Shule ya Huduma ya KGM Knowing God Missions · Tumenyimana
Kozi: Gurudumu la Mfinyanzi (Wheel)
Somo: 1
Maandiko: Isaya 64:8; Yeremia 18:1–6; 1 Yohana 4:7–16; Marko 12:28–31
Lugha: Kiswahili (Tanzania)

Pata somo hili kwa WhatsApp

Bonyeza hapa upate orodha ya masomo.

Toleo la kwanza. Somo hili linaweza kuboreshwa kadiri muda unavyopita.

Somo la Kwanza — Nyumba ya Mfinyanzi: Kanisa Linalolifahamu na Kulitegemea Pendo la Mungu

WAZO KUU


Kanisa si mali yetu. Mungu ndiye Mfinyanzi, nasi tu udongo. Kanisa la mahali ni mahali ambapo mambo mawili halisi hukutana: Mungu wa Utatu na ulimwengu uliopotea. Linapokea upendo wa Baba, kweli ya Mwana, na nguvu za Roho Mtakatifu. Kisha linamimina Ushirika na Uinjilisti. Kanisa lililojengwa juu ya kumjua Mungu litadumu hata baada ya waanzilishi wake, kwa sababu Mfinyanzi haondoki kamwe kwenye gurudumu.

Jinsi ya Kutumia Somo Hili

Hiki ni kitabu cha mwongozo wa kozi. Kisome polepole. Kisome kabla ya darasa, na ukisome tena baada ya darasa. Weka Biblia yako wazi kando yake, na ujaribu kila jambo kwa Neno la Mungu.

Muhula huu hatupitii kitabu kimoja cha Biblia. Tunapitia swali moja: kanisa la mahali lina kusudi gani? Mwongozo wetu ni kitabu The Potter’s Wheel: Five Pillars of a Church Formed by God [Gurudumu la Mfinyanzi: Nguzo Tano za Kanisa Linaloumbwa na Mungu]. Masomo haya kumi na mawili yanafuata kitabu hicho kutoka ukurasa wake wa kwanza hadi wa mwisho. Somo hili la kwanza linashughulikia Utangulizi na Sura ya 1. Maandiko yote yamenukuliwa kutoka Swahili Union Version (SUV).

Muhula Huu kwa Muhtasari

Maono

Mahusiano Matano, Nguzo Tano

Maono kwa Vitendo

SEHEMU YA 1 — USOMAJI WA MAANDIKO

Isaya 64:8 • Yeremia 18:1–6 • 1 Yohana 4:7–16 • Marko 12:28–31

Fungua Biblia yako na usome polepole: Isaya 64:8, Yeremia 18:1–6, 1 Yohana 4:7–16, na Marko 12:28–31. Katika Isaya, watu wa Mungu wanakiri kwamba yeye ndiye Mfinyanzi, nao ni udongo. Katika Yeremia, Bwana anamtuma nabii wake ashuke mpaka nyumba ya mfinyanzi. Katika 1 Yohana, tunajifunza Mungu wa aina gani ndiye anayeshikilia udongo: Mungu ni upendo. Katika Marko, Yesu anatuambia Mfinyanzi anawaumba watu wa namna gani: watu wanaompenda Mungu kwa kila walicho nacho, na wanaowapenda jirani zao kama nafsi zao.

Katika kitabu cha Matendo tulimwona Bwana akilijenga kanisa lake kwa Neno, kwa Roho, na katika Jina la Yesu. Sasa tunauliza swali rahisi, na kila mwamini lazima alitatue: kanisa la mahali lina kusudi gani? Tunaanzia katika nyumba ya mfinyanzi.

MSTARI MKUU — ISAYA 64:8


“Lakini sasa, Ee BWANA, wewe u baba yetu; sisi tu udongo, nawe u mfinyanzi wetu; sisi sote tu kazi ya mikono yako.”

SEHEMU YA 2 — KUPITIA SOMO

A. Nyumba ya Mfinyanzi — Anaona Kile Ambacho Udongo Hauwezi Kukiona

Gurudumu la mfinyanzi ni meza bapa ya mviringo inayozunguka. Mfinyanzi huweka donge la udongo katikati na kulifinyanga kwa mikono yake wakati linapozunguka. Udongo hauna umbo lake wala uzuri wake. Hakuna kitu ndani yake ambacho kingemfanya mtu yeyote asimame na kutazama. Lakini mfinyanzi huona kile ambacho udongo hauwezi kukiona. Hulowanisha mikono yake na kuanza kufanya kazi. Anaubonyeza udongo sehemu moja na kuuinua sehemu nyingine. Ana uvumilivu udongo unapokaidi. Anaendelea kuwa mwaminifu unapoporomoka. Anaendelea kufanya kazi mpaka chombo alichokusudia tangu mwanzo kimesimama kikiwa kimekamilika juu ya meza.

