Bonyeza hapa upate orodha ya masomo.
Toleo la kwanza. Somo hili linaweza kuboreshwa kadiri muda unavyoendelea.
Somo la 5 — Matendo 5: Utakatifu Katika Kanisa: Kusema Uongo kwa Roho Mtakatifu na Utukufu Uliofuata
WAZO KUBWA
Roho anayejaza kanisa ni pia Roho aliye mutakatifu. Mungu yule yule anayetiskisa chumba kwa ujasiri hadanganywi na performance. Matendo 5 ni somo la kwanza la uchungu la kanisa juu ya uaminifu: Mungu havutiwi na kile tunachoonekana kutoa — anachunguza kile tunachobeba kweli katika mioyo yetu. Na hata hivyo, sura hii haiishii kwa woga tu; inaishia na milango ya gereza kufunguka, makutano kuokoka, na mitume kufurahi kwamba walihesabiwa kuwa wanastahili kuteseka kwa ajili ya Jina.
SEHEMU YA 1 — USOMAJI WA MAANDIKO: MATENDO 5:1–42
Fungua Biblia yako na usome Matendo 5 polepole, mpaka mwisho. Sura hii ina mouvements tatu: zambi ya Anania na Safira (mistari 1–11), kuongezeka kwa ishara na kukamatwa kwa pili (mistari 12–32), na shauri la Gamalieli likifuatiwa na furaha ya mitume katika mateso (mistari 33–42).
Katika Somo la Nne tuliona kanisa likisali kwa ujasiri na chumba kikatikisika. Ukarimu ulitiririka kawaida; Barnaba aliweka pesa miguuni mwa mitume. Sasa Luka anatuonyesha upande wa kivuli. Zambi inajaribu kuingia kwa kuiga ukarimu. Roho anayejaza kanisa ni pia Roho anayefunua.
MSTARI WA MSINGI — MATENDO 5:29
“Petro na mitume wengine wakajibu: ‘Lazima tumtii Mungu kuliko wanadamu.’”
SEHEMU YA 2 — KUTEMBEA KATIKA MATENDO 5
A. Anania na Safira — Counterfeit ya Barnaba
Matendo 5 inaanza na neno “lakini.” Luka anaunganisha Anania na Safira moja kwa moja na story ya Barnaba mwisho wa sura ya 4. Barnaba aliuza shamba na akaweka pesa yote miguuni mwa mitume. Anania na Safira waliuza sehemu ya mali na wakaficha sehemu ya pesa — huku wakijifanya kama wametoa yote.
Ona kwa makini: zambi yao haikuwa kuficha sehemu ya pesa. Petro yuko wazi: “Je, si ilikuwa yako kabla haijauzwa? Na baada ya kuuzwa, si pesa ilikuwa chini ya contrôle yako?” Walikuwa huru kutoa sehemu. Walikuwa huru kutoa chochote. Zambi yao ilikuwa uongo. Walitaka réputation ya kiroho ya kujitoa kabisa bila kulipa gharama ya kweli. Walitaka kuonekana kama Barnaba bila kuwa Barnaba.
B. “Hukumudanganya Mwanadamu, Bali Mungu”
Maneno ya Petro kwa Anania ni mazito: “Imewezekanaje kwamba Shetani ameujaza moyo wako hata umemdanganya Roho Mtakatifu...? Hukumdanganya mwanadamu tu, bali Mungu.”
Kweli mbili zinamulika hapa. Kwanza, Roho Mtakatifu ni Mungu — kumdanganya Roho ni kumdanganya Mungu. Hii ni moja ya maaffirmation wazi kabisa ya uungu wa Roho katika Agano Jipya. Pili, udanganyifu ndani ya kanisa si jambo dogo. Uongo uliofichwa si kati ya mwanadamu na mwanadamu tu; ni jaribio la kumdanganya Roho anayechunguza mioyo.
