Pata somo hili kwa WhatsApp

Bonyeza hapa upate orodha ya masomo.

Toleo la kwanza. Somo hili linaweza kuboreshwa kadiri muda unavyopita.

Somo la 3 — Matendo 3: Jina Huponya: Kutoka Lango Zuri hadi Ukumbi wa Sulemani

WAZO KUU

Muujiza wa kwanza wa zama za kanisa haufanyiki katika mambo ya kushangaza ya nje. Unatokea njiani kwenda kusali. Mtu aliyezaliwa kilema, akibebwa kila siku hadi lango la hekalu, anakutana na mitume wawili wa kawaida wanaobeba Jina lisilo la kawaida. Jina la Yesu hubeba nafsi, uwepo, na mamlaka ya Mungu. Uponyaji unafuata; mahubiri yanafuata; maelfu wengine wanaamini. Jina la Yesu si kauli mbiu. Ni mlango ambao kupitia huo mbingu huingia duniani.

SEHEMU YA 1 — KUSOMA MAANDIKO: MATENDO 3:1–26

Fungua Biblia yako na usome Matendo 3 polepole, kuanzia mwanzo hadi mwisho. Sura hii ina nusu mbili: ishara (mistari 1–10) na mahubiri (mistari 11–26). Hivi viwili vinahusiana. Ishara hufungua mlango, mahubiri hupitia mlango huo. Hatupaswi kamwe kuvitenganisha.

Katika Somo la Pili, tulisema kwamba Pentekoste ilikuwa upepo, moto, ndimi, na watu elfu tatu waliookoka. Sasa Luka anatuonyesha mitume waliojazwa Roho wanaonekanaje katika maisha ya kila siku. Wanapanda ngazi za hekalu kwenda kwenye ibada ya sala ya alasiri. Hawana jukwaa, hawana kipaza sauti, hawana mpango wa kufanya muujiza. Wao ni waaminifu tu katika mambo madogo. Na Jina la Yesu linafanya yaliyobaki.

MSTARI MUHIMU — MATENDO 3:6

“Ndipo Petro akasema, ‘Fedha wala dhahabu sina, lakini nilicho nacho ndicho ninachokupa. Kwa jina la Yesu Kristo wa Nazareti, tembea.’”

SEHEMU YA 2 — KUTEMBEA KATIKA MATENDO 3

A. Saa ya Sala — Mazoea Matakatifu katika Kanisa Takatifu

Matendo 3 inaanza kwa mstari mdogo ambao hatupaswi kuupita haraka: “Siku moja Petro na Yohana walikuwa wakipanda kwenda hekaluni wakati wa sala—saa tisa alasiri.”

Sentensi ya kwanza ya Matendo 3 haihusu miujiza. Inahusu nidhamu. Petro na Yohana bado wanashika saa za Kiyahudi za sala—asubuhi, adhuhuri, na saa ya tisa (karibu saa 9 alasiri). Roho alikuwa amewajaza; Neno lilikuwa limewarejesha; lakini hawakutupa mazoea matakatifu. Waliingia katika muujiza kwa kuingia hekaluni wakati uliowekwa.

Hili ni somo tulivu lakini lenye nguvu. Wakati mwingine tunadhani kwamba kujazwa Roho maana yake hatuhitaji tena nyakati maalumu za sala. Kinyume chake ndicho kweli. Roho habadilishi nidhamu; anaijaza uzima. Nyakati zilizowekwa za sala si ushika-sheria—ni treli ambayo Roho hukuza mzabibu wa ukaribu na Mungu juu yake.

Nyakati zilizowekwa za sala si ushika-sheria. Ni treli ambayo Roho hukuza mzabibu wa ukaribu na Mungu juu yake.

B. Mtu Aliyekuwa Lango Zuri — Alizaliwa Kilema, Akabebwa Kila Siku

Kwenye lango lililoitwa Zuri alikaa mtu aliyekuwa kilema tangu kuzaliwa. Alibebwa huko kila siku ili aombe msaada kutoka kwa wale waliokuwa wakiingia hekaluni.