Hii ndiyo picha ambayo Maandiko yanatupa kuhusu Mungu na watu wake. Bwana alimwambia Yeremia, “Ondoka, ukashuke mpaka nyumba ya mfinyanzi, na huko nitakusikizisha maneno yangu” (Yeremia 18:2). Yeremia alishuka na kumwona mfinyanzi akifanya kazi kwenye gurudumu. Kisha akaona jambo hili: “Na chombo kile, alichokuwa akikifinyanga, kilipoharibika mkononi mwake yule mfinyanzi, alikifanyiza tena kuwa chombo kingine, kama alivyoona vema yule mfinyanzi kukifanya” (Yeremia 18:4). Chombo kilichoharibika hakikutupwa. Kilifanywa tena.

Yeremia anatueleza kilichofuata: “Ndipo neno la BWANA likanijia, kusema, Ee nyumba ya Israeli, je! Siwezi mimi kuwatendea ninyi vile vile kama mfinyanzi huyu alivyotenda? Asema BWANA. Angalieni, kama udongo ulivyo katika mkono wa mfinyanzi, ndivyo mlivyo ninyi katika mkono wangu, Ee nyumba ya Israeli” (Yeremia 18:5–6). Kile ambacho Bwana aliwaambia Israeli, analiambia kanisa lake: sisi tuko mkononi mwake.

Sisi tu udongo. Yeye ndiye Mfinyanzi. Tuchukue nafasi yetu kwenye gurudumu.

B. Swali Moja — Kanisa la Mahali Lina Kusudi Gani?

Kila mwamini lazima alitatue swali hili. Waamini wasipojua msingi wa kibiblia wa yale wanayofanya, wanaweza kutumikia ili kupata kibali cha watu badala ya kumtii Mungu. Hii ni hatari. Waangalie Israeli katika kitabu cha Waamuzi. Watu walimtumikia Bwana muda wote ambao Yoshua na wazee walioishi baada yake walikuwa hai (Waamuzi 2:7). Kisha tunasoma: “Tena watu wote wa kizazi hicho nao walikusanywa waende kwa baba zao; kikainuka kizazi kingine nyuma yao, ambacho hakikumjua BWANA, wala hawakuijua hiyo kazi ambayo alikuwa ameitenda kwa ajili ya Israeli” (Waamuzi 2:10). Uongozi ulipobadilika, sababu yao ya kutumikia ilififia pia.

Kanisa lililojengwa juu ya haiba ya viongozi wake litadumu kwa muda ambao viongozi hao wapo tu. Kanisa lililojengwa juu ya kumjua Mungu litadumu hata baada ya waanzilishi wake, kwa sababu Mfinyanzi haondoki kamwe kwenye gurudumu.

C. Mahali Ambapo Mambo Mawili Halisi Hukutana — Mto, Si Bwawa

Kanisa la mahali ni mahali ambapo mambo mawili halisi hukutana: Mungu wa Utatu na ulimwengu uliopotea. Mungu anatupa kweli yake, upendo wake, na uwepo wake. Nasi, kwa upande wetu, tunaitwa kumpeleka kwa ulimwengu.

Hiyo inamaanisha kwamba kanisa si bwawa lisilotiririka. Ni mto unaotiririka. Bwawa hujiwekea kila kitu. Mto hupokea na kumimina. Kanisa linalopokea tu linakuwa jumba la makumbusho. Kanisa linalomimina tu huchoka. Afya iko katika mzunguko wa mambo yote mawili: kujazwa na Mungu, kujitoa kwa ajili ya ulimwengu, na kujazwa tena (Yohana 7:37–39).

D. Mahusiano Matano — Nguzo Tano

Ili kuielewa kwa usahihi kazi ya Mungu ya wokovu, lazima tuangalie mahusiano matano. Nguzo tano za kanisa la mahali zinatokana na mahusiano haya matano. Nguzo hizi si programu. Ni mahusiano na Mungu aliye hai na watu walio hai.