Anania anaanguka na kufa. Masaa tatu baadaye Safira anaingia, anarudia uongo, na anaanguka karibu naye. Vijana wanawabeba nje na kuwazika. “Woga mkubwa ukashika kanisa lote na wote waliosikia mambo haya.”
Roho anayejaza chumba kwa ujasiri ni Roho yule yule anayechunguza chumba kwa uaminifu.
C. Kwa Nini Hukumu Kali Namna Hii?
Watu wengi wanasoma story hii na wanapata shida moyoni. Kwa nini hukumu kali namna hii kwa kitu kinachoonekana kama uongo mdogo? Mambo tatu yanatusaidia kushika kifungu hiki vizuri.
Kwanza, siku za mwanzo za historia ya ukombozi mara nyingi zinawekewa alama na hukumu zilizo wazi sana. Wakati Israeli ilitoka Misri, Nadabu na Abihu walitoa “moto usioruhusiwa” na wakapigwa chini (Walawi 10). Wakati kanisa lilikuwa linaanza, Anania na Safira walijaribu kuleta “ibada isiyoruhusiwa” ndani ya communauté mpya. Mungu analinda msingi wa jengo lake jipya.
Pili, zambi hiyo haikuwa kushindwa kwa privé tu. Ilikuwa jaribio la public la kuharibu integrity ya mwili wa Kristo. Ikiwa haingezuiwa, ingeweka pattern: réputation ya kiroho kununuliwa kwa udanganyifu.
Tatu, kifungu hiki si Mungu kuwa mkali kupita kawaida. Huyu ni Mungu kuwa mutakatifu kama alivyo kila mara. Mara nyingi tunashangazwa na hukumu kwa sababu mara nyingi tunashangazwa na zambi. Cha kushangaza si kwamba Anania alikufa. Cha kushangaza ni kwamba sisi bado tuko hai.
D. Kuongezeka kwa Ishara na Maajabu
Mistari 12–16 inaonyesha matokeo ya woga mutakatifu ndani ya kanisa: mitume walifanya ishara na maajabu mengi, waamini walikutana mara kwa mara kwenye Ukumbi wa Sulemani, na “zaidi na zaidi wanaume na wanawake waliamini katika Bwana na kuongezwa kwenye hesabu yao.”
Ona musitari wa ajabu: “Hakuna wengine waliothubutu kujiunga nao, ingawa watu waliwaheshimu sana.” Utakatifu ndani ya kanisa uliumba heshima nzito nje ya kanisa. Watu hawakujiunga na mitume kwa légère. Kujiunga kulimaanisha kuja chini ya Roho yule yule anayechunguza. Kanisa liliheshimiwa na kuogopwa kwa wakati mmoja. Huo ni muungano wenye afya ambao tumeupoteza sana.
Makutano walileta wagonjwa barabarani ili hata kivuli cha Petro kiwaangukie alipokuwa anapita. Makutano walikuja kutoka miji iliyozunguka. “Wote wakaponywa.” Kanisa bila compromis likawa kanisa lenye nguvu. Hivi viwili havipingani.
E. Kukamatwa kwa Pili — Wivu na Milango ya Chuma
Kuhani mkuu na Masadukayo, “wakiwa wamejaa wivu,” wanawakamata mitume na kuwaweka katika gereza la public. Lakini usiku, malaika wa Bwana anafungua milango na kuwatoa nje. Maagizo ya malaika ni ya upole na wazi: “Nendeni, simameni katika nyua za hekalu, na mwambie watu maneno yote ya uzima huu mpya.”
“Mwambie watu maneno yote ya uzima huu mpya.” Pigia mustari hilo. Injili si msamaha tu; ni uzima — namna mpya ya kuwa hai, uzima wa ufufuo, uzima uliojaa Roho. Phrase ya malaika ni commission ya kanisa. Nendeni na museme juu ya uzima mpya.