Simama na uhisi uzito wa maneno hayo. Hakuwahi kutembea. Kila hatua ya maisha yake ilikuwa mgongoni mwa mtu mwingine. Umati uliokuwa ukimkimbilia Mungu kwa sala ulikuwa ukiangalia juu kwa Mungu; yeye alikuwa akiangalia chini kwenye mavumbi. Alikuwa amekuwa asiyeonekana kwa mpigo wa kila siku wa kuonekana bila kusaidiwa.

Watu wengi katika makusanyiko yetu wako kama mtu huyu. Wako langoni mwa kanisa, wakati mwingine kwa miaka. Wamebebwa na familia. Wamebebwa na utaratibu. Wamebebwa na tumaini la kimya kwamba leo huenda ikawa tofauti. Bado hawajasimama. Lazima tuwe na macho ya kuwaona.

C. “Tutazame” — Matarajio Yanapogeuzwa

Mtu yule anaomba fedha. Petro anasema, “Tutazame.” Hili linagusa. Katika Somo la Nne tutasoma kwamba Petro na Yohana wanasema, viongozi wanapowapa sifa, “Msitutazame sisi.” Kauli hizo mbili hazipingani; zinafuatana.

Kwanza, tutazame. Kanisa lililojaa Roho halijifichi. Humtazama mtu aliyevunjika machoni. Halimkwepi kwa kutupa sarafu na kuendelea. Husimama, huunganisha, hukaribia.

Kisha baadaye, umati unapostaajabu: msitutazame sisi. Mara mawasiliano yanapofanyika, utukufu huelekezwa kwingine. Mwanafunzi yuko tayari kuonekana, lakini hayuko tayari kuabudiwa.

D. “Kwa Jina la Yesu Kristo wa Nazareti, Tembea”

“Fedha na dhahabu sina, lakini nilicho nacho ndicho ninachokupa.” Petro hajifanyi kuwa na kile ambacho hana. Haahidi mafanikio ya mali. Hapangi harambee. Anatoa alicho nacho—na alicho nacho ni Jina. “Kwa jina la Yesu Kristo wa Nazareti, tembea.”

Hii ndiyo mara ya kwanza Jina linaitwa hadharani kwa ajili ya uponyaji katika Kitabu cha Matendo. Usemi wa Kigiriki ni en tō onomati Iēsou Christou tou Nazoraiou—“katika Jina la Yesu Kristo Mnazareti.” Petro anazungumza kwa niaba ya Kristo, kwa mamlaka ya Kristo, katika nafasi ya Kristo. Jina si neno la uchawi. Ni ruhusa ya kutenda mahali pa Mfalme.

Katika fikra za Kiebrania, jina (shem) hubeba mtu mwenyewe. Kutenda kwa jina la mtu ni kutumwa naye, kumwakilisha, na kusema kwa mamlaka yake. Mabalozi wanapobeba muhuri wa mfalme, hubeba nguvu ya mfalme. Petro ni balozi. Muhuri ni Jina.

E. Mtu Aliyeponywa — Kutembea, Kuruka, na Kumsifu Mungu

Petro anamshika kwa mkono wa kulia na kumwinua. Mara moja miguu na vifundo vyake vya miguu vinapata nguvu. Anaruka akasimama, anaanza kutembea, kisha anaingia katika nyua za hekalu akitembea, akiruka, na kumsifu Mungu.

Angalia mpangilio: kutembea, kuruka, kusifu. Anainuka. Anasogea. Kisha mdomo wake unafunguka. Uzima mpya husogeza mwili na kisha hufungua kinywa. Mungu akikugusa, usikae kimya. Sifa ni mali ya wale waliowahi kubebwa. Miguu iliyokuwa ikihitaji msaada sasa inacheza kwa furaha.

Uponyaji pia una mwisho wake katika habari hii. Mtu huyu hakimbii mbali na hekalu—anakimbilia ndani yake. Mahali pa kwanza miguu yake mipya inampeleka ni nyumbani mwa Mungu. Mungu anapokurejesha, anakuletea ndani, si nje.

