Bonyeza hapa upate orodha ya masomo.
Toleo la kwanza. Somo hili linaweza kuboreshwa kadiri muda unavyoendelea.
Somo la 6 — Matendo 6: Administration Iliyojaa Roho: Hali ya Pratique ya Roho Mtakatifu
WAZO KUBWA
Hata kusafisha kanisa, kuhesabu sadaka, na kuhudumia wajane ni ministère mbele ya Mungu. Roho Mtakatifu anajaza jikoni kama vile anajaza mimbari. Kanisa la kwanza lilipokutana na conflit yake ya kwanza ya ndani — kati ya wajane wa Kiyunani na wajane wa Kiebrania — mitume walikataa kuchagua kati ya sala na huduma ya pratique. Badala yake, walizidisha uongozi. Waliweka wanaume saba waliojaa Roho na hekima, na kanisa likakua. Matendo 6 inatufundisha kwamba hakuna mgawanyiko wa kiroho kati ya kazi “takatifu” na kazi “za kawaida” katika mwili wa Kristo.
SEHEMU YA 1 — USOMAJI WA MAANDIKO: MATENDO 6:1–15
Fungua Biblia yako na usome Matendo 6 polepole, mpaka mwisho. Sura hii ina sehemu mbili: kuwekwa kwa wale saba (mistari 1–7) na kuinuka kwa Stefano kama shahidi aliyejaa Roho (mistari 8–15).
Katika Somo la Tano tuliona kanisa chini ya shambulio la nje kutoka Sanhedrini. Sasa Luka anatuonyesha tishio la ndani: malalamiko kati ya makundi mawili ya culture ndani ya kanisa. Mitume wanalishughulikia si kwa kulipuuza, si kwa kuwakemea wanaolalamika, bali kwa kujibu kwa structure — kwa hekima iliyojaa Roho.
MSTARI WA MSINGI — MATENDO 6:4
“Sisi tutajitoa kwa sala na kwa huduma ya Neno.”
SEHEMU YA 2 — KUTEMBEA KATIKA MATENDO 6
A. Malalamiko ya Wagiriki
“Katika siku hizo, wakati hesabu ya wanafunzi ilikuwa inaongezeka, Wayahudi wa Kiyunani kati yao walilalamika juu ya Wayahudi wa Kiebrania kwa sababu wajane wao walikuwa wanapuuzwa katika mgawo wa chakula wa kila siku.”
Makundi mawili ya culture yako katika kanisa hili la kwanza kabisa. Wayahudi wa Kiebrania wanazungumza Kiaramu na wameishi daima katika nchi. Wayahudi wa Kiyunani wanatoka diaspora — wanazungumza Kigiriki, mara nyingi wana majina yanayosikika ya kigeni, na wamerudi Yerusalemu kutoka mataifa mengi. Hata kabla Pentekoste haijapanua kanisa kwa Mataifa, tension hii ya culture ilikuwa tayari ndani yake.
Ona mambo tatu. Kwanza, hili ni lalamiko la kweli, si la kutengenezwa. Wajane fulani kweli walikuwa wanapitwa. Pili, lalamiko linatokea kwenye mistari ya culture — hapo ndipo conflit huonekana kwanza mara nyingi katika makusanyiko yaliyochanganyika. Tatu, Luka halifiche hili. Analiweka katika Kitabu cha Matendo. Kanisa la kwanza lilikuwa na matatizo ya kweli, na Roho Mtakatifu hakuona haya kuyaandika.
B. Jibu la Mitume — Meza Zote Mbili Ni Huduma
Wale Kumi na Wawili wanakusanya wanafunzi wote na kusema: “Haingekuwa sawa sisi kuacha huduma ya Neno la Mungu ili kuhudumia meza.” Kwa Kiingereza sentensi hiyo inaweza kufanya kuhudumia meza ionekane kazi ya chini. Lakini ona kile Luka anafanya katika Kigiriki. Anatumia neno lile lile — diakonia — kwa huduma zote mbili. Mstari wa 1 unasema wajane walipuuzwa katika “diakonia ya kila siku.” Mstari wa 4 unasema mitume watajitoa kwa “sala na diakonia ya Neno.”
