Kanda hano ubone urutonde rw’amasomo.
Inyandiko ya mbere. Iri somo rishobora kunozwa uko igihe kigenda.
Isomo rya 5 — Ibyakozwe n'Intumwa 5: Kwera mu Itorero: Kubeshya Umwuka Wera n'Ubwiza Bwakurikiyeho
IGITEKEREZO GIKURU
Umwuka wuzuza itorero ni na we Mwuka Wera. Ya Mana ihindisha icyumba umushyitsi ikoresheje ubutwari ntishobora gushukwa n'ikinamico ry'idini. Ibyakozwe n'Intumwa 5 ni isomo rya mbere ribabaje itorero ryize ku bunyangamugayo: Imana ntitangazwa n'ibyo dusa n'abatanga; ishaka kumenya icyo dutwaye mu mitima yacu koko. Nyamara iki gice ntikirangirira ku bwoba gusa; kirangirira ku nzugi z'imbohe zifunguka, imbaga zikizwa, n'intumwa zishima kuko zabaruwe nk'izikwiriye kubabazwa bazihora Izina.
IGICE CYA 1 — GUSOMA IBYANDITSWE: IBYAKOZWE N'INTUMWA 5:1-42
Fungura Bibiliya yawe usome Ibyakozwe n'Intumwa 5 buhoro, ukigeze ku mpera. Iki gice gifite ingendo eshatu: icyaha cya Ananiya na Safira (imirongo 1-11), kugwira kw'ibimenyetso n'ifatwa rya kabiri (imirongo 12-32), n'inama ya Gamaliyeli ikurikirwa n'ibyishimo by'intumwa mu kubabazwa (imirongo 33-42).
Mu Isomo rya Kane twabonye itorero risengera ubutwari n'icyumba gihinda umushyitsi. Gutanga byasohokaga bisanzwe; Barinaba yashyize amafaranga ku birenge by'intumwa. Ubu Luka atwereka uruhande rw'igicucu. Icyaha kigerageza kwinjira cyigana gutanga. Umwuka wuzuza itorero ni na we Mwuka uhishura.
UMURONGO W'INGENZI — IBYAKOZWE N'INTUMWA 5:29
Petero n'izindi ntumwa barabasubiza bati: “Dukwiriye kumvira Imana kuruta abantu.”
IGICE CYA 2 — KUGENDERA MU IBYAKOZWE N'INTUMWA 5
A. Ananiya na Safira — igihimbano cya Barinaba
Ibyakozwe n'Intumwa 5 bitangirana n'ijambo “ariko.” Luka ahuza Ananiya na Safira n'inkuru ya Barinaba iri ku mpera y'igice cya 4. Barinaba yagurishije umurima, ashyira amafaranga yose ku birenge by'intumwa. Ananiya na Safira bagurishije isambu, bagumana igice cy'amafaranga — ariko biyerekana nk'abatanze yose.
Itegereze neza: icyaha cyabo si uko bagumanye igice cy'amafaranga. Petero arabivuga yeruye ati: “Ubwo wari ukiri uwawe ntiwari uwawe? Umaze kugurishwa, ibyo wagurishije ntibyari mu maboko yawe?” Bari bafite umudendezo wo gutanga igice. Bari bafite umudendezo wo kutagira icyo batanga. Icyaha cyabo cyari ikinyoma. Bashakaga izina ry'umwuka ryo kwiyegurira Imana rwose batishyuye ikiguzi nyakuri. Bashakaga kugaragara nka Barinaba batari Barinaba.
B. “Ntiwabeshye abantu, ahubwo wabeshye Imana”
Amagambo Petero yabwiye Ananiya afite uburemere: “Ni iki gitumye Satani yuzura umutima wawe, ukabeshya Umwuka Wera...? Ntiwabeshye abantu, ahubwo wabeshye Imana.”
Ukuri kubiri kuramurika hano. Icya mbere, Umwuka Wera ni Imana — kubeshya Umwuka ni ukubeshya Imana. Aha ni hamwe mu hantu hasobanutse cyane mu Isezerano Rishya hemeza ubumana bw'Umwuka. Icya kabiri, uburyarya mu itorero si akantu gato. Ibinyoma bihishwe si ikibazo hagati y'abantu gusa; ni ukugerageza gushuka Umwuka usuzuma imitima.
