Nyiga wano ofune olukalala lw’amasomo.
Ekiwandiiko ekisooka. Essomo lino liyinza okulongoosebwa mu biseera ebinaajja.
Essomo 6 — Ebikolwa by'Abatume 6: Okuddukanya Ebintu nga Ojjudde Omwoyo: Obutonde bw'Omwoyo Omutukuvu obw'Emirimu egy'Omugaso
EKIROWOOZO EKIKULU
N'okuyonja ekkanisa, okubala ebiweebwayo, n'okuweereza bannamwandu nabyo buweereza mu maaso ga Katonda. Omwoyo Omutukuvu ajjuza effumbiro nga bw'ajjuza ekituuti. Ekkanisa eyasooka bwe yayolekera okulwanagana kwayo okw'omunda okusooka — wakati wa bannamwandu Abayonaani n'Abaebbulaniya — abatume baagaana okulonda wakati w'okusaba n'okulabirira okw'omugaso. Mu kifo ky'ekyo, baaza obukulembeze. Baalonda abasajja musanvu abajjudde Omwoyo n'amagezi, ekkanisa n'ekula. Ebikolwa 6 bituyigiriza nti mu mubiri gwa Kristo tewali kwawulamu kwa mwoyo wakati w'omulimu omutukuvu n'omulimu ogw'ensi.
EKITUNDU 1 — OKUSOMA EBYAWANDIIKIBWA: EBIKOLWA 6:1–15
Ggulawo Bayibuli yo osome Ebikolwa 6 mpola, okutuuka ku nkomerero. Essuula eno erina ebitundu bibiri: okulondebwa kw'abantu omusanvu (ennyiriri 1–7) n'okulabika kwa Siteefano nga omujulirwa ajjudde Omwoyo (ennyiriri 8–15).
Mu Ssomo ery'Okutaano twalaba ekkanisa ng'eri wansi w'okulumbibwa okuva ebweru okuva eri Olukiiko Olukulu. Kati Lukka atulaga akabi ak'omunda: okwemulugunya wakati w'ebibiina bibiri eby'obuwangwa munda mu kkanisa. Abatume bakikwata si nga bakisuula mabega, si nga banenya abeewemulugunya, wabula nga baddamu mu ngeri etegekeddwa — n'amagezi agajjudde Omwoyo.
OLUNYIRIRI OLUKULU — EBIKOLWA 6:4
“Naye ffe tunaanyiikiranga okusaba n'okuweereza ekigambo.”
EKITUNDU 2 — OKUTAMBULA MU EBIKOLWA 6
A. Okwemulugunya kw'Abayudaaya Abayonaani
“Mu nnaku ezo, omuwendo gw'abayigirizwa bwe gwali gweyongera, Abayudaaya Abayonaani abali mu bo ne beemulugunyiza Abayudaaya Abaebbulaniya kubanga bannamwandu baabwe baali balekebwa mu kugabanya emmere okwa buli lunaku.”
Ebibiina bibiri eby'obuwangwa biri mu kkanisa eno eyasooka. Abayudaaya Abaebbulaniya boogera Lulamayiki era baabeeranga mu nsi eyo okuva dda. Abayudaaya Abayonaani bava mu kusaasaana kw'Abayudaaya — boogera Luyonaani, batera okuba n'amannya agawulikika ng'ag'ebweru, era bakomye mu Yerusaalemi okuva mu mawanga mangi. Ne Pentekoote nga tennagaziya kkanisa eri Bannamawanga, okunyigirizibwa okw'obuwangwa kuno kwali dda munda mu yo.
Weetegereze ebintu bisatu. Ekisooka, kuno kwali kwemulugunya kwa mazima, si kwekwatakwata. Bannamwandu abamu mu mazima baali basubwa. Eky'okubiri, okwemulugunya kujja ku musingi gw'obuwangwa — era eno ye ngeri okulwanagana gye kutera okusooka okulabikira mu bibiina ebigattiddwa. Eky'okusatu, Lukka takikweka. Akiteeka mu Kitabo ky'Ebikolwa. Ekkanisa eyasooka yalina ebizibu eby'amazima, era Omwoyo Omutukuvu teyakwatibwa nsonyi okubiwandiika.