Zote mbili ni diakonia. Zote mbili ni huduma. Zote mbili ni takatifu. Mitume hawasemi “sisi ni wa maana sana kuliko meza.” Wanasema “hatupaswi kuacha wito wetu maalum ili kufanya kazi ya kila mutu.” Kujua wito wako ni condition ya kuzidisha huduma. Kama kila mutu anajaribu kufanya kila kitu, hakuna anayefanya chochote vizuri.
Hakuna hiérarchie ya kiroho kati ya kufundisha na kuhudumia katika Agano Jipya. Kuna tu assignment ambayo kila mmoja amepewa na Roho.
C. Qualifications — Kujaa Roho na Hekima
“Chagueni kati yenu wanaume saba wanaojulikana kuwa wamejaa Roho na hekima. Tutawakabidhi responsabilité hii, nasi tutajitoa kwa sala na huduma ya Neno.”
Sikia kile mitume hawasemi. Hawasemi “chagueni wanaume saba wanaojua pesa vizuri,” au “wanaume saba wenye expérience ya administration,” au “wanaume saba wasio na shughuli nyingi.” Wanasema: chagueni saba waliojaa Roho na hekima.
Hii ndiyo principle inayopaswa kuongoza kila appointment katika kanisa — iwe ni mzee, shemasi, mtunza hazina, mwalimu wa Sunday school, kiongozi wa ibada, au mutu anayepanga rota ya chakula. Ukomavu wa kiroho una maana kila mahali. Hekima ya pratique ina maana kila mahali. Roho Mtakatifu anajaza watu wanaohudumia meza kama vile anajaza watu wanaohubiri mahubiri.
D. Wale Saba — Liste ya Kiyunani
Angalia majina saba: Stefano, Filipo, Prokoro, Nikanori, Timoni, Parmena, na Nikolao (mwongofu kutoka Antiokia). Kila jina katika liste hii ni la Kigiriki. Mitume, ambao ni wa Kiebrania, wamekabidhi mgawo wa kila siku kwa wanaume saba wa Kiyunani. Lalamiko lilitoka kwa Wagiriki; uongozi unatoka kwa Wagiriki.
Hii ni hekima ya kushangaza. Mitume hawasemi, “Sisi tutasimamia wajane wenu kwa ajili yenu.” Wanasema, “Tutawakabidhi wajane wenu kwa viongozi wenu wenyewe, waliojaa Roho.” Kuwezesha communauté iliyoumizwa kuongoza huduma yake yenyewe ni moja ya maamuzi yenye uponyaji sana ambayo kiongozi anaweza kufanya. Lalamiko likawa mulango wa uongozi, si jeraha la kufungwa tu.
Kisha mitume wanaweka mikono juu yao. Wale saba wanathibitishwa public, wanaombewa, na wanatumwa. Kutoka reform hii ndogo ya administration, wawili kati ya wale saba — Stefano na Filipo — watakuwa personnages wakubwa katika Matendo 7 na 8. Nyuma ya kila mhubiri mkubwa katika Matendo kuna utayari wa kwanza kuhudumia meza kwa uaminifu.
E. Neno la Mungu Likaenea
Mstari wa 7: “Basi Neno la Mungu likaenea. Hesabu ya wanafunzi Yerusalemu ikaongezeka sana, na idadi kubwa ya makuhani wakawa watii kwa imani.”
Ona neno “basi.” Ukuaji ulikuwa matokeo ya moja kwa moja ya uamuzi wa administration. Wakati mitume walijitoa kwa Neno na sala, na watumishi waliojaa Roho walijitoa kwa huduma ya pratique, Neno likaenea. Structure yenye afya inaachilia huduma. Structure mbaya inaiziba.
La kushangaza zaidi: idadi kubwa ya makuhani wakawa watii kwa imani. Makuhani waliokuwa wametumikia hekalu sasa walikuwa wanainama kwa Yule ambaye hekalu lilikuwa linaelekeza kwake. Institution ile ile iliyomhukumu Yesu ilikuwa inapenywa na injili kutoka ndani. Roho anafikia mahali hatukutarajia afike.