F. Ukumbi wa Sulemani — Mahali Umati Ulikusanyika

Watu wote wakakimbia pamoja kuelekea kwao mahali palipoitwa Ukumbi wa Sulemani. Huu ulikuwa ukumbi mrefu wenye dari upande wa mashariki wa hekalu, uliojulikana kama mahali ambapo walimu walikusanya watu. Yesu mwenyewe alikuwa amefundisha hapo katika Injili ya Yohana. Sasa Petro, kwa Roho wa Yesu, anachukua eneo lile lile la kufundishia.

Hii pia ni ishara ya jinsi kanisa lililojaa Roho hukua. Muujiza wa asubuhi unakuwa mahubiri ya alasiri. Watu hawakusanyiki karibu na mitume kwa ajili ya burudani—wanakusanyika kwa sababu jambo limetokea, na wanataka kujua maana yake. Ishara bila maelezo huzaa mshangao; maelezo bila ishara huzaa mihadhara. Kanisa lenye afya hushikilia vyote viwili.

G. “Kwa Nini Mnatutazama?” — Petro Anaelekeza Utukufu Wote kwa Kristo

Maneno ya kwanza ya Petro kwa umati ni muhimu: “Kwa nini mnatutazama kana kwamba kwa nguvu zetu wenyewe au utauwa wetu tumemfanya mtu huyu atembee?”

Huu ni mwendo wa pili wa siku ile. Kwanza, tutazame. Sasa, msitutazame sisi—mtazameni Yeye. Mwanafunzi ni dirisha, si ukuta. Dirisha haliangazi kwa nuru yake lenyewe; huruhusu jua lipite. Watu wanaposifu dirisha, mtengenezaji wa kioo hatukuzwi.

Watumishi wengi leo hupambana hapa. Jaribu la kwanza ni kutokuwepo machoni (kukataa kushughulika na waliovunjika). Jaribu la pili, huduma inapoanza kuzaa matunda, ni kuonekana kwa sababu zisizofaa. Petro anaepuka yote mawili. Anasimama karibu, lakini hasimami kwenye kiti cha enzi cha Mungu.

H. Mtumishi, Mwanzilishi wa Uzima, Mtakatifu na Mwenye Haki

Katika sentensi zinazofuata, Petro anakusanya majina ya Yesu. Yeye ni Mtumishi wa Mungu wa Ibrahimu, Isaka, na Yakobo. Yeye ni Mtakatifu na Mwenye Haki. Yeye ni Mwanzilishi wa Uzima. Kila jina ni mahubiri lenyewe.

Mtumishi—Isaya 42, 49, 53. Mtumishi Ateswaye aliyebeba dhambi zetu. Mtakatifu na Mwenye Haki—jina la Masihi katika Zaburi. Mwanzilishi wa Uzima—Yeye aliyeumba pumzi iliyojaza mapafu yaliyokimbilia hekaluni. Mwanzilishi wa uzima hawezi kushikiliwa na mauti milele. “Mlimwua Mwanzilishi wa uzima, lakini Mungu alimfufua kutoka kwa wafu. Sisi ni mashahidi wa jambo hili.”

Petro halegezi mashtaka. Kwa maana nyingine anasema: “Mlimtoa. Mlimkana. Mliomba muuaji aachiwe, mkamwua Mtakatifu.” Lakini mara moja anatoa neema: “Najua kwamba mlitenda kwa kutokujua, kama walivyofanya viongozi wenu.” Hatia na neema huenda pamoja. Roho hukata moyo ili auponye.

I. Nabii Kama Musa na Mzao wa Ibrahimu

Kisha Petro ananukuu Kumbukumbu la Torati 18 na Mwanzo 12. Musa alisema, “Bwana Mungu wenu atawainulia nabii kama mimi kutoka miongoni mwa watu wenu.” Petro anasema: nabii huyo ni Yesu. Ibrahimu aliahidiwa, “Kwa uzao wako mataifa yote duniani yatabarikiwa.” Petro anasema: uzao huo ni Yesu.