B. Okuddamu kw'Abatume — Emmeeza Zombi Buweereza
Ekkumi n'ababiri bakuŋŋaanya abayigirizwa bonna wamu ne bagamba nti, “Tekigwanira ffe okulekera awo okuweereza ekigambo kya Katonda okusobola okuweereza ku mmeeza.” Mu Lungereza, ekigambo kino kiyinza okuwulikika nga okuweereza ku mmeeza mulimu mutono. Naye weetegereze Lukka ky'akola mu Luyonaani. Akozesa ekigambo kye kimu — diakonia — ku buweereza bwombi. Olunyiriri 1 lugamba nti bannamwandu baali balekebwa mu “diakonia eya buli lunaku.” Olunyiriri 4 lugamba nti abatume bajja kwewaayo eri “okusaba n'ediakonia ey'ekigambo.”
Byombi diakonia. Byombi buweereza. Byombi bitukuvu. Abatume tebali kugamba nti, “ffe tuli bakulu nnyo okusinga emmeeza.” Bagamba nti, “tetulina kuleka kuyitibwa kwaffe okw'enjawulo tukole omulimu gwa buli muntu.” Okumanya okuyitibwa kwo gwe musingi ogusooka ogw'okwaza obuweereza. Singa buli muntu agezaako okukola buli kintu, tewali akola kintu kyonna bulungi.
Mu Ndagaano Empya tewali mutendera gwa mwoyo wakati w'okuyigiriza n'okuweereza. Waliwo omulimu buli muntu gw'aweereddwa Omwoyo.
C. Ebisaanyizo — Okujjula Omwoyo n'Amagezi
“Mulonde abantu musanvu mu mmwe, abamanyiddwa nga bajjudde Omwoyo n'amagezi. Tujja kubawa obuvunaanyizibwa buno, ate ffe tunaanyiikiranga okusaba n'obuweereza bw'ekigambo.”
Wulira abatume kye batagamba. Tebagamba nti, “mulonde abantu musanvu abamanyi ssente” oba “abantu musanvu abalina obumanyirivu mu kuddukanya emirimu” oba “abantu musanvu abatali bakooye nnyo.” Bagamba nti: mulonde musanvu abajjudde Omwoyo n'amagezi.
Guno gwe musingi ogugwanidde okufuga buli kulonda mu kkanisa — ka kube kulonda mukadde, diikoni, omuwanika, omuyigiriza w'essomero lya Sande, omukulembeze w'okutendereza, oba omuntu ateekateeka olukalala lw'emmere. Okukula mu mwoyo kikulu buli wamu. Amagezi ag'emirimu kikulu buli wamu. Omwoyo Omutukuvu ajjuza abantu abaweereza ku mmeeza, nga bw'ajjuza abantu ababuulira ebibuulirwa.
D. Abasanvu — Olukalala lw'Abayonaani
Tunula ku mannya omusanvu: Siteefano, Firipo, Purokolo, Nikanoli, Timoni, Palumena, ne Nikolayo (omukyufu okuva e Antiyokiya). Buli linnya ku lukalala luno ly'Oluyonaani. Abatume, abaali Abaebbulaniya, baakwasa okugabanya okwa buli lunaku mu mikono gy'abasajja omusanvu Abayonaani. Okwemulugunya kwava mu Bayonaani; n'obukulembeze ne buva mu Bayonaani.
Buno bwe bugezi obwewuunyisa. Abatume tebagamba nti, “Tujja kuddukanya bannamwandu bammwe ku lwammwe.” Bagamba nti, “Tujja kukwasa bannamwandu bammwe eri abakulembeze bammwe abajjudde Omwoyo.” Okuwa ekibiina ekyayisibwa obubi obuyinza okukulembera okulabirira kwakyo kye kimu ku bisalawo ebisinga okuwonya omukulembeze yenna ky'ayinza okukola. Okwemulugunya kwafuuka luggi lw'obukulembeze, si kiwundu kya kuzibikira.