F. Stefano Anasimama Mbele
Sasa Luka anaweka focus kwa mmoja kati ya wale saba: Stefano. “Stefano, mutu aliyejaa neema na nguvu ya Mungu, alifanya maajabu na ishara kubwa kati ya watu.”
Simama na uone hili. Stefano si mutume. Hajapandishwa cheo kuwa mmoja wa wale Kumi na Wawili. Ni mmoja wa wale saba — shemasi, kwa definitions za baadaye. Na anafanya maajabu na ishara kati ya watu. Huduma ya supernaturel ya Roho haijahifadhiwa kwa wenye offices tu. Roho anajaza watumishi na kuwatumia kwa nguvu.
Hili ni la lazima kwa makanisa yetu leo. Wakati mwingine tunafikiri miujiza hufanyika tu mbele ya salle — kupitia wachungaji, wahubiri, waevangeliste. Matendo 6 inasema: shemasi, aliyejaa neema na nguvu, alifanya maajabu. Yeyote aliyejaa Roho anaweza kutumiwa na Roho. Position haifungue upako; kujisalimisha ndiko kunafungua.
G. Upinzani — Hekima Waliyoshindwa Kuipinga
Upinzani unasimama dhidi ya Stefano kutoka kwa membres wa Sinagogi la Walioachwa Huru — watumwa wa zamani na uzao wao waliokuwa wamerudi Yerusalemu kutoka Kirene, Aleksandria, Kilikia, na Asia. Wanabishana na Stefano, lakini “hawakuweza kusimama mbele ya hekima ambayo Roho alimupa alipokuwa anazungumza.”
Hii itakuwa pattern ya kudumu katika Matendo. Roho anatoa hekima isiyoweza kujibiwa. Maneno yanatoka katika vinywa vilivyojaa Roho ambayo dunia haina jibu nayo. Kwa hiyo dunia inarudi kwenye silaha yake ya zamani: ushuhuda wa uongo. Wanawashawishi wanaume kwa siri kusema: “Tumesikia Stefano akisema maneno ya kufuru juu ya Musa na juu ya Mungu.”
H. Uso wa Malaika
Stefano anakamatwa na kuletwa mbele ya Sanhedrini. Mashahidi wa uongo wanarudia mashtaka yao. Kisha inakuja moja ya sentensi zinazoshika zaidi katika Matendo: “Wote waliokuwa wameketi katika Sanhedrini wakamwangalia Stefano kwa makini, wakaona uso wake kama uso wa malaika.”
Hii ni Sanhedrini ile ile iliyomhukumu Yesu. Hawawezi kukwepa kuona Roho yule yule juu ya mutumishi huyu. Musa alishuka kutoka Sinai uso wake ukiangaza (Kutoka 34:29–35). Stefano, akiwa amejaa Roho, ana uso wa namna ile ile anapojiandaa kutoa mahubiri marefu zaidi katika Matendo. Sura inayofuata — Somo la Saba — ni mahubiri ya Stefano. Yuko karibu kuhubiri story yote ya Israeli na kuifunga kwa damu yake.
Matendo 6 inaishia na picha hii ya mutumishi anayeng’aa akiwa kwenye kesi. Shemasi wa administration amekuwa mhubiri wa kinabii. Mutu ambaye kwanza alibeba mkate kwa wajane sasa anabeba ujumbe wa Kristo kwa baraza kuu. Hii ndiyo trajectory ya kila mutumishi aliyejaa Roho: uaminifu katika huduma ndogo unakuwa plateforme ya huduma kubwa zaidi. Usidharau siku za mambo madogo.