Ananiya ahita agwa arapfa. Hashize amasaha atatu, Safira arinjira, asubiramo cya kinyoma, na we agwa iruhande rwe. Abasore barabajyana barabahamba. “Ubwoba bwinshi butera itorero ryose n'abumvise ibyo byose.”
Umwuka wuzuza icyumba ubutwari ni na we Mwuka usuzuma icyumba ashaka ubunyangamugayo.
C. Kuki urubanza rukomeye gutya?
Abantu benshi basoma iyi nkuru bakababara mu mutima. Kuki urubanza rukaze kuri icyo gisa n'ikinyoma gito? Ibintu bitatu bidufasha gufata iki gice neza.
Icya mbere, intangiriro z'amateka y'ugucungurwa akenshi zirangwa n'imanza zigaragara cyane. Igihe Isirayeli yavaga muri Egiputa, Nadabu na Abihu bazanye “umuriro udakwiye” bararimburwa (Abalewi 10). Igihe itorero ryari rigitangira, Ananiya na Safira bagerageje kuzana “kuramya kutemewe” mu muryango mushya. Imana irinda urufatiro rw'inyubako yayo nshya.
Icya kabiri, icyo cyaha nticyari ikosa rito ryo mu ibanga. Cyari ukugerageza ku mugaragaro kwangiza ubunyangamugayo bw'umubiri wa Kristo. Iyo kitagenzurwa, cyari gushyiraho inzira mbi: izina ry'umwuka rigurwa n'uburyarya.
Icya gatatu, iki gice si Imana iba ikaze bidasanzwe. Ni Imana iba yera nk'uko isanzwe yera. Kenshi dutangazwa n'urubanza kuko tutagitangazwa n'icyaha. Igitangaza si uko Ananiya yapfuye. Igitangaza ni uko twe tukiriho.
D. Kugwira kw'ibimenyetso n'ibitangaza
Imirongo 12-16 yerekana imbuto z'ubwoba bwera mu itorero: intumwa zakoraga ibimenyetso n'ibitangaza byinshi, abizera bahuriraga kenshi mu Ibaraza rya Salomo, kandi “abagabo n'abagore benshi barushagaho kwizera Umwami bakongerwa ku mubare wabo.”
Itegereze umurongo udasanzwe: “Nta wundi watinyukaga kwifatanya na bo, nubwo abantu babashimaga cyane.” Kwera mu itorero byabyaye kubaha gukomeye hanze y'itorero. Abantu ntibifatanyaga n'intumwa mu buryo bworoshye. Kwifatanya na bo byasobanuraga kuza munsi y'uwo Mwuka usuzuma. Itorero ryarubahwaga kandi rigatinywa icyarimwe. Icyo ni ikivange cyiza twatakaje cyane.
Imbaga zazanye abarwayi mu mihanda, kugira ngo nibura igicucu cya Petero kibageraho igihe anyuze. Abantu bavuye mu midugudu ikikije Yerusalemu baraza. “Bose barakizwa.” Itorero ritagira kwivanga n'icyaha ryahindutse itorero rifite imbaraga. Ibyo byombi ntibivuguruzanya. Ntitugomba guhitamo hagati y'ubutware bw'Umwuka n'ubuziranenge bw'Umwuka, kuko mu Ibyanditswe ari umurimo umwe w'Imana imwe. Aho itorero ryemera ko Umwuka aryezaho icyaha, ni ho na none abona umwanya wo kugaragaza imbaraga z'ubuzima bushya muri Kristo.
E. Ifatwa rya kabiri — ishyari n'inzugi z'ibyuma
Umutambyi mukuru n'Abasadukayo, “buzuye ishyari,” bafata intumwa bazishyira mu nzu y'imbohe rusange. Ariko nijoro, marayika w'Umwami akingura inzugi arabasohora. Amabwiriza ya marayika arangwa n'ubugwaneza n'ubusobanuro: “Nimugende muhagarare mu rusengero, mubwire abantu amagambo yose y'ubwo bugingo bushya.”
“Mubwire abantu amagambo yose y'ubwo bugingo bushya.” Byandike ku mutima. Injili si imbabazi gusa; ni ubugingo — uburyo bushya bwo kubaho, ubugingo bw'izuka, ubugingo bwuzuye Umwuka. Iyo mvugo ya marayika ni inshingano y'itorero. Genda ubwire abantu iby'ubwo bugingo bushya.
