGE OMWOYO: ESSIRA LY'OKUYIGIRIZA
1. Omwoyo Anoonya nga bw'Ajjuza
Omwoyo oyo ajja ku bakkiriza mu muliro era akebera emitima mu kyama. Tetulina kukkiriza mulimu gumu ogw'Omwoyo ne tuziyiza omulala. Tugamba nti, ‘Jjangu, Mwoyo Omutukuvu,’ era tutegeeza nti ‘Nzijjuza’ — naye okusaba kwe kumu era kitegeeza nti ‘Nnoonya.’ Bwe tuba tetwagala kunoonyezebwa, mu mazima tetwagala kujjuzibwa.
2. Omwoyo Aggulawo Enzigi ez'Ekikomo
Malayika aggulawo ekkomera n'agamba abatume bagende bategeeze abantu ku “bulamu buno obuggya.” Weetegereze nti malayika tabata okuva mu kkomera okubasindika eka. Abata n'abasindika okuddayo okubuulira — okuddayo mu kifo kyennyini ekyabaleetera okukwatibwa. Okununulwa kw'Omwoyo kwa buweereza, si kwa kuwummula.
3. Omwoyo Addamu Okuwa Okubonaabona Amakulu nga Kitiibwa
Awatali Mwoyo, okukubwa kubeera kuswazibwa. Nga waliwo Omwoyo, okukubwa kufuuka okukakasibwa nti obaliddwa ng'ogwanidde Erinnya. Omwoyo addamu okuwa obulumi mu bulamu bw'omukkiriza amakulu. Taggyawo kubonaabona, naye akuwa omukono omulala ogukusibako amakulu.
Ekigambo n'Omwoyo mu Ebikolwa 5 — Wamu ku Mabbali Gombi
Manya Ekigambo | Weesige Omwoyo
Peetero ategeera obulimba bwa Anaaniya ng'asinziira ku mutindo gw'Ebyawandiikibwa ogw'obwesigwa (Ebikolwa 5:3–4). | Omwoyo Omutukuvu ajjuza ekkanisa era abikkula obulimba (Ebikolwa 5:3, 9).
Obutume bwa malayika bwe Njiri ey'“obulamu buno obuggya” (Ebikolwa 5:20). | Omwoyo ata abatume okuva mu kkomera n'abasindika okuddayo okubuulira (Ebikolwa 5:19–20).
Peetero alangirira omusingi gw'abatume: okugondera Katonda okusinga abantu (Ebikolwa 5:29). | Omwoyo awa obuvumu okuddamu okukakasa Erinnya mu maaso g'olukiiko (Ebikolwa 5:32).
Amagezi ga Gamalyeri gakwatagana n'amagezi g'Ebyawandiikibwa: ebigendererwa bya Katonda tebiyinza kusuulibwa wansi (Ebikolwa 5:38–39). | Omwoyo awa essanyu okubonaabona olw'Erinnya n'amaanyi okusigala nga bayigiriza buli lunaku (Ebikolwa 5:41–42).
EKITUNDU 5 — OKUBUMBA KRISTO MU MUKKIRIZA
Ebikolwa 5 bibumba Kristo mu ffe mu ngeri ssatu:
- Kristo abumbibwa mu ffe bwe twaniriza okunoonyezebwa kw'Omwoyo. Saba Zabbuli 139:23–24 — ‘Nnoonya, Ayi Katonda’ — era obeere n'omutima ogw'amazima. Omwoyo ajjuza ye Mwoyo atukuza.
- Kristo abumbibwa mu ffe bwe tuba beetegefu okugondera Katonda ku buli muwendo. Wajja kubaawo ebiseera abantu abalina obuyinza lwe bajja okutusaba okujeemera Katonda. Salawo nga bukyali kkubo ki ly'olina okukwata.
- Kristo abumbibwa mu ffe okubonaabona bwe kufuuka ekitiibwa. Abatume baasanyuka kubanga baabalibwa abagwanidde. Omwoyo atuyigiriza okusoma obulumi okuyita mu maaso g'omusaalaba, si mu maaso g'ensi.
EKITUNDU 6 — EBIBUUZO BY'OKUKUBAGANYA EBIROWOOZO
Jjangu nga weetegekedde okuddamu. Jjangu nga weetegekedde okuwuliriza.
- Wa mu bulamu bwo w'okemebwa okulabika nga wa mwoyo okusinga bw'oli mu mazima? Obwesigwa bwandikusabye ki, era bwandibadde bugwanira?
- Ebikolwa 5:11 lugamba nti “okutya okungi ne kukwata ekkanisa yonna.” Okutya Katonda okulamu kulabika kutya mu mulembe gwaffe? Ate okwo okutali kulamu kulabika kutya?
- Kintu ki ekimu mwe woyinza okwetaaga okugondera Katonda okusinga abantu? Omutendera gwo oguddako gwe guwa?
- Ddi lwe wabonaabona olw'okukkiriza kwo? Wakitwala nga kuswazibwa oba nga kitiibwa — era kiki ekyaleeta enjawulo?
- Gamalyeri yali mwegendereza naye nga tannaba mukkiriza. Ani mu bulamu bwo ali mu mutendera gwa Gamalyeri — nga agguleko eri Kristo naye nga yeegendereza — era oyinza otya okumusabira mu wiiki eno?
EKITUNDU 7 — OMULIMU GW'OMWIIKI
Nga essomo eriddako terinnabaawo, funa ekiseera ku bino:
- Soma Ebikolwa 6 nga weetegekera Essomo ery'Omukaaga.
- Kwata mu mutwe Ebikolwa 5:29.
- Saba Zabbuli 139:23–24 buli nkya mu wiiki eno.
- Londa ekitundu kimu mu bulamu bwo gy'obadde toli mwesigwa mu bujjuvu. Wenenye mu ngeri erambulukufu, okireete mu kitangaala.
- Zzaamu amaanyi omuntu omu abonaabona olw'okukkiriza kwe — omuminsani, omukkiriza ayigganyizibwa, oba omu ku kkanisa yo ali mu kunyigirizibwa.
OKUSABA OKUGGALAWO
OKUSABA OKW'OKUSABA MU DDOBBOOZI MU WIIKI ENO
Mwoyo Omutukuvu, Ggwe Katonda. Ojjuza, era onoonya. Nnyigiriza okwaniriza byombi. Saagala kukulimba. Saagala kukweyolesa mu maaso Go. Njagala okutambulira mu maaso Go mu bwesigwa.
We nnabaddenga ndabika nga ndi wa mwoyo okusinga bwe ndi, mbikkula. We nnabaddenga ndi wa mwoyo okusinga bwe neeyogerako, nzizaamu amaanyi. Nfuula omwerufu mu maaso Go — awatali kwefuula, awatali nsonda zikwekeddwa.
Olunaku lwe lujja ng'obuyinza bw'abantu bunsaba okukujeemera, mpa ebigambo bya Peetero: ‘Kitugwanira okugondera Katonda okusinga abantu.’ Era singa okubonaabona kugoberera, mbalira mu bagwanidde okukwetikkira olw'Erinnya. Mu Linnya lya Yesu, Omutukuvu era Omutuukirivu, amiina.
ESSOMO ERIDDIDDE
Essomo ery'Omukaaga — Ebikolwa 6
Okuddukanya Ebintu nga Ojjudde Omwoyo: Obutonde bw'Omwoyo Omutukuvu obw'Emirimu egy'Omugaso