F. Mbele ya Baraza Tena — “Lazima Tumtii Mungu”
Kulipopambazuka, mitume wanaingia katika nyua za hekalu na kuanza kufundisha. Walinzi wa hekalu wanatumwa kuwachukua na wanakuta milango ya gereza imefungwa, walinzi wako mahali, lakini hakuna mutu ndani. Mitume wanapopelekwa hatimaye mbele ya baraza, kuhani mkuu anasema: “Tuliwaamuru kwa nguvu musifundishe kwa Jina hili.”
Petro na mitume wanajibu: “Lazima tumtii Mungu kuliko wanadamu.” Huu ndio msingi wa conscience ya kila Mkristo chini ya autorité isiyo ya haki. Tunaheshimu kila autorité halali ambayo Mungu ameweka juu yetu — wazazi, waajiri, wazee wa kanisa, watawala wa serikali. Lakini amri zao zikisimama kinyume moja kwa moja na amri za Mungu, tunamtii Mungu.
Principle hii si uasi. Ni uaminifu — uaminifu wa juu zaidi. Danieli alimtii Mungu wakati mfalme aliamuru vingine. Wakunga wa Kiebrania walimtii Mungu wakati Farao aliamuru vingine. Petro anamtii Mungu wakati Sanhedrini inaamuru vingine. Ifanye principle hii kuwa yako. Kutakuwa na moment ambapo utaihitaji.
G. Hekima ya Gamalieli — “Munaweza Kujikuta Mukipigana na Mungu”
Baraza linakasirika sana na liko tayari kuwaua. Kisha Farisayo aitwaye Gamalieli anasimama. Alikuwa mwalimu wa Sheria aliyeheshimiwa — Gamalieli yule yule ambaye chini yake Saulo wa Tarso alifundishwa (Matendo 22:3). Anashauri tahadhari: “Kama kusudi lao au kazi yao imetoka kwa wanadamu, itashindwa. Lakini ikiwa imetoka kwa Mungu, hamutaweza kuwazuia watu hawa; mutajikuta tu mukipigana na Mungu.”
Shauri la Gamalieli ni la hekima lakini bado si imani. Yuko tayari kungoja na kuona. Watu wengi katika génération yetu wako kama Gamalieli — wenye akili, wenye tahadhari, tayari kukubali kwamba hawajui. Hiyo ni hatua njiani kuelekea imani, lakini si destination. Mwishowe lazima tushike position si ya neutralité ya tahadhari, bali ya kujitiisha kwa furaha.
H. Kuhesabiwa Kuwa Wanastahili Kuteseka kwa Ajili ya Jina
Baraza linakubaliana na Gamalieli. Wanawapiga mitume — kipigo kikali kwa mijeledi — wanawaamuru tena wasiseme kwa Jina, na wanawaachilia. Mstari wa 41 ni moja ya mistari ya ajabu zaidi katika Matendo: “Mitume wakaondoka mbele ya Sanhedrini wakifurahi kwa sababu walihesabiwa kuwa wanastahili kuaibishwa kwa ajili ya Jina.”
Kuhesabiwa wanastahili. Ustahili haujipatikani kwa merit; unatolewa. Kuteseka kwa ajili ya Jina ni zawadi Mfalme anawapa watumishi wake anaowaamini zaidi. Mitume hawaoni kupigwa kwao kama interruption ya huduma yao; wanaiona kama confirmation yake. Kisha “siku baada ya siku, katika nyua za hekalu na nyumba kwa nyumba, hawakuacha kufundisha na kutangaza habari njema kwamba Yesu ndiye Masihi.”
Ona pattern kutoka Somo la Pili inarudi: hekalu na nyumba, public na privé, kanisa lililokusanyika na kanisa la nyumba. Hata baada ya kupigwa, mitume wanarudi kwenye rythmes zote mbili. Hawakuacha kamwe.