  1. Baba — Chanzo na Mpandaji wa Kanisa. Upendo wake ni wa kujitoa, naye analipanda kanisa kama sehemu ya kazi yake ya ukombozi (Yohana 15:1). Hii ni nguzo ya Upendo.
  2. Mwana — Msingi na Uthabiti wa Kanisa. Kanisa limejengwa juu ya Kristo, anayelifanya liwe takatifu kwa Neno lake (Yohana 17:17). Hii ni nguzo ya Kweli.
  3. Roho Mtakatifu — Uhai na Nguvu ya Kanisa. Analiwezesha, analiongoza, na analidumisha katika utume wake (Matendo 1:8). Hii ni nguzo ya Maombi.
  4. Kanisa la Mahali — Jumuiya ya Waamini Wanaojitoa. Tunajitoa sisi kwa sisi katika upendo, huduma, na uanafunzi (Matendo 2:42). Hii ni nguzo ya Ushirika.
  5. Majirani — Kujitoa Nje ya Kanisa. Kanisa ni nuru ya ulimwengu, si jumuiya inayojitazama yenyewe tu (Mathayo 5:14). Hii ni nguzo ya Uinjilisti.

Upendo na Kweli ndivyo kanisa linavyopokea. Maombi ni nguvu inayolidumisha. Ushirika na Uinjilisti ndivyo linavyotoa. Kanisa lenye afya hupokea lishe ya kiroho kisha huwashirikisha wengine.

Fikiria kanisa la mahali kama mti uliopandwa katika upendo wa milele wa Baba. Mti una mizizi mitatu mikubwa: Baba, Mwana, na Roho Mtakatifu. Mizizi hulisha na kushikilia shina, ambalo ni ushirika wa waamini. Matawi yanaweza kuzaa matunda tu wakati utomvu kutoka kwenye mizizi unapopita katika shina. Tunda hilo ni Uinjilisti wetu kwa ulimwengu.

Tunazaa tu tunda ambalo uzima wake ndani yetu unalizalisha (Yohana 15:5).

E. Nyumba ya Mungu na Nguzo — Si Hadhira

Paulo alimwambia Timotheo kwa nini alikuwa akiandika: “Nakuandikia hayo nikitaraji kuja kwako hivi karibu. Lakini nikikawia, upate kujua jinsi iwapasavyo watu kuenenda katika nyumba ya Mungu, iliyo kanisa la Mungu aliye hai, nguzo na msingi wa kweli” (1 Timotheo 3:14–15).

Angalia kile ambacho Paulo hakusema. Hakuliita kanisa hadhira, wala tukio, wala jengo. Aliliita nyumba ya Mungu. Nyumba ya Mungu si kuta za jengo. Ni familia inayoishi ndani ya nyumba. Hii ni familia ya Mungu, inayosimama ulimwenguni kama nguzo na kuinua kweli ili kila mtu aweze kuiona. Hiyo ndiyo nafasi ya kanisa la mahali katika mpango wa Mungu kwa kijiji chake, mji wake mdogo, au jiji lake.

F. Maneno Mawili — Kupenda na Kutegemea

Mtume Yohana aliandika, “Nasi tumelifahamu pendo alilo nalo Mungu kwetu sisi, na kuliamini. Mungu ni upendo, naye akaaye katika pendo, hukaa ndani ya Mungu, na Mungu hukaa ndani yake” (1 Yohana 4:16).

Mambo mawili yamefichwa katika mstari huo mmoja. Kwanza, tunalifahamu pendo la Mungu, na kulifahamu pendo lake hutuwezesha kupenda. Pili, tunaliamini pendo la Mungu. Kuliamini pendo lake ni kulitegemea, na hilo linazungumzia utegemezi unaokua kwake. Kumpenda Mungu, na kumtegemea Mungu. Shikilia maneno haya mawili. Yatakubeba katika muhula huu wote.

G. Kupenda — Kwa Utu Wako Wote

Mwalimu wa sheria alimwuliza Yesu ni amri ipi iliyo ya muhimu zaidi. Yesu akajibu, “nawe mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, na kwa akili zako zote, na kwa nguvu zako zote.” Kisha akaongeza, “Na ya pili ndiyo hii, Mpende jirani yako kama nafsi yako. Hakuna amri nyingine iliyo kuu kuliko hizi” (Marko 12:30–31).

Angalia jinsi amri hizi mbili haziachi sehemu yoyote yetu nje. Moyo, roho, akili, nguvu, jirani: aina tano za upendo. Kila upendo umeunganishwa na mojawapo ya nguzo tano.

Aina Tano za Upendo kwa Muhtasari

H. Kioo cha Aina Tano za Upendo

Chukua aina tano za upendo na uzishikilie mbele ya maisha yako mwenyewe kama kioo.

Hakuna hata mmoja wetu aliye imara katika yote matano. Kioo hakipo ili kutuaibisha. Kinatuonyesha mahali ambapo mikono ya Mfinyanzi itabonyeza katika hatua inayofuata.