Oluvannyuma abatume ne babassaako emikono. Abasanvu bakakasibwa mu lujjudde, basabirwa, batumibwa. Okuva mu kulongoosa okutono okw'okuddukanya emirimu, babiri ku basanvu — Siteefano ne Firipo — bajja kufuuka abantu abakulu mu Ebikolwa 7 ne 8. Emabega wa buli mubuulizi omukulu mu Ebikolwa waliwo obwetegefu okusooka okuweereza ku mmeeza n'obwesigwa.
E. Ekigambo kya Katonda Kyasaasaana
Olunyiriri 7: “Ekigambo kya Katonda ne kyeyongera okusaasaana. Omuwendo gw'abayigirizwa mu Yerusaalemi ne gweyongera nnyo, era n'abakabona bangi ne bagondera okukkiriza.”
Weetegereze ekigambo “ne.” Okukula kwali kiva butereevu mu kusalawo okw'okuddukanya emirimu. Abatume bwe beewaayo eri Ekigambo n'okusaba, n'abaweereza abajjudde Omwoyo bwe beewaayo eri okulabirira okw'emirimu, Ekigambo kyasaasaana. Enteekateeka ennungi eta obuweereza. Enteekateeka embi ebusannyalaza.
N'ekisinga okwewuunyisa: abakabona bangi baafuuka bagonvu eri okukkiriza. Abakabona abaali baweerereza mu yeekaalu kati baali bavuunamira Oyo yeekaalu gwe yali eraga. Ekigambo kye kibiina ekyali kisalidde Yesu omusango kyayingirwa Enjiri okuva munda. Omwoyo atuuka mu bifo bye tutandisuubidde nti ajja kutuukamu.
F. Siteefano Ayimirira mu Maaso
Kati Lukka atunuulira omu ku basanvu: Siteefano. “Siteefano, omusajja eyali ajjudde ekisa kya Katonda n'amaanyi, yakola ebyamagero n'obubonero obunene mu bantu.”
Yimirira weetegereze kino. Siteefano si mutume. Tannayimuzibwa mu Ekkumi n'ababiri. Ye omu ku basanvu — diikoni, okusinziira ku nnyonnyola ey'oluvannyuma. Era akola ebyamagero n'obubonero mu bantu. Obuweereza obw'Omwoyo obw'ebyamagero tebukwekeddwa eri abalina ebifo byokka. Omwoyo ajjuza abaweereza era abakozesa n'amaanyi.
Kino kikulu nnyo eri ekkanisa zaffe leero. Oluusi tulowooza nti ebyamagero bibeerawo ku maaso g'ekisenge kyokka — okuyita mu basumba, ababuulizi, ababuulizi b'enjiri. Ebikolwa 6 bigamba nti: diikoni, ajjudde ekisa n'amaanyi, yakola ebyamagero. Buli muntu ajjudde Omwoyo ayinza okukozesebwa Omwoyo. Ekifo tekiggulawo kufukibwako mafuta; okwewaayo kwe kukiggulawo.
G. Okuziyizibwa — Amagezi Ge Batasobola Kuwakanya
Okuziyizibwa kuyimuka eri Siteefano okuva mu baali mu kuŋŋaaniro ly'Abaddembe — abaali baddu n'abazzukulu baabwe abaali bakomye mu Yerusaalemi okuva e Kurene, Alekizandiriya, Kilikya, ne Asiya. Bakaayana ne Siteefano, naye “tebaasobola kuyimirira mu maaso g'amagezi Omwoyo ge yamuwa ng'ayogera.”
Eno ejja kuba nkola egenda eddirinngana mu Ebikolwa. Omwoyo awa amagezi agatayinza kuddibwamu. Ebigambo biva mu mimwa egijjudde Omwoyo ensi by'etasobola kuddiraamu. N'olwekyo ensi edda ku ky'okulwanyisa kyayo eky'edda: obujulirwa obw'obulimba. Basendasenda abasajja mu kyama okugamba nti, “Twawulira Siteefano ng'ayogera ebigambo eby'obuvvoozi ku Musa ne Katonda.”