F. Imbere y'inama na none — “Dukwiriye kumvira Imana”
Mu museke, intumwa zinjira mu mbuga z'urusengero zitangira kwigisha. Abarinda urusengero boherezwa kuzizana, basanga inzugi z'imbohe zikinze neza, abarinda bahagaze, ariko nta muntu uri imbere. Intumwa zigejejwe imbere y'inama, umutambyi mukuru aravuga ati: “Twabategetse cyane ko mutakongera kwigisha muri iri Zina.”
Petero n'intumwa barasubiza bati: “Dukwiriye kumvira Imana kuruta abantu.” Iyi ni nkingi y'umutimanama wa buri Mukristo uri munsi y'ubutegetsi burenganya. Twubaha ubutware bwose bwemewe Imana yadushyiriyeho — ababyeyi, abakoresha, abakuru b'itorero, n'abategetsi. Ariko igihe amategeko yabo ahanganye mu buryo butaziguye n'amategeko y'Imana, twumvira Imana.
Iri hame si ubwigomeke. Ni ubudahemuka — ubudahemuka buri hejuru. Daniyeli yumviye Imana igihe umwami yategekaga ibinyuranye. Ababyaza b'Abaheburayokazi bumviye Imana igihe Farawo yategekaga ibinyuranye. Petero yumvira Imana igihe Inama Nkuru itegeka ibinyuranye. Igire iri hame iryawe. Hazabaho umwanya uzarikenera.
G. Ubwenge bwa Gamaliyeli — “Muzasanga murwanya Imana”
Inama irarakara cyane, ishaka kubica. Hanyuma Umufarisayo witwa Gamaliyeli arahaguruka. Yari umwigisha w'Amategeko wubahwaga — wa Gamaliyeli Sawuli w'i Taruso yigishijweho (Ibyakozwe n'Intumwa 22:3). Atanga inama yo kwitonda ati: “Niba inama yabo cyangwa umurimo wabo bikomoka ku bantu, bizasenyuka. Ariko niba bikomoka ku Mana, ntimuzashobora kubatsinda; ahubwo muzisanga murwanya Imana.”
Inama ya Gamaliyeli irimo ubwenge, ariko si ukwizera kurangiye. Yiteguye gutegereza akareba. Abantu benshi mu gihe cyacu bameze nka Gamaliyeli — bafite ubwenge, bitonda, bemera kuvuga ko batazi. Iyo ni intambwe mu nzira igana ku kwizera, ariko si iherezo. Amaherezo tugomba kuva ku kutagira aho duhagaze twitonze, tukagera ku kwiyegurira Imana twishimye.
H. Kubarurwa nk'abakwiriye kubabazwa bazihora Izina
Inama yumvira Gamaliyeli. Bakubita intumwa — igihano gikaze cy'imigozi — bazongera kuzitegeka kutavuga mu Izina, barazirekura. Umurongo wa 41 ni umwe mu mirongo idasanzwe mu Ibyakozwe n'Intumwa: “Nuko bava imbere y'abanyarukiko bishimye, kuko babariwe ko bakwiriye gusuzugurirwa iryo Zina.”
Babaruwe nk'abakwiriye. Ubukwiriye ntibukorerwa; burahabwa. Kubabazwa bazihora Izina ni impano Umwami aha abagaragu be yizeye cyane. Ntabwo ari uko igikomere ubwacyo kiba cyiza, ahubwo ni uko Izina bababazwa bazira riba rifite icyubahiro kiruta isoni zose abantu bashobora kubashyiraho. Intumwa ntizibonye gukubitwa kwazo nk'ikibangamiye umurimo wazo; zibibonye nk'ikimenyetso cyemeza umurimo wazo. Hanyuma “iminsi yose, mu rusengero no mu ngo, ntibahwemaga kwigisha no kubwiriza ubutumwa bwiza ko Yesu ari Kristo.”
Zirikana ko ya njyana yo mu Isomo rya Kabiri igarutse: urusengero n'urugo, ahagaragara n'ah'ibanga, itorero riteranye n'itorero ryo mu ngo. Ndetse nyuma yo gukubitwa, intumwa zasubiye muri izo njyana zombi. Ntizigeze zihagarara.