SEHEMU YA 3 — MUJUE NENO: FOCUS YA MAFUNDISHO
1. Utakatifu Si Optional Katika Kanisa Lililojaa Roho
Wakati mwingine tunafikiri kwamba kanisa linavyozidi kujazwa Roho, ndivyo linaweza kuruhusu zambi zaidi. Matendo 5 inasema kinyume. Roho yule yule anayejaza chumba kwa ujasiri anachunguza chumba kwa uaminifu. Hatufanyiwi permissive zaidi kwa sababu tumepakwa mafuta zaidi. Kadiri tunavyokaribia moto, ndivyo moyo unavyopaswa kuwa wazi zaidi.
2. Roho Mtakatifu Ni Mungu
Matendo 5:3–4 ni moja ya mahali pa wazi sana katika Agano Jipya ambapo uungu wa Roho Mtakatifu unasemwa bila kufichwa. Kumdanganya Roho ni kumdanganya Mungu. Roho si force, si influence, si énergie ya kimungu. Yeye ni Nafsi ya tatu ya Utatu, Mungu kamili. Muabudu. Muheshimu. Usimuhuzunishe.
3. “Mtii Mungu Kuliko Wanadamu” Ni Principle ya Biblia, Si Slogan
Principle hii ni ya zamani kuliko Matendo. Wakunga wa Kiebrania waliiishi (Kutoka 1). Rafiki za Danieli waliiishi (Danieli 3). Danieli mwenyewe aliiishi (Danieli 6). Sasa Petro na mitume wanaiishi. Jizoeze mapema kwa moment ambapo utaihitaji. Kumtii Mungu kuna gharama kila mara, na kunastahili kila mara.
SEHEMU YA 4 — MUTUMAINIE ROHO: FOCUS YA MAFUNDISHO
1. Roho Huchunguza Kama Vile Hujaza
Roho yule yule anayekuja juu ya waamini kwa moto pia anachunguza mioyo kwa privé. Tusikumbatie kazi moja ya Roho na kupinga nyingine. Tunasema “Njoo, Roho Mtakatifu,” na tunamaanisha “Nijaze” — lakini sala ile ile pia inamaanisha “Nichunguze.” Kama hatuko tayari kuchunguzwa, hatuko tayari kweli kujazwa.
2. Roho Hufungua Milango ya Chuma
Malaika anafungua gereza na kuwaambia mitume waende kuwaambia watu juu ya “uzima huu mpya.” Ona kwamba malaika hawaachilii mitume kutoka gerezani na kuwatuma nyumbani. Anawaachilia na kuwatuma warudi kuhubiri — warudi mahali pale pale palipowafanya wakamatwe. Ukombozi wa Roho ni kwa ajili ya mission, si retraite.
3. Roho Hufasiri Mateso Kama Heshima
Bila Roho, kupigwa ni aibu. Pamoja na Roho, kupigwa kunakuwa confirmation ya kuhesabiwa kuwa unastahili Jina. Roho anabadilisha maana ya maumivu katika maisha ya muamini. Haondoi mateso kila mara, lakini anayapatia signature tofauti.
Neno na Roho Katika Matendo 5 — Pembeni kwa Pembeni
Petro anatambua uongo wa Anania kwa standard ya integrity ya Maandiko (Matendo 5:3–4). | Roho Mtakatifu anayejaza kanisa pia anafunua udanganyifu (Matendo 5:3, 9).
Commission ya malaika ni injili ya “uzima huu mpya” (Matendo 5:20). | Roho anawatoa mitume gerezani na kuwatuma warudi kuhubiri (Matendo 5:19–20).
Petro anatangaza principle ya kitume: kumtii Mungu kuliko wanadamu (Matendo 5:29). | Roho anatoa ujasiri wa kurudia ukiri wa Jina mbele ya baraza (Matendo 5:32).
Shauri la Gamalieli linaecho hekima ya Maandiko: makusudi ya Mungu hayawezi kupinduliwa (Matendo 5:38–39). | Roho anatoa furaha ya kuteseka kwa ajili ya Jina na nguvu ya kuendelea kufundisha kila siku (Matendo 5:41–42).