H. Amaaso Agalinga Aga Malayika
Siteefano akwatibwa n'aleetebwa mu maaso g'Olukiiko Olukulu. Abajulirwa ab'obulimba baddamu emisango gyabwe. Awo wajja ekimu ku bigambo ebisinga okusiba omwoyo mu Ebikolwa: “Bonna abaali batudde mu Lukiiko Olukulu ne bamutunuulira nnyo, ne balaba amaaso ge nga galinga aga malayika.”
Luno lwe Lukiiko Olukulu lwe lumu olwasalira Yesu omusango. Tebasobola kwewala okulaba Omwoyo y'omu ku muweereza ono. Musa yava ku Sinaayi ng'amaaso ge gamasamasa (Okuva 34:29–35). Siteefano, ajjudde Omwoyo, alina amaaso agalinga ago nga yeetegekera okubuulira ekibuulirwa ekisinga obuwanvu mu Ebikolwa. Essuula eddako — Essomo ery'Omusanvu — kye kibuulirwa kya Siteefano. Agenda kubuulira olugero lwonna olwa Isirayiri era alukakase n'omusaayi gwe.
Ebikolwa 6 bikoma n'ekifaananyi kino eky'omuweereza amasanira ng'ali ku musango. Diikoni ow'okuddukanya emirimu afuuse omubuulizi ow'obunnabbi. Omusajja eyasooka okusitula omugaati eri bannamwandu kati asitula obubaka bwa Kristo eri olukiiko olusinga obukulu. Eno ye ntambula ya buli muweereza ajjudde Omwoyo: obwesigwa mu buweereza obutono bufuuka ekifo eky'okutandikirako obuweereza obusinga obunene. Tonyooma ennaku z'ebintu ebitono.
EKITUNDU 3 — MANYA EKIGAMBO: ESSIRA LY'OKUYIGIRIZA
1. Waliwo Ekigambo Kimu ku Buweereza Bubiri — Diakonia
Ebikolwa 6 bikozesa ekigambo ky'Oluyonaani kye kimu, diakonia, ku kuweereza ku mmeeza ne ku buweereza bw'Ekigambo. Kino kye kutuukirira kwa Ndagaano Empya ku mutendera gwaffe ogw'okwawula “ekitukuvu” n'“eky'ensi.” Mu mubiri gwa Kristo, buli mulimu mutukuvu bwe gukolebwa mu Mwoyo. Omubazi abala ebiweebwayo ali mu buweereza. Ayaniriza ku luggi ali mu buweereza. Afumba emmere y'okusseekimu ali mu buweereza. Maama alabirira abaana be awaka ali mu buweereza. Tewali buweereza bwa mutendera gwa kubiri.
2. Okumanya Okuyitibwa Kwo Kuta Abalala Okuyingira mu Kwabwe
Abatume baamanya bulungi kye baali bayitiddwa okukola: okusaba n'obuweereza bw'Ekigambo. Bwe baakyogerera ddala, baawa abasanvu ekifo okuyingira mu kuyitibwa kwabwe. Omukulembeze agezaako okukola buli kintu aziba okuyitibwa kw'abo abamwetoolodde. Omukulembeze amanyi omulimu gwe ata omubiri.
Weebuuze: Katonda anyitidde ki mu ngeri ey'enjawulo? Era kiki kye mbadde nkola kye nsaanidde okuteeka mu mikono gy'omuntu omulala?
3. Enteekateeka Ennungi Eta Ekigambo
Ekigambo kyasaasaana kubanga enteekateeka yalongoosebwa. Oluusi tutwala ebisalawo eby'enteekateeka ng'ebitali bya mwoyo. Ebikolwa 6 bigamba nti bya mwoyo nnyo. Engeri ekkanisa gy'eteerateekamu esobola okuta Ekigambo oba okukiziyiza. Abasumba n'abakadde basaana okusabira enteekateeka z'obukulembeze nga bwe basabira ebigambo by'ebibuulirwa byabwe.