IGICE CYA 3 — MENYA IJAMBO: INYIGISHO Y'IBANZE
1\. Kwera si amahitamo mu itorero ryuzuye Umwuka
Rimwe na rimwe dutekereza ko uko itorero rirushaho kuzuzwa Umwuka, ari ko rishobora koroshya icyaha. Ibyakozwe n'Intumwa 5 bivuga ibinyuranye. Wa Mwuka wuzuza icyumba ubutwari ni we usuzuma icyumba ashaka ubunyangamugayo. Ntitugenda turushaho kwemera icyaha uko turushaho gusigwa. Uko twegera umuriro, ni ko umutima ugomba kurushaho kugaragara.
2\. Umwuka Wera ni Imana
Ibyakozwe n'Intumwa 5:3-4 ni hamwe mu hantu hasobanutse cyane mu Isezerano Rishya havuga ubumana bw'Umwuka Wera. Kubeshya Umwuka ni ukubeshya Imana. Umwuka si imbaraga, si ihumure ridasobanutse, si ingufu z'Imana gusa. Ni Umuntu wa gatatu mu Butatu Bweranda, Imana yuzuye. Muramye. Mwubahe. Ntukamubabaze.
3\. “Kumvira Imana kuruta abantu” ni ihame rya Bibiliya, si intero
Iri hame riruta Ibyakozwe n'Intumwa mu myaka. Ababyaza b'Abaheburayokazi bararibayemo (Kuva 1). Incuti za Daniyeli bararibayemo (Daniyeli 3). Daniyeli ubwe yararibayemo (Daniyeli 6). Ubu Petero n'intumwa bararibayemo. Witoze mbere y'igihe ku mwanya uzarikenera. Kumvira Imana bigira ikiguzi buri gihe, kandi birakwiriye buri gihe.
IGICE CYA 4 — WIRINGIRE UMWUKA: INYIGISHO Y'IBANZE
1\. Umwuka arasuzuma nk'uko yuzuza
Wa Mwuka uza ku bizera mu muriro ni na we usuzuma imitima mu ibanga. Ntitugomba kwakira umurimo umwe w'Umwuka ngo twange undi. Tuvuga tuti “Ngwino, Mwuka Wera,” kandi tuba tuvuga tuti “nyuzura” — ariko iryo sengesho rivuga no gutya: “nsuzuma.” Niba tutemera gusuzumwa, mu by'ukuri ntitwemera kuzuzwa.
2\. Umwuka afungura inzugi z'ibyuma
Marayika akingura imbohe abwira intumwa kujya kubwira abantu iby'“ubu bugingo bushya.” Zirikana ko marayika atabohora intumwa ngo azohereze mu rugo. Arazibohora akazisubiza mu kubwiriza — mu hantu nyirizina hatumye zifatwa. Kubohorwa n'Umwuka ni ukoherezwa mu butumwa, si ikiruhuko cy'izabukuru.
3\. Umwuka asobanura imibabaro nk'icyubahiro
Hatari Umwuka, gukubitwa ni agasuzuguro. Hamwe n'Umwuka, gukubitwa bihinduka ikimenyetso cyo kubarurwa nk'abakwiriye Izina. Umwuka ahindura igisobanuro cy'ububabare mu buzima bw'umwizera. Ntakuraho imibabaro yose, ariko ayiha ikimenyetso gitandukanye.
Ijambo n'Umwuka mu Ibyakozwe n'Intumwa 5 — Iruhande ku rundi
Petero amenya ikinyoma cya Ananiya ahereye ku gipimo cy'Ibyanditswe cy'ubunyangamugayo (Ibyakozwe n'Intumwa 5:3-4). | Umwuka Wera wuzuza itorero ni na we uhishura uburyarya (Ibyakozwe n'Intumwa 5:3, 9).
Inshingano ya marayika ni Injili y'“ubu bugingo bushya” (Ibyakozwe n'Intumwa 5:20). | Umwuka abohora intumwa mu nzu y'imbohe akazisubiza kubwiriza (Ibyakozwe n'Intumwa 5:19-20).
Petero atangaza ihame ry'intumwa: kumvira Imana kuruta abantu (Ibyakozwe n'Intumwa 5:29). | Umwuka atanga ubutwari bwo kongera kwatura Izina imbere y'inama (Ibyakozwe n'Intumwa 5:32).
Inama ya Gamaliyeli isubiramo ubwenge bwa Bibiliya: imigambi y'Imana ntishobora gusenywa (Ibyakozwe n'Intumwa 5:38-39). | Umwuka atanga ibyishimo byo kubabazwa bazihora Izina n'imbaraga zo gukomeza kwigisha buri munsi (Ibyakozwe n'Intumwa 5:41-42).