I. Kutegemea — Utegemezi Unaokua kwa Mungu

Neno la pili ni kutegemea. Nguzo tano si miradi mitano tunayotakiwa kuikamilisha kwa ajili ya Mungu. Ni vipimo vitano vya utegemezi unaokua kwa Mungu. Angalia safu ya mwisho ya jedwali: uthabiti wa kihisia, nguvu za kiroho, uthabiti wa kiakili, matumizi ya vitendo, na utayari wa uinjilisti. Katika kila moja tunamtegemea Mungu wala si sisi wenyewe.

Mpangilio ni muhimu. Tunapokea Upendo, Kweli, na nguvu. Tunamimina Ushirika na Uinjilisti. Kanisa linalogeuza mpangilio huu hujaribu kumimina kile ambacho halijapokea kwanza. Litajichosha, na litaita uchovu wake huduma.

J. Somo kwa Sentensi Moja

Kanisa ni udongo mikononi mwa Mfinyanzi: limepandwa kwa upendo wa Baba, limejengwa juu ya kweli ya Mwana, limehuishwa kwa nguvu za Roho, limeunganishwa pamoja katika Ushirika, na limemiminwa kwa ajili ya ulimwengu.

Katika Somo la Pili tunamfuata Ezekieli kuingia katika mto unaotoka hekaluni. Mto unazidi kuwa na kina kadiri unavyoendelea kutiririka. Katika kila kina tutakutana tena na mojawapo ya nguzo tano.

SEHEMU YA 3 — JUA NENO: MSISITIZO WA FUNDISHO

1. Kanisa ni Mali ya Mfinyanzi

Soma tena mstari mkuu. Sisi tu udongo, naye ndiye Mfinyanzi (Isaya 64:8). Udongo hauchagui umbo lake. Mfinyanzi ndiye anayechagua. Udongo hautoi ustadi, maji, gurudumu, wala moto. Mfinyanzi ndiye anayevitoa. Kile ambacho udongo hutoa ni kujisalimisha. Unabaki kwenye gurudumu wakati wa kubanwa na kuzungushwa, na unaiamini mikono inayoushikilia.

2. Kanisa ni Nyumba ya Mungu na Nguzo ya Kweli

Katika mstari mmoja Paulo analiita kanisa nyumba ya Mungu na nguzo na msingi wa kweli (1 Timotheo 3:15). Nyumba ya Mungu ni familia. Kwa hiyo kanisa kwanza ni watu walio sehemu ya familia hiyo, si umati unaohudhuria. Nguzo hushikilia kitu juu. Kwa hiyo kanisa lipo ili kuinua kweli ya Kristo mahali ambapo jumuiya nzima inaweza kuiona.

3. Amri ya Kupenda Haiachi Chochote Nje

Moyo, roho, akili, nguvu, jirani (Marko 12:30–31). Kanisa pia linaweza kupimwa kwa kioo hicho hicho. Makanisa mengine ni kichwa tu: yana mafundisho sahihi lakini mioyo baridi. Mengine ni moyo tu: yana Ushirika wenye joto lakini Kweli isiyo na kina. Mengine ni miguu tu: daima yana shughuli lakini hayana mizizi. Maono ni kanisa ambalo nguzo zote tano zinasimama pamoja. Mungu tunayemwabudu ni Baba, Mwana, na Roho Mtakatifu, nasi hatuwezi kupokea sehemu yake tu.

SEHEMU YA 4 — MWAMINI ROHO: MSISITIZO WA FUNDISHO

1. Roho Anafanya Moyo Kuwa Makao

“Yesu akajibu, akamwambia, Mtu akinipenda, atalishika neno langu; na Baba yangu atampenda; nasi tutakuja kwake, na kufanya makao kwake” (Yohana 14:23). Kwa kuzaliwa mara ya pili, moyo wa mwanadamu unakuwa makao ya Mungu wa Utatu. Tunakuwa makao makuu yenyewe ya Utatu. Roho wa kweli anakaa pamoja nasi na yumo ndani yetu (Yohana 14:17). Ni katika hatua hii ndipo Roho Mtakatifu anapoanza kazi ya kuubadilisha utu wa kale ulioharibika uwe kama Kristo.

2. Roho Analifanya Kanisa Kuwa Zaidi ya Kibinadamu

Tabia ya kanisa si ya kibinadamu tu. Ni ya kiroho na inapita uwezo wa kawaida wa kibinadamu. Roho Mtakatifu analiwezesha, analiongoza, na analidumisha katika utume wake (Matendo 1:8). Kumbuka mti. Upendo wa Baba ni mzizi, kufanana na Mwana ni mwili, na Roho Mtakatifu anazalisha tunda. Sisi tunalizaa tu tunda hilo katika Uinjilisti wetu kwa ulimwengu.