EKITUNDU 4 — WEESIGE OMWOYO: ESSIRA LY'OKUYIGIRIZA
1. Omwoyo Ajjuza Eby'Omugaso
Ebisaanyizo by'okuweereza ku mmeeza bye bino: okujjula Omwoyo n'amagezi. Weetegereze entegeka: Omwoyo asooka, amagezi ne gaddako. Amagezi awatali Mwoyo gafuuka bugezi bwa nsi. Omwoyo awatali magezi gufuuka kusanyuka kwokka. Amagezi agajjudde Omwoyo ge kigatta Ebikolwa 6 bye bitendereza.
2. Omwoyo Afuka Amafuta ku Baweereza, si ku Balina Ebifo Byokka
Siteefano diikoni, si mutume. Naye akola ebyamagero n'obubonero. Firipo diikoni, era mu Ebikolwa 8 akulembera okuzukuka kw'ekibuga kyonna. Okufukibwako amafuta kw'Omwoyo tekusibiddwa ku kifo; kugoberera omutima oguggule. Oyo eyeewaayo mu bujjuvu ajja kukozesebwa n'amaanyi agasinga — k'abe mu kifo ki.
3. Omwoyo Awa Amagezi Agatayinza Kuwakanyizibwa
“Tebaasobola kuyimirira mu maaso g'amagezi Omwoyo ge yamuwa ng'ayogera.” Kino kisuubizo ekiddiringana: bwe tujjula Omwoyo, atuwa ebigambo ensi by'etasobola kuddiraamu. Tetulina kuwangula buli mpaka. Twetaaga okujjula Omwoyo bwe twogera.
Ekigambo n'Omwoyo mu Ebikolwa 6 — Wamu ku Mabbali Gombi
Manya Ekigambo | Weesige Omwoyo
Okuweereza ku mmeeza n'obuweereza bw'Ekigambo byombi biyitibwa ‘diakonia’ — ekigambo kimu eky'Oluyonaani eri obuweereza bubiri (Ebikolwa 6:1, 4). | Ebisaanyizo bisooka kuba bya mwoyo nga tebinnaba bya mugaso: okujjula Omwoyo n'amagezi (Ebikolwa 6:3).
Abatume beewaayo eri okusaba n'obuweereza bw'Ekigambo, era Ekigambo ne kisaasaana (Ebikolwa 6:4, 7). | Siteefano, ajjudde ekisa n'amaanyi, akola ebyamagero n'obubonero mu bantu (Ebikolwa 6:8).
Okuziyizibwa tekusobola kuddamu magezi Siteefano g'aleeta okuva mu Byawandiikibwa (Ebikolwa 6:10). | Omwoyo awa Siteefano amagezi tewali muntu yenna g'asobola kuyimirira mu maaso gaago (Ebikolwa 6:10).
Okulongoosa enteekateeka kuta Ekigambo — abakabona bangi bajja mu kukkiriza (Ebikolwa 6:7). | Ekitiibwa ky'Omwoyo kirabika: amaaso ga Siteefano gamasamasa nga aga malayika (Ebikolwa 6:15).
EKITUNDU 5 — OKUBUMBA KRISTO MU MUKKIRIZA
Ebikolwa 6 bibumba Kristo mu ffe mu ngeri ssatu:
- Kristo abumbibwa mu ffe bwe wataliba buweereza butono ennyo gye tuli. Mukama eyanaaza ebigere atuyita okuweereza ku mmeeza. Tewali ddala mutendera gwa mwoyo ebimu ku bikolwa mwe biba wansi waffe.
- Kristo abumbibwa mu ffe bwe tumanya okuyitibwa kwaffe ne tuta abalala okuyingira mu kwabwe. Okuyita erinnya ly'ekyo kye twayitibwa okukola kye kirabo kye tuwa abo abalindirira omulimu gwabwe.