Hii ni theolojia ya kibiblia inayoshangaza. Petro hanukuu tu; anaonyesha jinsi Agano lote la Kale lilivyokuwa likielekeza mbele. Musa na Ibrahimu wote wawili walikuwa wakimzungumzia Kristo yule yule. Agano la Kale ni ushuhuda mmoja mrefu, na Yesu ndiye kiini chake.

Angalia jinsi ahadi ya uzao wa Ibrahimu sasa inavyopanuka: watu wote duniani watabarikiwa. Uponyaji wa mtu mmoja kwenye lango moja unakuwa ishara ya baraka pana inayofika kila taifa. Huu ndio moyo wa umisionari wa Agano la Kale hatimaye ukilipuka katika Matendo.

J. Nyakati za Kuburudishwa — Ahadi Inayostahili Kusikilizwa

Kabla Petro hajamaliza, anatoa ahadi ambayo kanisa limeishi juu yake kwa miaka elfu mbili: “Basi tubuni, mkamgeukie Mungu, ili dhambi zenu zifutwe, zipate kuja nyakati za kuburudishwa kutoka kwa Bwana.”

Nyakati za kuburudishwa. Neno la Kigiriki ni anapsyxeōs—nafasi ya kupumua, majira ya pumziko, wakati ambapo mbingu huonekana kuwa karibu. Mungu huahidi majira ya namna hii kwa wale wanaotubu. Hii si mbingu tu baadaye. Ni Mungu kuingia katika maisha yetu yaliyochoka na kutupa pumzi, pumziko, na kufanywa upya sasa.

Kama umechoka leo, sikia hili: zipo nyakati za kuburudishwa kutoka uwepo wa Bwana. Huja kupitia toba. Huja kupitia kugeuka. Huja kupitia Jina la Yesu. Hazipatikani kwa kustahili—zinapokelewa.

SEHEMU YA 3 — LIJUE NENO: MSISITIZO WA MAFUNDISHO

Sasa tunarudi nyuma kutoka katika simulizi na kuangalia Matendo 3 inachotufundisha kuhusu Maandiko yenyewe.

1. Jina Hubeba Mtu Mwenyewe

Katika Maandiko ya Kiebrania, jina (shem) halikuwa lebo tu. Lilikuwa mtu mwenyewe—tabia yake, mamlaka yake, na uwepo wake. Kulijua Jina la Mungu ilikuwa kumjua Mungu mwenyewe (Kutoka 33:19; Zaburi 9:10). Matendo 3:16 inaposema “kwa imani katika jina la Yesu mtu huyu... ametiwa nguvu,” Petro anasema: imani katika nafsi ya Yesu ndiyo imefanya hili. Jina na mtu mwenyewe haviwezi kutenganishwa.

Kwa hiyo tunaposali “katika Jina la Yesu,” hatuongezi tu kauli ya kichawi mwishoni. Tunakimbilia nafsi yake, kazi yake iliyokamilika, na mamlaka yake juu ya kila kitu mbinguni na duniani.

2. Agano la Kale Ni Ushuhuda Mmoja Endelevu Kumhusu Kristo

Petro ananukuu Musa na Ibrahimu. Angeweza kumnukuu Daudi. Stefano, katika Matendo 7, atamnukuu Yusufu. Paulo atamnukuu Isaya. Mpangilio ni thabiti: wahubiri wa kitume hawabuni theolojia mpya—wanaonyesha jinsi ahadi za kale zilivyokuwa zikimwelekeza Yesu daima.

Jifunze kusoma Agano la Kale ukiuliza swali hili: Habari hii inaelekeaje kwa Kristo? Uzao ulioahidiwa wa mwanamke katika Mwanzo 3, mwana-kondoo wa Pasaka katika Kutoka 12, nyoka wa shaba katika Hesabu 21, nabii mkuu katika Kumbukumbu la Torati 18, Mwana katika Zaburi 2, Mtumishi katika Isaya 53—wote wanamwelekeza Mtu mmoja. Matendo 3 inatufundisha jinsi ya kusoma.