SEHEMU YA 3 — MUJUE NENO: FOCUS YA MAFUNDISHO
1. Kuna Neno Moja kwa Huduma Mbili — Diakonia
Matendo 6 inatumia neno lile lile la Kigiriki, diakonia, kwa kuhudumia meza na kwa huduma ya Neno. Huu ni shambulio la moja kwa moja la Agano Jipya dhidi ya hiérarchie yetu ya “takatifu” na “ya kawaida.” Katika mwili wa Kristo, kila assignment ni takatifu inapofanywa katika Roho. Accountant anayehesabu sadaka yuko katika huduma. Mkaribishaji mlangoni yuko katika huduma. Mpishi wa chakula cha ushirika yuko katika huduma. Mama anayewatunza watoto wake nyumbani yuko katika huduma. Hakuna service ya classe ya pili.
2. Kujua Wito Wako Kunaachilia Wengine Kuingia Kwenye Wito Wao
Mitume walijua kabisa kile walichoitiwa: sala na huduma ya Neno. Kwa kukitaja wazi, walitengeneza nafasi kwa wale saba kuingia katika wito wao wenyewe. Kiongozi anayejaribu kufanya kila kitu anazuia wito wa wale walio karibu naye. Kiongozi anayejua assignment yake anaachilia mwili.
Jiulize: Mungu amenitia nini hasa? Na ni kitu gani nimekuwa nikifanya ambacho ninapaswa kuachilia mikononi mwa mutu mwingine?
3. Structure Yenye Afya Inaachilia Neno
Neno likaenea kwa sababu structure ilifanyiwa reform. Wakati mwingine tunachukulia maamuzi ya structure kama si ya kiroho. Matendo 6 inasema ni ya kiroho sana. Namna kanisa linavyojipanga inaweza kuachilia Neno au kulikandamiza. Wachungaji na wazee wanapaswa kusali juu ya organigrammes zao kama vile wanavyosali juu ya notes za mahubiri yao.
SEHEMU YA 4 — MUTUMAINIE ROHO: FOCUS YA MAFUNDISHO
1. Roho Anajaza Mambo ya Pratique
Qualifications kwa kuhudumia meza ni: kujaa Roho na hekima. Ona order: kwanza Roho, kisha hekima. Hekima bila Roho inakuwa ujanja wa kidunia. Roho bila hekima inakuwa enthousiasme tu. Hekima iliyojaa Roho ndiyo combination ambayo Matendo 6 inapendekeza.
2. Roho Anawapaka Mafuta Watumishi, Si Wenye Offices Tu
Stefano ni shemasi, si mutume. Hata hivyo anafanya maajabu na ishara. Filipo ni shemasi, na katika Matendo 8 anaongoza réveil ya mji mzima. Upako wa Roho haujafungwa na office; unafuata moyo ulio wazi. Yeyote anayejisalimisha kikamilifu zaidi atatumiwa kwa nguvu zaidi — bila kujali position.
3. Roho Anatoa Hekima Isiyoweza Kupingwa
“Hawakuweza kusimama mbele ya hekima ambayo Roho alimupa alipokuwa anazungumza.” Hii ni ahadi inayojirudia: tunapojazwa Roho, anatoa maneno ambayo dunia haiwezi kujibu. Hatuhitaji kushinda kila debate. Tunahitaji kujazwa Roho tunapozungumza.
Neno na Roho Katika Matendo 6 — Pembeni kwa Pembeni
Kuhudumia meza na huduma ya Neno vyote vinaitwa ‘diakonia’ — neno moja la Kigiriki kwa huduma mbili (Matendo 6:1, 4). | Qualifications ni za kiroho kabla ya kuwa za pratique: kujaa Roho na hekima (Matendo 6:3).
Mitume wanajitoa kwa sala na huduma ya Neno, na Neno linaenea (Matendo 6:4, 7). | Stefano, akiwa amejaa neema na nguvu, anafanya maajabu na ishara kati ya watu (Matendo 6:8).
Upinzani hauwezi kujibu hekima ambayo Stefano analeta kutoka Maandiko (Matendo 6:10). | Roho anampa Stefano hekima ambayo hakuna anayeweza kuisimamia kinyume (Matendo 6:10).
Reform ya structure inaachilia Neno — idadi kubwa ya makuhani wanakuja kwenye imani (Matendo 6:7). | Utukufu wa Roho unaonekana: uso wa Stefano unaangaza kama uso wa malaika (Matendo 6:15).