- Kristo abumbibwa mu ffe obwesigwa mu buweereza obutono bwe bufuuka ensigo y'obuweereza obusinga obunene. Siteefano yasooka kusitula mugaati nga tannasitula bibuulirwa. Tonyooma mmeeza gy'oweereza leero; enkya eyinza okukutwala mu maaso g'Olukiiko Olukulu.
EKITUNDU 6 — EBIBUUZO BY'OKUKUBAGANYA EBIROWOOZO
Jjangu nga weetegekedde okuddamu. Jjangu nga weetegekedde okuwuliriza.
- Okuyitibwa kwo okw'enjawulo mu mubiri gwa Kristo kati kwe kuwa? Bw'oba tosobola kuddamu, kuyogera ki kwandikuyambye okukumanya?
- Wa w'okola ebingi ennyo ebyandibadde biteekebwa mu mikono gy'omulala? Kintu ki ekimu ky'oyinza okukwasa omuweereza ajjudde Omwoyo mu kiseera kino?
- Waliwo okwemulugunya oba okunyigirizibwa mu kibiina kyo kati okuyinza okuba oluggi lw'okuta abakulembeze abaggya, nga abatume bwe baakola n'abasanvu?
- Ddi lwe waweereza mu kasirise mu mulimu omutono ogw'oluvannyuma ogwalabika ng'okutegekebwa eri ekisinga obunene? Mukama yakuyigiriza ki mu kiseera ekyo?
- Wa mu kkanisa yo oba mu kifo ky'okoleramu Omwoyo gy'ayinza okukuwa amagezi “agatayinza kuwakanyizibwa” mu wiiki eno?
EKITUNDU 7 — OMULIMU GW'OMWIIKI
Nga essomo eriddako terinnabaawo, funa ekiseera ku bino:
- Soma Ebikolwa 7 nga weetegekera Essomo ery'Omusanvu.
- Kwata mu mutwe Ebikolwa 6:4 oba Ebikolwa 6:7.
- Londa obuweereza obw'omugaso obumu mu kkanisa yo obwetaaga abaweereza abajjudde Omwoyo abasingawo. Weeyambe oba yita omuntu omulala.
- Funa eddakiika 15 mu wiiki eno owandiike kye wulira nti kye kuyitibwa kwo okw'enjawulo mu mubiri gwa Kristo. Kigabane n'omuganda oba mwannyoko omwesigwa.
- Sabira amagezi okuva eri Omwoyo “agatayinza kuwakanyizibwa” mu kuyogera okumu okurambulukufu kw'omanyi nti kujja mu wiiki eno.
OKUSABA OKUGGALAWO
OKUSABA OKW'OKUSABA MU DDOBBOOZI MU WIIKI ENO
Mukama Yesu, Muweereza wa bonna, saagala kunyooma mirimu mitono. Saagala kulinnya ddaala ly'obuweereza ‘obusinga obukulu.’ Njagala okuba omwesigwa gy'onteese, era okuba omujjuvu w'Omwoyo Wo nga mpeereza.
Nfuula Siteefano, ajjudde ekisa n'amaanyi, ne bwe kiba nti omulimu gwange leero kwe kuweereza ku mmeeza. Nfuula Firipo, mwetegefu okutumwa wala bw'ompita. Mpa amagezi okuva eri Omwoyo agatayinza kuwakanyizibwa mu kuyogera kw'onteekawo mu maaso.
Ndaga okuyitibwa kwange bulungi, era ndaga kye nsaanidde okuta eri abalala. Ekkanisa yange ezimbibwe nga ekkanisa y'Ebikolwa 6 — buli diakonia nga ntukuvu, buli muweereza nga ajjudde Omwoyo, era Ekigambo nga kisaasaana olw'ekyo. Mu Linnya lya Yesu, Omuweereza Omukulu, amiina.
ESSOMO ERIDDIDDE
Essomo ery'Omusanvu — Ebikolwa 7
Ekibuulirwa kya Siteefano eky'Olugero: Okuva ku Ibulayimu okutuuka ku Kalivariyo, Omuweereza Abuulira Olugero Lwonna