3. Roho Anajaza Kabla Hajawatuma

Tunapokea kabla ya kumimina. Kumbuka Matendo 1. Yesu aliwaambia mitume wasubiri Yerusalemu zawadi ambayo Baba alikuwa ameahidi (Matendo 1:4). Walijazwa, kisha wakatumwa. Huu bado ndio mpangilio wa Roho kwa kila mwamini na kwa kila kanisa.

Neno na Roho katika Somo la Kwanza — Sambamba

SEHEMU YA 5 — KUMUUMBA KRISTO NDANI YA MWAMINI

Somo hili linamuumba Kristo ndani yetu kwa njia tatu:

  1. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapobaki kwenye gurudumu. Udongo hauombwi uwe wa kuvutia. Unaombwa ujisalimishe. Baki chini ya mikono yake wakati wa kubanwa na kuzungushwa.
  2. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapotazama katika kioo cha aina tano za upendo. Moyo, magoti, kichwa, mikono, miguu. Hakuna hata mmoja wetu aliye imara katika yote matano. Kioo kinatuonyesha mahali ambapo mikono ya Mfinyanzi itabonyeza katika hatua inayofuata.
  3. Kristo anaumbwa ndani yetu tunapopokea kabla ya kumimina. Ujazwe na upendo wa Baba, kweli ya Mwana, na nguvu za Roho. Kisha jitoe kwa wengine katika Ushirika na Uinjilisti.

SEHEMU YA 6 — MASWALI YA MJADALA

Njoo ukiwa tayari kujibu. Njoo ukiwa tayari kusikiliza.

  1. Kanisa la mahali lina kusudi gani? Washirika wa kanisa lako wangejibuje leo? Wewe ungejibuje baada ya somo hili?
  2. Yeremia aliona kwamba chombo kilichoharibika hakikutupwa. Mfinyanzi alikifinyanga tena. Ni wapi umemwona Mfinyanzi akimuumba tena mtu, au kanisa?
  3. Fikiria kazi unayoiongoza katika kanisa lako. Kama ungehamia mahali pengine, je, kazi hiyo ingeendelea? Ingemaanisha nini kuijenga juu ya kumjua Mungu, wala si juu yako mwenyewe?
  4. Tazama katika kioo cha aina tano za upendo: moyo, magoti, kichwa, mikono, miguu. Ni ipi iliyo imara zaidi ndani yako? Mikono ya Mfinyanzi itabonyeza wapi katika hatua inayofuata?
  5. Makanisa mengine ni kichwa tu. Mengine ni moyo tu. Mengine ni miguu tu. Ni picha ipi iliyo karibu zaidi na kanisa lako mwenyewe? Ni nini kingesaidia nguzo zote tano kusimama pamoja?

SEHEMU YA 7 — KAZI YA WIKI

Kabla ya darasa linalofuata, chukua muda kufanya yafuatayo:

OMBI LA KUFUNGA

OMBI LA KUOMBA KWA SAUTI WIKI HII


Baba, wewe ndiye Mfinyanzi nasi tu udongo. Sisi sote tu kazi ya mikono yako. Kanisa ni lako. Ulilipanda, nawe unalihifadhi. Tufundishe kujenga juu yako, wala si juu ya mtu yeyote.


Kanisa letu liishi kama nyumba yako, familia yako, nguzo na msingi wa kweli katika mji wetu na kote Tanzania. Fanya makao yako pamoja nasi, kama Yesu alivyoahidi. Roho wako atujaze upendo wako, kweli yako, na nguvu zako, ili kile tunachomimina kiwe kile tulichopokea kwanza.


Tufundishe kukupenda kwa moyo wetu wote, roho yetu yote, akili zetu zote, na nguvu zetu zote, na kumpenda jirani yetu kama nafsi zetu. Tupe mioyo yenye upendo, magoti yenye upendo, vichwa vyenye upendo, mikono yenye upendo, na miguu yenye upendo. Tunachukua nafasi yetu kwenye gurudumu. Tuweke hapo mpaka kazi yako ikamilike. Katika Jina la Yesu, amina.

SOMO LINALOFUATA — Somo la Pili — Mto kutoka Hekaluni. Ezekieli 47: Viwango vya Kina Zaidi vya Kumtegemea Mungu, Dhiraa Elfu Moja kwa Kila Hatua