IGICE CYA 5 — KUREMERA KRISTO MU MWIZERA
Ibyakozwe n'Intumwa 5 biremera Kristo muri twe mu buryo butatu:
Kristo aremerwa muri twe iyo twakiriye gusuzumwa n'Umwuka. Senga Zaburi 139:23-24 — “Mana, ndondora” — kandi ubivuge ubikuye ku mutima. Umwuka wuzuza ni na we Mwuka weza.
Kristo aremerwa muri twe iyo twemera kumvira Imana uko ikiguzi cyaba kiri kose. Hazabaho ibihe ubutware bw'abantu buzadusaba kutumvira Imana. Hitamo mbere y'igihe inzira uzanyuramo.
Kristo aremerwa muri twe iyo imibabaro ihindutse icyubahiro. Intumwa zarishimye kuko zabariwe kuba zikwiriye. Umwuka atwigisha gusoma ububabare dukoresheje indorerwamo y'umusaraba, si indorerwamo y'isi.
IGICE CYA 6 — IBIBAZO BYO KUGANIRAHO
Uze witeguye gusubiza. Uze witeguye gutega amatwi.
1\. Ni he mu buzima bwawe ugeragezwa kugaragara nk'uw'umwuka kurusha uko uri koko? Ubunyangamugayo bwagusaba iki, kandi birakwiriye?
2\. Ibyakozwe n'Intumwa 5:11 havuga ko “ubwoba bwinshi bwateye itorero ryose.” Gutinya Imana mu buryo buzima bisa bite mu gihe cyacu? Inzira itari nzima yo kubigenza yo isa ite?
3\. Ni uruhe rwego rumwe ushobora gukenera kumviramo Imana kuruta abantu? Intambwe yawe ikurikira ni iyihe?
4\. Ni ryari wahuye n'imibabaro kubera kwizera kwawe? Wayakiriye nk'agasuzuguro cyangwa nk'icyubahiro — kandi ni iki cyakoze itandukaniro?
5\. Gamaliyeli yari yitonze ariko atarizera. Ni nde mu buzima bwawe uri ku rwego rwa Gamaliyeli — afunguye umutima buhoro kuri Kristo — kandi wamusengera ute muri iki cyumweru?
IGICE CYA 7 — UMUKORO W'ICYUMWERU
Mbere y'isomo ritaha, fata umwanya kuri ibi bikurikira:
• Soma Ibyakozwe n'Intumwa 6 witegura Isomo rya Gatandatu.
• Fata mu mutwe Ibyakozwe n'Intumwa 5:29.
• Senga Zaburi 139:23-24 buri gitondo muri iki cyumweru.
• Menya ahantu hamwe mu buzima bwawe utabaye umunyakuri rwose. Ihane mu buryo bwihariye kandi ubizane mu mucyo.
• Humuriza umuntu umwe ubabazwa azira kwizera kwe — umumisiyoneri, umwizera urenganywa, cyangwa umuntu wo mu itorero ryawe uri mu gitutu.
ISENGESHO RISOZA
ISENGESHO RYO GUSENGA MU IJWI RYUMVIKANA MURI IKI CYUMWERU
Mwuka Wera, uri Imana. Urazuza, kandi urasuzuma. Nyigisha kwakira byombi. Sinshaka kukubeshya. Sinshaka gukina imbere yawe. Ndashaka kugendera imbere yawe mu bunyangamugayo.
Aho nagaragaye nk'umunyamwuka kurusha uko ndi, mpishura. Aho ndi uw'umwuka kurusha uko nemera, mpumurize. Ngira umuntu uboneye imbere yawe — nta kwigira, nta mpande zihishwe.
Igihe kizagera ubutware bw'abantu bunansabe kukutumvira, mpa amagambo ya Petero: “Dukwiriye kumvira Imana kuruta abantu.” Niba hari imibabaro izakurikiraho, mbarira mu bakwiriye kuyikorerwa bazira Izina. Mu Izina rya Yesu, Uwera kandi Ukiranuka, amen.
ISOMO RIKURIKIRA
Isomo rya Gatandatu — Ibyakozwe n'Intumwa 6
Ubuyobozi Bwuzuye Umwuka: Kamere Ifatika y'Umwuka Wera