SEHEMU YA 5 — KUMUUMBA KRISTO NDANI YA MUAMINI
Matendo 5 inamuumba Kristo ndani yetu kwa njia tatu:
Kristo anaumbwa ndani yetu tunapokaribisha uchunguzi wa Roho. Sali Zaburi 139:23–24 — “Nichunguze, Ee Mungu” — na useme kwa kweli. Roho anayejaza ndiye Roho anayesafisha.
Kristo anaumbwa ndani yetu tunapokuwa tayari kumtii Mungu kwa gharama yoyote. Kutakuwa na moments ambapo autorités za wanadamu zitatutaka tusimtii Mungu. Amua mapema utaelekea upande gani.
Kristo anaumbwa ndani yetu wakati mateso yanakuwa heshima. Mitume walifurahi kwa sababu walihesabiwa kuwa wanastahili. Roho anatufundisha kusoma maumivu kupitia lens ya msalaba, si lens ya dunia.
SEHEMU YA 6 — MASWALI YA MAJADILIANO
Uje umejiandaa kujibu. Uje umejiandaa kusikiliza.
Ni wapi katika maisha yako unajaribiwa kuonekana wa kiroho zaidi kuliko ulivyo kweli? Uaminifu ungegharimu nini, na je, unastahili?
Matendo 5:11 inasema “woga mkubwa ukashika kanisa lote.” Woga wenye afya wa Mungu unaonekana namna gani katika génération yetu? Version isiyo na afya inaonekana namna gani?
Ni eneo gani moja ambapo unaweza kuhitaji kumtii Mungu kuliko watu? Hatua yako inayofuata ni ipi?
Ni lini umewahi kupata mateso kwa ajili ya imani yako? Uliyapokea kama aibu au kama heshima — na nini kilifanya tofauti?
Gamalieli alikuwa mwenye tahadhari lakini bado hakuwa muamini. Ni nani katika maisha yako yuko kwenye stage ya Gamalieli — amefunguka kwa Kristo kwa tahadhari — na unaweza kumwombea namna gani wiki hii?
SEHEMU YA 7 — KAZI YA WIKI
Kabla ya darasa linalofuata, chukua wakati kwa mambo haya:
Soma Matendo 6 kujiandaa kwa Somo la Sita.
Kariri Matendo 5:29.
Sali Zaburi 139:23–24 kila asubuhi wiki hii.
Tambua eneo moja la maisha yako ambapo hujakuwa muaminifu kabisa. Tubu kwa détail na ulilete katika mwanga.
Tia moyo mutu mmoja anayeteseka kwa ajili ya imani yake — missionary, muamini anayeteswa, au membre wa kanisa lako aliye chini ya pressure.
SALA YA KUFUNGA
SALA YA KUSALI KWA SAUTI WIKI HII
Roho Mtakatifu, wewe ni Mungu. Unajaza, na unachunguza. Unifundishe kukaribisha vyote viwili. Sitaki kukudanganya. Sitaki kufanya performance mbele yako. Nataka kutembea mbele yako kwa uaminifu.
Mahali nimeonekana wa kiroho zaidi kuliko nilivyo, nifichue. Mahali nimekuwa wa kiroho zaidi kuliko ninavyokubali, unitie moyo. Unifanye wazi mbele yako — bila kujifanya, bila pembe zilizofichwa.
Siku itakapofika ambapo autorité ya mwanadamu itaniniomba nisikutii, unipatie maneno ya Petro: ‘Lazima tumtii Mungu kuliko wanadamu.’ Na kama mateso yoyote yatafuata, nihesabu kuwa ninastahili kuyabeba kwa ajili ya Jina. Katika Jina la Yesu, Mtakatifu na Mwenye Haki, amina.
SOMO LINALOFUATA
Somo la Sita — Matendo 6
Administration Iliyojaa Roho: Hali ya Pratique ya Roho Mtakatifu