SEHEMU YA 5 — KUMUUMBA KRISTO NDANI YA MUAMINI
Matendo 6 inamuumba Kristo ndani yetu kwa njia tatu:
Kristo anaumbwa ndani yetu wakati hakuna service iliyo ndogo sana. Bwana aliyeosha miguu anatuita kuhudumia meza. Hakuna échelle ya kiroho ambapo kazi fulani ziko chini yetu.
Kristo anaumbwa ndani yetu tunapojua wito wetu na kuwaachilia wengine kwenye wito wao. Kutaja kile tulichoitiwa ndiyo zawadi tunayowapatia wale wanaongojea assignment yao.
Kristo anaumbwa ndani yetu wakati uaminifu katika huduma ndogo unakuwa udongo wa huduma kubwa. Stefano alibeba mkate kabla ya kubeba mahubiri. Usidharau meza unayohudumia leo; kesho inaweza kukubeba mpaka Sanhedrini.
SEHEMU YA 6 — MASWALI YA MAJADILIANO
Uje umejiandaa kujibu. Uje umejiandaa kusikiliza.
Wito wako maalum katika mwili wa Kristo sasa ni nini? Kama huwezi kujibu, mazungumzo gani yangekusaidia kuutambua?
Ni wapi unafanya mambo mengi sana ambayo yanapaswa kuachiliwa kwa mutu mwingine? Ni jambo gani moja unaweza kukabidhi kwa mutumishi aliyejaa Roho katika saison hii?
Je, kuna lalamiko au tension katika communauté yako sasa ambayo inaweza kuwa mulango wa kuachilia viongozi wapya, kama mitume walivyofanya na wale saba?
Ni lini uliwahi kuhudumu kwa kimya katika rôle ndogo ambayo baadaye ilionekana kuwa maandalizi ya kitu kikubwa zaidi? Bwana alikufundisha nini katika saison hiyo?
Ni wapi katika kanisa lako au mahali pa kazi Roho anaweza kutaka kukupatia hekima “isiyoweza kupingwa” wiki hii?
SEHEMU YA 7 — KAZI YA WIKI
Kabla ya darasa linalofuata, chukua wakati kwa mambo haya:
Soma Matendo 7 kujiandaa kwa Somo la Saba.
Kariri Matendo 6:4 au Matendo 6:7.
Tambua huduma moja ya pratique katika kanisa lako inayohitaji watumishi zaidi waliojaa Roho. Jitolee au mwalike mutu.
Chukua dakika 15 wiki hii kuandika kile unachosikia kuwa wito wako maalum katika mwili wa Kristo. Kishirikishe na ndugu au dada unayemtumainia.
Omba hekima kutoka kwa Roho “isiyoweza kupingwa” katika mazungumzo moja maalum unayojua yanakuja wiki hii.
SALA YA KUFUNGA
SALA YA KUSALI KWA SAUTI WIKI HII
Bwana Yesu, Mutumishi wa wote, sitaki kudharau kazi ndogo. Sitaki kupanda échelle ya huduma “ya maana zaidi.” Nataka kuwa mwaminifu mahali uliponiweka, na kuwa nimejaa Roho wako ninapohudumu.
Unifanye Stefano, niliyejaa neema na nguvu, hata kama kazi yangu leo ni kuhudumia meza. Unifanye Filipo, tayari kutumwa mbali zaidi utakaponiita. Unipatie hekima kutoka kwa Roho ambayo haiwezi kupingwa katika mazungumzo unayoweka mbele yangu.
Unionyeshe wito wangu wazi, na unionyeshe kile ninachopaswa kuachilia kwa wengine. Acha kanisa langu lijengwe kama kanisa la Matendo 6 — mahali kila diakonia ni takatifu, kila mutumishi amejaa Roho, na Neno linaenea kama matokeo. Katika Jina la Yesu, Mutumishi mkuu, amina.
SOMO LINALOFUATA
Somo la Saba — Matendo 7
Mahubiri-Story ya Stefano: Kutoka Abrahamu Mpaka Kalvari, Mutumishi Anasimulia Story Yote