3. Uponyaji Bila Mahubiri Haujakamilika

Petro haishii kwenye muujiza. Anahubiri. Muujiza uliuvuta umati; Neno liliivuta mioyo yao. Kama Petro angemponya tu mtu yule na kuondoka, mtu huyo angeponywa kwa muda. Kwa kumhubiri Kristo kwa umati, wengi waliponywa kwa umilele.

Hili ni sahihisho kwa huduma yetu wenyewe. Matendo ya rehema bila maelezo yanaweza kuwaacha watu wakivutiwa na sisi badala ya kuokolewa na Kristo. Daima unganisha tendo na Neno. Mwili unahitaji uponyaji; nafsi inahitaji Injili.

SEHEMU YA 4 — MWAMINI ROHO: MSISITIZO WA MAFUNDISHO

1. Roho Hukatiza Mambo ya Kawaida

Petro na Yohana hawakuwa kwenye kampeni ya uponyaji. Walikuwa wakienda kusali. Roho alichagua wakati. Watu waliojazwa Roho hubaki tayari kwa ukatizaji wa kimungu katikati ya maisha ya kawaida. Ufalme wa Mungu husonga mbele kupitia watu wanaoweka macho yao wazi kati ya miadi.

2. Roho Hutoa Imani kwa Yasiyowezekana

Matendo 3:16 inasema, “Kwa imani katika jina la Yesu, mtu huyu... ametiwa nguvu—na imani inayotoka kwake imempa uponyaji huu kamili.” Angalia kauli hii: imani inayotoka kwake. Imani hiyo haikuwa matumaini ya kujitengenezea ya Petro. Ilikuwa zawadi, iliyotolewa na Roho, katika wakati wa uhitaji. Mungu anapokuongoza katika kisichowezekana, anakupa imani inayohitajika kwa ajili yake unapokwenda.

3. Roho Daima Huelekeza kwa Yesu

Roho angeweza kumfanya Petro ang'ae. Angeweza kushusha moto kutoka mbinguni. Alichagua kumponya mtu na kisha kumhubiri Kristo. Mpangilio wa Roho ulio thabiti ni kumtukuza Yesu (Yohana 16:14). Ikiwa huduma, vuguvugu, au mkutano unaanza kuvuta umakini kwake badala ya kwa Kristo, umepoteza mpigo wa Roho. Roho daima huelekeza kwa Yesu.

Neno na Roho katika Matendo 3 — Pamoja Upande kwa Upande

Lijue Neno | Mwamini Roho

Petro ananukuu Kumbukumbu la Torati 18 na Mwanzo 12 kumtambulisha Yesu kama nabii kama Musa na uzao wa Ibrahimu (Matendo 3:22–25). | Roho huwawezesha mitume wawili wa kawaida kuponya katika Jina wakiwa njiani kwenda kusali (Matendo 3:1–7).

Uponyaji unafasiriwa na Maandiko: Mtumishi, Mtakatifu na Mwenye Haki, Mwanzilishi wa Uzima (Matendo 3:13–15). | Imani kwa ajili ya kisichowezekana hutolewa kupitia Kristo kwa Roho—haitokani na mitume wenyewe (Matendo 3:16).

Petro anatoa wito wa toba kutoka katika mapokeo ya kinabii ya Agano la Kale (Matendo 3:19, 23). | “Nyakati za kuburudishwa” hutoka katika uwepo wa Bwana kwa Roho (Matendo 3:19–20).

Agano la Kale la Ibrahimu linatangazwa kuwa wazi kwa mataifa yote (Matendo 3:25). | Umati unaguswa, Neno linaenea, na wengi wanaamini (inaendelea hadi Matendo 4:4).

SEHEMU YA 5 — KUMUUMBA KRISTO NDANI YA MWAMINI

Matendo 3 humuumba Kristo ndani yetu kwa njia tatu:

1. Kristo huumbwa ndani yetu tunapoishi kwa mazoea matakatifu. Kama Petro na Yohana wakipanda kwenda sala ya saa tisa, tunaishi siku za kawaida na za uaminifu—na Roho huchagua nyakati zake mwenyewe kuzikatiza kwa muujiza.

1. Kristo huumbwa ndani yetu tunapokataa kuchukua sifa kwa kazi yake. “Kwa nini mnatutazama?” ni wimbo wa kila mtumishi aliyejazwa Roho. Tuko tayari kuonekana lakini hatuko tayari kuabudiwa.

1. Kristo huumbwa ndani yetu tunapotoa kitu bora kuliko kile watu walichokuja kuomba. Mtu yule aliomba fedha; Mungu alimpa miguu. Hatutoi daima kile kilichoombwa—tunatoa kile kinachohitajika. Tunatoa Jina.

SEHEMU YA 6 — MASWALI YA MAJADILIANO

Njoo ukiwa umejiandaa kujibu. Njoo ukiwa umejiandaa kusikiliza.

1. Ni nyakati zipi maalumu za sala katika wiki yako? Kama hakuna, unaweza kuweka ipi wiki hii?

1. Ni wapi maishani mwako umejisikia “kubebwa kila siku” lakini bado hujaponywa? Unamhitaji Roho akatize mambo yako ya kawaida wapi?

1. Ni lini Mungu amekujibu kwa kitu tofauti—na bora—kuliko ulichokiomba?

1. Ni wapi unajaribiwa kuchukua sifa kwa kile Mungu anachofanya kupitia wewe? Kuuelekeza utukufu huo kwa Kristo wiki hii kunaonekanaje?

1. Mahubiri ya Petro yalikuwa yamejengwa juu ya Agano la Kale. Ni kifungu gani cha Agano la Kale unachosoma sasa, na kinakuelekezaje kwa Yesu?

SEHEMU YA 7 — KAZI YA WIKI

Kabla ya darasa linalofuata, tumia muda na yafuatayo:

- Soma Matendo 4 kwa maandalizi ya Somo la Nne.

- Kariri Matendo 3:6 (“Fedha na dhahabu...”) au Matendo 3:19 (“Basi tubuni, mkamgeukie Mungu...”).

- Weka nyakati mbili maalumu za sala wiki hii (asubuhi na alasiri, au asubuhi na jioni). Jaribu kuzishika kama Petro na Yohana walivyofanya.

- Jizoeze sentensi moja ya ushuhuda kuhusu Kristo—jambo alilofanya ambalo ni Yeye tu angeweza kulifanya—na umshirikishe mtu mmoja wiki hii.

- Mtafute mtu mmoja katika maisha yako aliye “langoni”—karibu na kanisa lakini bado hajaponywa—na umwombee kila siku.

OMBI LA KUFUNGA

OMBI LA KUSALI KWA SAUTI WIKI HII

Bwana Yesu, Mtakatifu na Mwenye Haki, Mwanzilishi wa Uzima, Mtumishi wa Baba—ninalibariki Jina lako. Sina fedha wala dhahabu ya kukuletea; nina kile tu ulichonipa. Nifanye balozi wa Jina lako nyumbani kwangu, kazini kwangu, mtaani kwangu.

Nifundishe mazoea matakatifu. Nifunze mpigo wa sala katika nyakati zilizowekwa. Katiza mambo yangu ya kawaida kwa yale yasiyo ya kawaida ya kwako. Nitume kwenye malango ambako watu waliovunjika hukaa. Nipe macho ya kuwaona, ujasiri wa kusimama, na imani ya kulisema Jina.

Na unapohama—unapoponya, unaporejesha, unapojibu—nipe neema ya kusema pamoja na Petro, “Msitutazame sisi. Ni Jina la Yesu, na imani inayotoka kwake.” Nyakati za kuburudishwa, njoni kutoka uwepo wako. Katika Jina la Yesu, amina.

SOMO LINALOFUATA

Somo la Nne — Matendo 4

Ujasiri Chini ya Vitisho: Jiwe la Pembeni, Baraza, na Kanisa Linaloomba